Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Frank Bosch Yvo Smulders Aart Hendriks
20 februari 2019 3 minuten leestijd
arts en patiënt

Weg met al die verwarrende functienamen

Geen patiënt snapt het verschil tussen een arts-assistent en een physician assistant

18 reacties
getty images
getty images

De benamingen die gaandeweg ontstaan zijn voor allerhande functies in de zorg, vormen een bron van misverstanden. Aan patiënten valt amper nog uit te leggen wat het verschil is tussen al die ‘assistenten’. Een pleidooi voor duidelijkere taal.

Een lid van een vakgroep Interne Geneeskunde maakte onlangs mee dat een klacht werd ingediend. De familie klaagde onder meer dat hun familielid niet eens door een arts, maar door een ‘assistent’ behandeld was. Hierdoor ontstond grote verwarring. In de zorg gebruiken we al jaren tamelijk wonderlijke termen om verschillende soorten zorgverleners te onderscheiden.

Zo is ‘arts-assistent’ een eigenaardige benaming. De omschrijving wordt echter veelvuldig gebruikt. In de cao-stukken van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra komen we het woord ‘arts-assistent’ vaak tegen. Ook op websites van ziekenhuizen staat: ‘Arts-assistenten zijn onderdeel van het behandelteam.’ Het College Geneeskundige Specialismen vermeldt deze term niet, maar de KNMG weer wel.

Maar wat moet een leek denken? Betreft het daadwerkelijk de assistent van een arts? De eveneens ingeburgerde afkortingen aios en anios zijn – evenmin in hun uitgeschreven vorm (arts niet in opleiding tot specialist) – al helemaal niet duidelijk voor buitenstaanders. Daar komt bij dat de omschrijving ‘arts niet in opleiding tot specialist’ suggereert dat de betrokkene niet opgeleid kan of wil worden. Is dat dan een soort tweederangsarts?

Natuurlijk zijn er artsen die zich naar patiënten toe presenteren als ‘cardioloog (of ander specialisme) in opleiding’. Los van de vraag of de patiënt dan weet met wie hij te maken heeft, is het twijfelachtig of zo’n titel wel is toegestaan volgens de Wet BIG. Volgens die wet mag je namelijk geen specialistentitel ‘of een daarop gelijkende benaming’ voeren als je niet als specialist in een register staat ingeschreven.

Ingesleten terminologie

De term ‘coassistent’ maakt al helemaal niet duidelijk wat deze functie inhoudt. Ongetwijfeld zullen veel mensen denken dat het een arts of verpleegkundige is, maar wie kent de werkelijke betekenis? Niet iedereen heeft immers De co-assistent van Anne Hermans gelezen. Dit geldt ongetwijfeld nog sterker voor de vele mensen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Als wij iemand behandelen die de Nederlandse taal niet machtig is en in het Engels communiceren, wordt het helemaal verwarrend.

Het is onduidelijk waar deze ingesleten terminologie vandaan komt. Een internetzoektocht levert niet veel op. Als je op Wikipedia naar ‘arts-assistent’ zoekt, dan staat daar zelfs vermeld dat het tot verwarring kan leiden met het begrip ‘coassistent’. Het is, kortom, een bron van misverstanden: na een bezoek bij de huisarts maak je een vervolgafspraak bij de doktersassistent. Maar als je wordt behandeld door een arts-assistent, dan is dat iemand die zes jaar gestudeerd heeft, een universitaire bachelor- en mastergraad heeft gehaald en soms al jarenlange klinische ervaring heeft.

Grote verwarring

En dan zwijgen we nog over de aanduiding van nieuwe functies van gespecialiseerd verpleegkundigen. Sinds september 2018 is bijvoorbeeld ‘physician assistant’ een officiële door de Wet BIG beschermde beroepstitel en daarmee vergelijkbaar met de titel van arts. Maar de letterlijke vertaling van ‘physician assistant’ is ‘arts-assistent’, terwijl hun taken en bevoegdheden hemelsbreed verschillen. En wat kan/mag een ‘verpleegkundig specialist’ wat een ‘gespecialiseerd verpleegkundige’ niet mag doen? Kortom: overal waar deze termen in de praktijk voorkomen, dreigt grote verwarring.

Moeten we er eigenlijk naar streven patiënten dit allemaal te laten begrijpen? Enerzijds hebben patiënten het recht te weten met wie ze te maken hebben en wat de opleiding en bekwaamheden van die persoon precies zijn. Anderzijds maken we de zorg en informatievoorziening al zo ongelooflijk ingewikkeld en onoverzichtelijk voor patiënten en is onze zucht naar compleetheid van informatievoorziening soms een enorme last voor patiënten.

Eenduidige termen

Hoe dan ook, wij pleiten ervoor om meer eenduidige termen te gebruiken:

1. ‘Arts-assistent’ wordt vervangen door ‘arts’; eventueel aangevuld met ‘werkzaam bij de afdeling …’. Of iemand formeel ‘in opleiding’ is, lijkt ons voor de patiënt tamelijk irrelevant. Tot het moment dat de opleiding is afgerond, is de betrokkene gewoon ‘arts’.

2. ‘Coassistent’ wordt vervangen door ‘student in opleiding tot arts’ of ‘student geneeskunde’.

3. De naam ‘physician assistant’ zou vervangen moeten worden door een duidelijke Nederlandse naam en bijvoorbeeld kunnen worden aangeduid als ‘assistent van de arts’.

4. Een doktersassistent blijft dan een doktersassistent.

Het bovenstaande klinkt logisch, maar impliceert wel tamelijk vergaande veranderingen, zoals het aanpassen van websites, documenten en regelgeving. Deze inspanning zal wél tot gevolg hebben dat het voor velen een stuk duidelijker wordt. Vooral in het bijzijn van de patiënt zouden we ernaar moeten streven onszelf en onze collega’s op een duidelijke manier te introduceren. 

auteurs

Frank Bosch, internist, Rijnstate, Arnhem

Yvo Smulders, internist, Amsterdam UMC

Aart Hendriks, jurist, Universiteit Leiden

contact

fhbosch@rijnstate.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

download dit artikel

lees ook

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Frank Bosch, Internist, Arnhem 05-04-2019 11:25

    "Naar aanleiding van ons artikel kregen wij veel reacties; om die reden hebben wij bijgaande brief verstuurd aan de NVZ, de NFU en het College Geneeskundige Specialismen:

    Enige weken geleden schreven wij een artikel in Medisch Contact Het artikel
    vindt u in kopie bij onze brief.
    Onze stelling dat in de loop der jaren de functienamen in de zorg eerder
    verwarring dan helderheid veroorzaken hebben wij daar onderbouwd. Op dit
    artikel werd zoveel gereageerd dat Medisch Contact een overzicht van de reacties
    in haar papieren uitgave afgedrukt heeft. Naar onze mening onderschrijft het merendeel van de reacties onze visie. Vooral collegae en patiënten waren het
    met ons eens. Belangrijke kritische geluiden die we hoorden, waren afkomstig uit
    de kringen van physician assistants.

    Wij denken dat het verstandig is om een werkgroep op te richten die zich over
    deze materie zal buigen. Voor een nadere toelichting op onze overwegingen, of
    om mee te denken over mogelijke oplossingen, zijn wij zeker bereid tot een gesprek.

    Met vriendelijke groeten,

    Frank Bosch
    Yvo Smulders
    Aart Hendriks
    "

  • Josephine Berkvens, programmacoördnator Masteropleiding Physician Assistant 22-03-2019 14:45

    "Wat een merkwaardig en tendentieus artikel. Op zich is de naamgeving van professionals binnen het medische domein (inclusief de opleidingskolom) interessante gespreksstof.
    Je zou verwachten dat er verwarring ontstaat bij aanduidingen zoals mdl-arts, intensivist, nefroloog, interventieradioloog of anesthesioloog, maar de patiënt lijkt snel nieuwe namen op te pikken. Veel instellingen geven op hun websites duidelijk aan welke professionals de patiënten in het zorgproces zullen tegenkomen, en informeren hen zodoende over naam en rol van zorgverleners.
    De namen coassistent, arts-assistent en doktersassistent zijn behoorlijk ingeburgerd, en ik vraag me af of het waar is dat ze verwarring geven.
    Er wordt overigens ook gesproken over geneeskundestudent, arts (niet) in opleiding tot specialist en doktersassistent. Die termen zijn behoorlijk eenduidig en ik kan me dan ook niet vinden in de uitspraak dat aan patiënten nauwelijks valt uit te leggen wat het verschil is tussen al die ‘assistenten’.
    De physician assistant is een nieuwe professional in het medische domein, vaak aangeduid als PA, omdat de naam zelf wat lastig uit te spreken is. Een eerdere zoektocht naar een betere en passende naam heeft helaas niets opgeleverd. De PA verdient wellicht een betere naam dan ‘(arts-)assistent’ omdat de PA ruime zelfstandige bevoegdheden heeft gekregen binnen het medische domein. Met het groeien van deze beroepsgroep lijkt trouwens ook de naam ingeburgerd te raken. Vanuit de masteropleiding PA hoeven we steeds minder uit te leggen wat een PA is en doet.
    Dus wat is het doel van dit artikel eigenlijk? Het is rommelig en weinig constructief, en hoewel u over we, ons, en onze collega’s schrijft blijven we in het ongewisse wie dat zijn. Hierdoor komt het artikel op mij over als een slappe en persoonlijke klaagzang. Dat is vast niet de bedoeling geweest.
    "

  • Bianca Bosman, Physician assistant 16-03-2019 12:01

    "Uit de suggestie van de heer Hamberg de term "physician assistant" te vertalen als "verpleegkundig specialist" blijkt helaas een veel voorkomend gebrek aan inzicht in deze functie. De (meeste) PA's zijn juist geen verpleegkundige, maar vanuit een functie binnen het medische vakgebied opgeleid tot PA.
    Overigens heb ik ook niet direct een oplossing voor deze problematiek; wellicht zou een publiekscampagne meer duidelijkheid kunnen verschaffen in alle medewerkers in de gezondheidszorg?!"

  • Paul Hamberg , Specialist Internist-oncoloog, 06-03-2019 10:31

    "Beste Frank,
    De opmerkelijke benamingen in de zorg zijn inderdaad een bron van misverstanden.
    Als er veranderingen gaan worden door gevoerd, moeten we een poging doen niet op voorhand nieuwe misverstanden te introduceren.
    Doorgaans worden dokter en arts als uitwisselbaar gezien. In jullie voorstel staat voor een functie assistent van de arts, met dus als logische gedachte: assistent van de dokter.
    Een volslagen andere betekenis heeft de term doktersassistent.
    Ik denk dat patiënten niet zullen begrijpen dat een assistent van de dokter en een doktersassistent een hele andere opleiding en takenpakket hebben.
    Een arts-assistent arts noemen lijkt rationeel. Een coassistent kan dan leerling-arts als term krijgen.
    De Engelse term physician assistant door een Nederlandse benaming vervangen is inderdaad nuttig. Verpleegkundig specialist is hier een prima woord voor. Mogelijk dekt dit niet de lading geheel, maar medisch specialist doet dat ook niet. Het suggereert immers dat er ook een niet-medisch specialist is (valt daar ook de banketbakker onder?) of een medische beginner (de coassistent?!) en een medische gevorderde (de arts-assistent?!).
    Naast specialist de termen arts, leerling-arts, verpleegkundig specialist en doktersassistent gebruiken klinkt logischer dan het huidige voorstel.
    Uit bovenstaande mag duidelijk zijn dat ik jullie pleidooi om ons in te spannen voor duidelijke taal in de zorg zeker ondersteun. Succes!"

  • Thom Jongenelis, Anesthesioloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis 05-03-2019 10:52

    "Dit stuk kan ik alleen maar van harte onderschrijven! Zelfs ik als medisch specialist kan het vaak niet eens meer volgen wat de exacte rollen en bevoegdheden zijn van allerhande nieuwe functies die in de loop van de afgelopen jaren ontstaan zijn. Als ik als ingeburgerde het al niet meer kan, dan kan een gemiddelde patiënt dat al helemaal niet meer. Daar komt nog bij dat naar mijn idee vooral de physician assistant (PA) en verpleegkundig specialist (VS) nogal eens op elkaar overlappende gebieden worden ingezet. Er zijn zelfs wervingsadvertenties die vragen om een PA/VS, hiermee feitelijk implicerend dat er forse overlap zit tussen deze 2 functies. Dat daarbij tevens een financieringsissue ontstaat (door wie worden deze mensen betaald?) is een extra factor die binnen een organisatie de zaken niet ten goede komt.
    Ik zal vast een aantal mensen tegen me in het harnas jagen, maar naar mijn idee kan een gemiddelde patiënt slechts onderscheid maken tussen de volgende functies: verpleegkundige, basisarts (niet gespecialiseerd), gespecialiseerd medicus (huisarts/specialist/revalidatiearts/bedrijfsarts/enz). Alle tussenvormen creëren toch min of meer verwarring.
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.