Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
interview

Verzekeringsarts Rob Kok: ‘Wij mogen patiënten aanspreken op hun herstelgedrag’

6 reacties
Erik van ’t Woud
Erik van ’t Woud

De verzekeringsartsen hebben een langdurig dispuut met hun werkgever het UWV over de werkwijze, het salaris en het tekort aan collega’s. NVVG-voorzitter Rob Kok: ‘We werken nu niet in de geest van de participatiewet uit 2015: proberen het volledig arbeidspotentieel uit mensen te halen.’

In maart van dit jaar bestond de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG) vijftig jaar. Dat vierde ze met cabaret en terugblikken op de geschiedenis. Bij alle feestvreugde was er in dezelfde tijd ook gedoe en hectiek: al vijftien jaar voeren de verzekeringsartsen strijd met de leiding van het UWV – waar de meesten van hen werken – over de werkwijze, de werkdruk, het salaris en het tekort aan artsen.

Dat culmineerde in een dispuut over hoe bij het UWV Groningen herbeoordelingen van arbeidsongeschikten waren uitgevoerd door verpleegkundigen, zonder dat er een verzekeringsarts aan te pas kwam, en louter op basis van de invulling van een gestandaardiseerde vragenlijst. Maar liefst 78 procent was daarna duurzaam arbeidsongeschikt verklaard. In een gezamenlijk met de twee andere beroepsverenigingen in de sector – de Novag (de vakvereniging van de verzekeringsartsen bij UWV) en de GAV (Geneeskundig Adviseurs Verzekeringszaken) opgestelde brief aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), stelt de NVVG dat het volstrekt ongeloofwaardig is dat zo’n grote groep daadwerkelijk ‘duurzaam volledig arbeidsongeschikt’ is op medische gronden. Normaliter schommelt dat percentage rond de 20 (zie ook kader). De uitwas had alles te maken met het tekort aan verzekeringsartsen en de achterstanden bij de herbeoordelingen, wat UWV Groningen met de inzet van verpleegkundigen dacht op te vangen.

Rob Kok (1966) is sinds 2016 voorzitter van de NVVG. ‘Het UVW schat de achterstand op 37 duizend dossiers’, zegt hij. ‘Dat is een forse onderschatting, het gaat om veel grotere aantallen. Volgens de Novag zouden we 180 duizend mensen opnieuw moeten zien.’

Het UWV-management lijkt meer geïnteresseerd in ‘productie draaien’– bijvoorbeeld mensen duurzaam arbeidsongeschikt verklaren – en veel minder in de kwaliteit van de herbeoordelingen.

‘Het UWV werkt vraaggestuurd. Patiënten worden opnieuw beoordeeld als ze zelf aan de bel trekken omdat het beter of juist slechter met ze gaat, maar vooral als werkgevers vragen om een herbeoordeling. Er zit namelijk een perverse prikkel in het systeem: komt een werknemer in de WIA, dan gaan de sociale premies die de werkgever moet betalen omhoog, maar als die uitkering duurzaam wordt dan stopt de verhoging. Dus blijven werkgevers vaak herbeoordelingen aanvragen, in de hoop dat mensen blijvend volledig arbeidsongeschikt worden. Een derde van alle herbeoordelingen die we moeten doen wordt daardoor veroorzaakt. Als je die prikkel eruit zou kunnen halen, zouden we dus meer capaciteit overhouden om ons op de inhoud te richten. Je wilt als dokter immers mensen op basis van hun ziektebeeld binnen een bepaald tijdsbestek herbeoordelen, omdat je verbetering verwacht. Zoals het nu gaat, is het niet in de geest van de participatiewet uit 2015: proberen het volledig arbeidspotentieel uit mensen te halen. Het is bovendien penny wise, pound foolish. Je hebt als UWV weliswaar minder ‘productiekosten’ – want duurzaam arbeidsongeschikten hoef je niet meer te zien – maar op de langere termijn ben je veel meer geld kwijt aan uitkeringen.’

Er is behoefte aan meer verzekeringsartsen. Waar komen die vandaan? Er is sprake van een enkele gepensioneerde huisarts of van GGD-artsen die worden omgeschoold.

‘De ervaringen met zulke “zijinstromers” zijn goed. Er worden verder veel jonge collega’s aangetrokken. Probleem is wel dat ze na afronding van de interne opleiding nogal eens naar een arbodienst of een particuliere verzekeraar vertrekken. Daar kunnen ze meer verdienen en kunnen ze hun professionele normen en waarden meer uitleven: het werk komt daar minder neer op louter claimbeoordeling. We zien ook wel basisartsen die zich, bijvoorbeeld, willen specialiseren in de huisartsgeneeskunde of psychiatrie en die in hun wachttijd bij het UWV gaan werken. Ik vind dat positief. In het KNMG-visiedocument ‘Zorg die werkt’ wordt uitgedragen dat arbeidsgerichte medische zorg een zaak is van en voor alle dokters, en daarom denk ik: die jonge artsen hebben een lange stage in ons vak achter de rug, snappen dus wat we doen en zullen daarom als ze straks als huisarts of psychiater werken minder terughoudend zijn wanneer er van onze kant een verzoek om informatie komt.’

‘Er zit een perverse prikkel in het systeem’

U constateert dat het verschil in beloning voor verzekeringsartsen bij het UWV en de collega’s die werkzaam zijn in aanpalende velden te groot is. Het UWV komt nu met 5 procent arbeidstoeslag vanaf mei. Helpt dat?

‘Een recent onderzoek van SZW laat zien dat er een gat zit van 14.000 à 16.000 euro bruto tussen wat artsen bij het UVW verdienen en collega’s bij arbodiensten en commerciële verzekeraars. Tja, dan is 5 procent weinig. UVW maakt er goeie sier mee, maar de salarisontwikkeling heeft wel ruim tien jaar stilgestaan.’

Inmiddels komt taakdelegatie van de grond, volgens de verlengde-armconstructie: de arts blijft verantwoordelijk. Maar de minister heeft ook al de mogelijkheid van taakherschikking genoemd. Goede zaak?

‘In principe moeten we daar niet naartoe, vinden wij. Kijk naar “Groningen”: daar werd met die werkwijze bijna 80 procent duurzaam arbeidsongeschikt verklaard. Taakdelegatie is daarentegen zeker een optie en gebeurt ook al. Voorbeelden: verpleegkundigen worden ingezet bij de beoordeling voor de Ziektewet. Medisch secretaresses kunnen administratieve taken verlichten. Nu maakt slechts een deel van de collega’s gebruik van deze faciliteit. Misschien omdat het UWV verwacht dat je “productie” dan wel met 30 procent stijgt. De vraag is of dat reëel is.’

Bij meer dan 50 procent van de instroom in de WIA gaat het inmiddels om mensen met psychische klachten. Er is ook veel SOLK. Maakt dat het werk lastiger?

‘Tien jaar geleden was ongeveer een derde psychisch, een derde bewegingsapparaat en een derde overige ziektebeelden. Dat veel fysieke functies verdwijnen en dat er meer prestatiedruk is, draagt bij aan die groei. En wat vroeger als variant of buitenbeentje werd geaccepteerd wordt nu als ziekte bestempeld, denk aan: ADHD of autisme. Het gaat vaak om ingewikkelde problematiek, waar menig collega de tanden op stukbijt. Het helpt dan niet als er aan evidentie voor behandelingen minder belang wordt gehecht, zoals in het rapport van de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving ‘Zonder context geen bewijs’. Eenduidig wetenschappelijk bewijs zou onvoldoende recht doen aan het morele en persoonlijke karakter van goede zorg. Of als de Gezondheidsraad stelt dat de multidisciplinaire richtlijn voor CVS/ME – een beeld dat wij als onderdeel van SOLK zien – niet langer up-to-date is, terwijl daar geen bewijs voor is. Als patiënten cognitieve gedragstherapie of oefentherapie niet zien zitten, zouden wij dat voortaan niet langer mogen afdoen als “niet adequaat herstelgedrag”. Dokters uit het domein arbeid en gezondheid waren helemaal niet betrokken bij dat advies van de Gezondheidsraad: een gotspe. Wij vinden dat we mensen juist mogen aanspreken op hun herstelgedrag, omdat wij hun gezondheidstoestand willen verbeteren en omdat een verzekering behalve rechten ook plichten geeft. Het zou daarom zonde zijn als patiënten door dit advies afzien van mogelijk effectieve behandelingen en duurzaam arbeidsongeschikt aan de kant komen te staan. Wij houden ons daarom aan de bestaande richtlijn uit 2013. Maar dat wordt wel lastiger nu het UWV-beleid in overeenstemming is met het advies van de Gezondheidsraad. Daarover wil het UWV met ons aan tafel.’

De NVVG zit aan een ‘kwaliteitstafel’ met bedrijfsartsen, vakbonden, werkgevers, de ministeries van SZW en VWS. Wat is daarvan de bedoeling?

‘We werken aan een kennisagenda. Een kwetsbare zaak, want structurele bekostiging voor dit soort initiatieven is er niet. Hier zie je dat we vergeleken met collega’s in het zorgveld een wat andere positie hebben. Ik bedoel: het ministerie van VWS praat geregeld met vertegenwoordigers van de KNMG, de FMS, of de LHV. Zo hebben dokters inspraak in de inhoud van hun werk. Het ministerie van SZW, dat ons werk financiert, doet echter zaken met het UWV, dat wil zeggen met de raad van bestuur en de directie. De NVVG wordt soms wel gevraagd, maar heel vaak ook niet, en wordt dus nogal eens geconfronteerd met een reeds uitgezette koers.’

Jullie zijn met drie clubs: GAV, Novag en NVVG. Toch zijn er maar zo’n 1100 verzekeringsartsen. Waarom bundelen jullie de krachten niet in één vereniging?

‘De Novag was aanvankelijk vooral een vakbond binnen de UWV, maar gaat nu ook over de inhoudelijke kwaliteit van het werk. Wij zijn vooral een wetenschappelijke vereniging. We hebben wel een traject bewandeld dat had moeten leiden tot samengaan met de GAV. Het opstellen van statuten en het bepalen welke thema’s ons verbinden bleken moeilijk. Maar belangrijker nu is: we trekken waar nodig prima samen op.’

Verzekeringsarts bij het UWV

Nadat iemand twee jaar lang niet in staat is geweest te werken, stopt de verplichte loondoorbetaling door de werkgever. De verzekeringsarts bij het UWV gaat dan na of er recht op een uitkering bestaat in het kader van de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Hij verzamelt informatie uit de curatieve sector, bij de bedrijfsarts, en ziet de patiënt op het spreekuur. Vervolgens wordt gekeken in hoeverre de ziekte beperkingen in het werk oplegt. In concreto: welke – theoretische – functies zou de patiënt nog kunnen vervullen? Dat gaat zo: stel, iemand verdiende 10 euro per uur en kan nu 6 euro per uur verdienen in zo’n geduide functie, dan is diegene voor 40 procent arbeidsongeschikt, en krijgt daarvoor een uitkering. Er is een ondergrens: is het verlies minder dan 35 procent dan volgt er geen uitkering. Afhankelijk van ziektebeeld en behandeling kan de verzekeringsarts besluiten de patiënt binnen een bepaald tijdsbestek weer terug te zien: de herbeoordeling.

Het UWV heeft ook taken in het kader van de Ziektewet. Iedereen die ziek wordt maar niet voor een werkgever werkt (maar bijvoorbeeld via een uitzendbureau) of werkeloos is, wordt gezien door een bedrijfs- of verzekeringsarts bij het UWV en krijgt begeleiding bij reïntegratie. Maar – anders dan bij mensen met een baan – is er uiteraard niet direct werk waar hij of zij naar terug kan.

Lees ook

Columns van Rob Kok

download dit artikel (pdf)

print dit artikel
interview
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Ynske Jansen, lid voormalige commissie ME/CVS Gezondheidsraad, medewerker Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid, 24-04-2019 14:43

    "NVVG-voorzitter Rob Kok ziet het als zijn missie om “het volledig arbeidspotentieel uit mensen te halen”. Hij wil patiënten aanspreken op hun “herstelgedrag”. ME(CVS, ME/CVS, CVS/ME)-patiënten moeten van hem cognitieve gedragstherapie en oefentherapie volgen om hun gezondheid te verbeteren en te voldoen aan de verplichting die een uitkering met zich meebrengt. Kok zegt veel waarde te hechten aan wetenschappelijk bewijs, maar negeert dat de onderzoeken naar deze behandelingen bij ME:
    1. geen positief effect op arbeidsparticipatie hebben aangetoond;
    2. op andere uitkomstmaten hoogstens een zeer bescheiden effect laten zien;
    3. zwaar bekritiseerd zijn vanwege grote methodologische fouten;
    4. uitgaan van een volledig achterhaald ziektemodel.

    Een belangrijk kenmerk van ME is PEM (post exertional malaise), zieker worden na fysieke of mentale inspanning. Dat verklaart dat veel patiënten melden dat hun gezondheid achteruit is gegaan na een therapie die gericht is op het geforceerd opvoeren van activiteit. Sommigen zijn hierdoor zelfs in de meest ernstige vorm van de ziekte beland, volledig afhankelijk van verzorging. Zo’n therapie helpt mensen dus niet aan het werk, eerder het tegendeel.

    Er is nog onvoldoende duidelijkheid over de oorzaak van ME, maar er is geen enkel bewijs gevonden dat het een gedragsstoornis zou zijn, of veroorzaakt zou worden door de-conditionering. Een recent congres van de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) gaf een beeld van de actuele stand van het ME-onderzoek: er zijn onder andere afwijkingen gevonden in het metabolisme en het immuunsysteem en aanwijzingen voor neuroinflammatie. Er zijn geen bewezen effectieve behandelingen. Gespecialiseerde artsen hebben wel ‘experience based’ behandelsuggesties voor symptoomverlichting.

    Er is geen goede reden om dit alles te negeren en ME als ‘onderdeel van SOLK’ te zien, zoals Kok doet, laat staan om een behandeling op te dringen die de meesten niet helpt en zelfs averechts kan werken."

  • M. de Vries, AIOS verzekeringsgeneeskunde, Amsterdam 20-04-2019 21:55

    "Beste Dolf,

    Waar twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen. De RvB en de artsen liggen misschien al sinds jaar en dag met elkaar overhoop, maar welke rol speelt de wetgever? In dat kader is het artikel van Follow the Money van vandaag wellicht het lezen waard.

    Let vooral ook even op het verschil tussen premiebaten en uitgekeerde gelden, en zie wat terugstroomt naar de schatkist. Voorlopig lijkt er weinig incentive voor politiek ingrijpen.

    Schuttersputjes dan maar."

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 19-04-2019 15:06

    "Na paar maal herlezen van het interview bekruipt mij het gevoel dat het lang lopende dispuut tussen de verzekeringsartsen én het bestuur van het UWV - zoals hier boven - punt na punt - fraai is beschreven - nog jaren zou door kan 'etteren'. Ik zie maar weinig lichtpuntjes op verbetering. Iedereen zit in zijn eigen gelijk en in de schuttersputjes.

    Hoe moet dit verder ? Doorgaan met elkaar het leven zuur te maken ? Dus... wat nu ?

    Nieuwe collega's vertrekken als ze opleiding hebben afgerond.Het tekort aan verzekeringsartsen zal toenemen- ondanks de pogingen om het op te plussen. Dus alle goede bedoelingen ten spijt.

    Het harde gegeven is - ook voor de NVVG, NOVAG en GAV - dat standaard dienstverlening op de huidige basis is niet meer mogelijk. Dat is de olifant in de kamer. En dát raakt het vak van de verzekeringsarts - zoals het nu is vorm gegeven - in het hart. De opzet ervan is 100% politiek bepaald.

    Taakdelegatie en herschikking zijn mijns inziens niet werkende lapmiddelen. Net zo goed als 2-3-4 jaarlijkse stuivertje verwisselen van prioriteitstelling door Raad van Bestuur in overleg met min SZW. Dit jaar eerste jaar ZW, volgend jaar WW fraude en dan herbo Wia en daarna ....

    Het zal structureel anders opgezet moeten worden. Wie helpt ?
    "

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 18-04-2019 21:32

    "Ik ben sinterklaas niet - het verhaal van verzekeringsarts Alfons Klarenbeek geeft helder beeld van het vak van de verzekeringsarts in de praktijk. Zeer illustratief. Bij eenvandaag- avrotros op de radio. Met 'live' patienten verslag in podcast. Leerzaam.

    https://eenvandaag.avrotros.nl/item/uwv-arts-beslist-als-rechter-over-een-arbeidsongeschiktheid-ik-ben-sinterklaas-niet/

    "

  • de wit, psychiater, Amsterdam 18-04-2019 20:37

    "Ik reageer op de reactie van dhr van der Zee. Die steeds hetzelfde beweert.
    Cgt bij Solk houdt niet in dat mensen gestimuleerd worden hun grenzen te overschreiden. Gedoseerd bewegen hoort er zeker wel bij."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.