Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

Van artsenwens naar werkelijkheid

Actiecomité verwacht dat Den Haag de regie neemt om de zorg te hervormen

15 reacties

Artsencomité Het Roer Moet Om wilde na vijf jaar actievoeren politici aan zet laten. De coronacrisis was echter aanleiding om nog eens de barricades op te gaan. Krijgen de artsen voet aan de grond in Den Haag met hun wensen?

In 2015 begon Het Roer Moet Om (HRMO) als huisartsencomité dat zich via een manifest verzette tegen wat de artsen de ‘onwerkbare mededingingsdoctrine in de huisartsgeneeskunde’ noemden, en tegen het wantrouwen dat zij bij zorgverzekeraars voelden. Daarna liet HRMO nog ettelijke keren van zich horen. Met een zorgdebat in aanloop naar de Kamerverkiezingen, in de tweede helft van 2019 met een pamflet waarin het VWS-ministerie werd gevraagd voor ‘meer samenhang in de zorg’ te zorgen. Want de samenwerking tussen huisartsen, ziekenhuizen, thuiszorg, ggz en verpleeghuizen lijdt onder personeelstekort, bureaucratie en het concurrentie- en productiegericht werken, aldus HRMO, en kwetsbare patiënten zijn daarvan de dupe. Ook overbehandeling en de grote administratiedruk stonden op de HRMO-agenda.

En eigenlijk had het comité daarna voorlopig ‘onder water willen verdwijnen’, zegt HRMO-voorman en huisarts Peter de Groof. Het comité besloot begin dit jaar af te wachten of het kabinet de boodschap zou oppakken in de contourennota: een stuk waarin het kabinet uiteen zal zetten wat het nodig acht voor de betaalbaarheid en organisatie van de zorg, waar nodig door zorgwetgeving aan te passen.

Nieuwe oproep

Maar toen kwam de coronacrisis en dook HRMO in juni weer op, met artsenbeweging Optimale Zorg-Dappere Dokters die ook medisch specialisten vertegenwoordigt. In een nieuwe oproep aan de Tweede en Eerste Kamer kwamen alle wensen weer samen, met het dringende verzoek aan de overheid ‘meer regie te nemen’. De coronacrisis heeft volgens de artsen bewezen dat samenwerking, in regio’s en bovenregionaal, sneller van de grond komt als de overheid de leiding neemt.

‘De rode draad is dat niet concurrentie leidend moet zijn, zoals nu in ons systeem van gereguleerde marktwerking, maar de wil tot samenwerking’, aldus De Groof. Afgelopen week mochten hij en HRMO-collega en huisarts Toosje Valkenburg een toelichting op de oproep geven bij de leden van de VWS-Kamercommissie.

De Groof: ‘Het concurrentiemodel in de zorg werkt niet binnen de regio. Perverse prikkels leiden tot overconsumptie. Er zijn politieke besluiten nodig om hinderpalen uit wet- en regelgeving rond financiering en concurrentie weg te nemen.’ Een VWS-minister moet volgens hem meer eindverantwoordelijkheid krijgen. ‘Er is te veel uit handen gegeven en neergelegd bij zorgverzekeraars en toezichthouders. Niet de NZa of Gezondheidsraad moet gaan over wat in het basispakket zit.’ Valkenburg maakte zich hard voor ‘next level verbeteringen’ en ‘fermere maatregelen’ over publieke preventie en trok een vergelijking met de vroegere rioleringsaanleg.

‘Door de coronacrisis is er veel mogelijk qua samenwerking, dat moeten we vasthouden’

Hét moment

Het lijkt hét moment om de Haagse aandacht te krijgen. Politieke partijen werken aan hun verkiezingsprogramma’s voor de Kamerverkiezingen in maart. De contourennota is in aantocht. VWS-minister Hugo de Jonge noemde de coronacrisis onlangs in het AD ‘één groot pleidooi voor minder markt, meer samenwerking en meer centrale regie’. NZa-bestuursvoorzitter Marian Kaljouw pleitte onlangs in NRC voor een minder productiegedreven zorgsector om overbehandeling tegen te gaan. De SER kwam met een rapport over de houdbaarheid van de zorg.

Maar zijn Haagse politici na vijf jaar nog gevoelig voor de boodschap van HRMO en Optimale Zorg-Dappere Dokters? Er kwam maar een handjevol Kamerleden op de dokterstoelichting af: Lilianne Ploumen (PvdA) en Henk van Gerven (SP) namens de oppositie, Rens Raemakers (D66) namens de coalitie.

‘Ik ben het er gloeiend mee eens’, verklaarde Ploumen vurig bij die bijeenkomst. ‘Door de coronacrisis heb ik het gevoel dat er veel mogelijk is qua samenwerking. Dat moeten we vasthouden.’ Volgens het PvdA-lid moet ‘dit moment worden aangegrepen om verandering in de zorg te bewerkstelligen’. Ploumen vindt dat de artsen ‘met hun ideeën de manier hervormen waarop over de zorg wordt gesproken en gedacht’. ‘Het is nu aan de politiek, de minister, de NZa en de zorgverzekeraars om dit verder uit te werken.’

Doorzettingsmacht

De drie Kamerleden vroegen zich af wie er nu aan zet is om een eind te maken aan ‘onzinnige behandelingen’. ‘Het is tijd voor een verplichtende aanwijzing’, aldus Valkenburg. Raemakers liet doorschemeren dat hij HRMO wel erg kritisch vond over marktwerking. ‘Kun je de plussen van het huidige systeem niet uitbouwen?’ Van Gerven polste hoe zorgregio’s het beste afgebakend zouden kunnen worden, of de artsen net als de SP vinden dat Nederland beter af is zonder zorgverzekeraars. De Groof: ‘Het ligt niet aan één partij.’

CDA-Kamerlid Joba van den Berg wijst er desgevraagd op dat zij wat betreft meer overheidsregie ‘al langer pleit voor doorzettingsmacht rond ggz-lijsten’. En dat ze zich met haar initiatiefnota ‘Versterk de zorg in de regio’ hard maakt voor ‘minder marktwerking en meer samenwerking’. Van den Berg kan zich wel voorstellen dat het helpt als artsen ‘met heel concrete situaties komen waar ze tegenaan lopen wat betreft mededingingsregels.’ Minder administratielasten acht ze een taak die artsen samen met de politiek moeten oppakken, ICT iets wat ziekenhuizen samen kunnen doen.

VVD’er Hayke Veldman vindt het ‘te makkelijk om te roepen dat competitie het probleem is’. ‘De ACM heeft meerdere keren laten weten dat de regels samenwerking niet in de weg staan. Tijdens corona is er in alle hoeken en gaten samengewerkt.’ Meer overheidsregie is niet nodig als ‘iedereen die zijn verantwoordelijkheid niet neemt, daarop wordt aangesproken’. ‘Zorgverleners moeten zorg die niet zinnig is niet leveren, zorgverzekeraars moeten daar op contracteren. Zeggen dat Den Haag het moet doen, matcht niet met de oproep om tegelijk meer vertrouwen te geven aan de zorgprofessional.’ Problemen als personeelstekort en perverse productieprikkels zijn in het Haagse vizier, aldus Veldman. ‘Maar dat zijn complexe vraagstukken die tijd kosten.’

Onderwerpen geagendeerd

In de zorgparagraaf van het eerste verkiezingsprogramma van de nieuwe, door artsen opgerichte partij NLBeter staan vergelijkbare punten als HRMO aanvoert. ‘Iedereen met gezond verstand kan het daar alleen maar mee eens zijn’, zegt psychiater en NLBeter-lijsttrekker Esther van Fenema over de HRMO-doelen. ‘Maar ik geloof niet meer in een manifest of oproep. Het enige wat je bereikt is dat ze zeggen dat ze je hebben gehoord, maar er verandert niks. NLBeter is de volgende fase ingegaan, met hetzelfde doel voor ogen.’ De artsen van HRMO/Dappere Dokters mogen zich bij haar melden: ‘Ik wil best samenwerken.’

HRMO en Optimale Zorg-Dappere Dokters hopen nu eerst op een uitnodiging voor een rondetafelzitting in het Tweede Kamer-gesprek voor de contourennota. En dat het pleidooi uiteindelijk weerklinkt in verkiezingsprogramma’s en een nieuw regeerakkoord. Ruim drieduizend artsen ondertekenden de junioproep. De Groof: ‘Het aantal handtekeningen is niet het belangrijkste, wel dat onze onderwerpen nu politiek zijn geagendeerd. Het lijkt erop dat onze ideeën steeds meer post beginnen te vatten.’


Download dit artikel (PDF)

Achter het nieuws covid-19
  • Ilse Kleijne

    Ilse Kleijne-Thoonsen is journalist bij Medisch Contact, met een focus op politiek en financiën.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 23:20

    "Niet dat het mij nog heel veel uitmaakt: Ik had heel kort een sprankje hoop dat deze manier van werken na de Coronaperikelen ten goede zou veranderen, nu we weer eens zagen dat niet alles even noodzakelijk en acuut is, maar een wijze collega had mij al voorspeld dat dat niet zou gebeuren.

    En dus gaan we gewoon door waar we gebleven zijn, met het elkaar bezighouden met allerlei klein leed en een ”PHPD” (pijntje hier, pijntje daar), dat met een beetje moeite ook zelf vastgesteld, uitgelegd en zo mogelijk behandeld had kunnen worden.

    Ik doe het er met veel plezier bij, onder het motto: ”En weer verlaat een tevreden klant het pand”, of het nu een psychiatrisch, chirurgisch, orthopedisch of huisartsgeneeskundig probleem betreft. Ik betaal er mijn rekeningen mee, en ik leer nog steeds een hoop. En ik heb een hoop lol met mijn patiënten en zowaar ook met de huidige collega’s.

    Maar goedkoop? En efficiënt? Nee, allesbehalve…

    Daar gaat ”Het Roer moet Om”, helemaal niets aan veranderen, vrees ik. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 22:41

    "@Algra: Ik denk dat u de spijker precies op zijn kop raakt: We kunnen met zijn allen wel in algemene termen blijven roepen dat het allemaal "anders" moet, maar de voorstellen zullen specifieker moeten zijn en goed onderbouwd.

    Nou heb ik wel een aantal ideetjes, maar ik weet niet of die goed zullen vallen, waag ik te betwijfelen. Ik zal eens een opzetje maken, er zijn vast nog wel wat collega's die het schuim weer op de mond krijgen..."

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 02-07-2020 22:02

    "@ Bart Meijman . Dit is nou exact wat ik bedoel.

    Mijn vragen erbij:
    ad 1. wélke grenzen moeten er gesteld worden volgens HRMO om over behandeling en verdere medicalisering een halt toe te roepen ? Wat stelt het HRMO voor ?

    ad 2. Roken helemaal verbieden ? Hoe hoog moet de suikertax zijn ? Hoe ziet een beweeg - mentale weerbaarheids programma eruit, welke zijn gebleken werkzaam te zijn ? Idem dito tav luchtverontreiniging .

    ad 3 . Hoe ziet HRMO een regionale zorg voorziening voor zich ? Welke partij is voor wat verantwoordelijk ? Zijn er voorbeelden waaruit blijkt dat dit een goed voorstel is ?

    ad4. welke administratieve taken wenst de HRMO af te schaffen ? Ik verwijs naar de schrapprogramma's. Welke kunnen per acuut als overbodig worden geclassificeerd ?

    Dus mijn advies: maak het concreet, hard én hou het betaalbaar.
    Wat gaan 'we' niet meer doen ?

    De corona crises heeft ons veel geleerd.
    Wat is het concrete voorstel vanuit HRMO en NL Beter ?

    Ben erg benieuwd "

  • Bart Meijman, Huisarts , Amsterdam 02-07-2020 18:25

    " Vanuit HRMO/Optimale zorg-dappere dokters hebben wij een aantal duidelijke suggesties aan de politiek gegeven. Wanneer daar door politieke partijen concrete antwoorden op wordt gegeven dan komt er duidelijkheid en zicht op verbeteringen.

    Spreek u uit of en zo ja waar er plaats is voor marktdenken in de gezondheidszorg
    Herwaardeer de beloning voor de verpleegkundigen en verzorgenden en voorkom de uitstroom van zorgprofessionals door erkenning van hun professionaliteit.
    ? Stel grenzen aan wat kan en moet binnen de medische zorg om overbehandeling en medicalisering te voorkomen.
    ? Schroom niet om ook andere verdergaande preventieve maatregelen voor de publieke volksgezondheid te nemen, zoals het stoppen van tabaksgebruik, het instellen van de
    suikertax, van mentale weerbaarheid- en beweegprogramma’s, en het aanpakken van luchtverontreiniging.
    ? Bepaal uw standpunt over de beschikbaarheid van noodzakelijke gezondheidsvoorzieningen,
    regionaal en bovenregionaal.
    ? Stel als wettelijk norm vast dat zorgprofessionals in de directe patiëntenzorg niet meer dan
    20 procent van hun tijd besteden aan administratieve taken. Vóór de Coronacrisis werd 40
    procent, van de werktijd van zorgverleners in beslag genomen door administratieve taken."

  • Dolf Algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam 02-07-2020 17:10

    "Ik ben erg benieuwd hoe zich dit verder ontwikkelt. Maar veel hoop op (grote ?) veranderingen heb ik niet- als ik eerlijk ben.

    Dat komt in hoofdzaak omdat de plannen van zowel de beweging HRMO als de opstartende politieke partij NLbeter te weinig concreet zijn en uitblinken in algemene statements als de overheid moet (weer) de regie nemen, we zijn voor minder marktwerking, we willen geen concurrentie, er moet meer vertrouwen zijn in de professional en ga zomaar door.....

    Daar sla je geen deuk mee in een pakje boter. In meer of mindere mate is iedereen het daar mee eens. Maar daar win je de wedstrijd dus niet mee.

    Jan Schaefer - bekend oud politicus van Pvda huize uit een ver verleden - is wereldberoemd in Nederland geworden met twee gevleugelde uitspraken:

    1. is dit beleid of is hier over nagedacht ?
    2. in gelul kun je niet wonen

    Deze twee uitspraken lijken van mij ook hier van toepassing.

    Wil je die wedstrijd wel winnen dan zul je dus met veel meer uitgewerkte en doordachte plannen moeten komen.

    HRMO roept de politiek op dat de centrale overheid meer regie zou moeten nemen, maar stelt niet waar, hoe en wat. Ook het basispakket zou verkleind moeten worden en overbehandeling en medicalisering voorkomen. Waarom niet man en paard genoemd !

    The devil is in the detail, niet in het grote vage verhaal.

    Mijn oproep aan zowel de HMRO beweging als NL beter is om hun ideeën concreet te maken. Maak zelf keuzes en laat zien welke alternatieven er zijn.

    Anders blijft het bij roepen langs de zijlijn.







    Links:

    HMRO
    https://www.optimalezorg-dapperedokters.nl/oproep-tot-optimale-zorg/

    NL Beter
    https://nlbeter.nl/casusnl/

    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.