Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

Van artsenwens naar werkelijkheid

Actiecomité verwacht dat Den Haag de regie neemt om de zorg te hervormen

15 reacties

Artsencomité Het Roer Moet Om wilde na vijf jaar actievoeren politici aan zet laten. De coronacrisis was echter aanleiding om nog eens de barricades op te gaan. Krijgen de artsen voet aan de grond in Den Haag met hun wensen?

In 2015 begon Het Roer Moet Om (HRMO) als huisartsencomité dat zich via een manifest verzette tegen wat de artsen de ‘onwerkbare mededingingsdoctrine in de huisartsgeneeskunde’ noemden, en tegen het wantrouwen dat zij bij zorgverzekeraars voelden. Daarna liet HRMO nog ettelijke keren van zich horen. Met een zorgdebat in aanloop naar de Kamerverkiezingen, in de tweede helft van 2019 met een pamflet waarin het VWS-ministerie werd gevraagd voor ‘meer samenhang in de zorg’ te zorgen. Want de samenwerking tussen huisartsen, ziekenhuizen, thuiszorg, ggz en verpleeghuizen lijdt onder personeelstekort, bureaucratie en het concurrentie- en productiegericht werken, aldus HRMO, en kwetsbare patiënten zijn daarvan de dupe. Ook overbehandeling en de grote administratiedruk stonden op de HRMO-agenda.

En eigenlijk had het comité daarna voorlopig ‘onder water willen verdwijnen’, zegt HRMO-voorman en huisarts Peter de Groof. Het comité besloot begin dit jaar af te wachten of het kabinet de boodschap zou oppakken in de contourennota: een stuk waarin het kabinet uiteen zal zetten wat het nodig acht voor de betaalbaarheid en organisatie van de zorg, waar nodig door zorgwetgeving aan te passen.

Nieuwe oproep

Maar toen kwam de coronacrisis en dook HRMO in juni weer op, met artsenbeweging Optimale Zorg-Dappere Dokters die ook medisch specialisten vertegenwoordigt. In een nieuwe oproep aan de Tweede en Eerste Kamer kwamen alle wensen weer samen, met het dringende verzoek aan de overheid ‘meer regie te nemen’. De coronacrisis heeft volgens de artsen bewezen dat samenwerking, in regio’s en bovenregionaal, sneller van de grond komt als de overheid de leiding neemt.

‘De rode draad is dat niet concurrentie leidend moet zijn, zoals nu in ons systeem van gereguleerde marktwerking, maar de wil tot samenwerking’, aldus De Groof. Afgelopen week mochten hij en HRMO-collega en huisarts Toosje Valkenburg een toelichting op de oproep geven bij de leden van de VWS-Kamercommissie.

De Groof: ‘Het concurrentiemodel in de zorg werkt niet binnen de regio. Perverse prikkels leiden tot overconsumptie. Er zijn politieke besluiten nodig om hinderpalen uit wet- en regelgeving rond financiering en concurrentie weg te nemen.’ Een VWS-minister moet volgens hem meer eindverantwoordelijkheid krijgen. ‘Er is te veel uit handen gegeven en neergelegd bij zorgverzekeraars en toezichthouders. Niet de NZa of Gezondheidsraad moet gaan over wat in het basispakket zit.’ Valkenburg maakte zich hard voor ‘next level verbeteringen’ en ‘fermere maatregelen’ over publieke preventie en trok een vergelijking met de vroegere rioleringsaanleg.

‘Door de coronacrisis is er veel mogelijk qua samenwerking, dat moeten we vasthouden’

Hét moment

Het lijkt hét moment om de Haagse aandacht te krijgen. Politieke partijen werken aan hun verkiezingsprogramma’s voor de Kamerverkiezingen in maart. De contourennota is in aantocht. VWS-minister Hugo de Jonge noemde de coronacrisis onlangs in het AD ‘één groot pleidooi voor minder markt, meer samenwerking en meer centrale regie’. NZa-bestuursvoorzitter Marian Kaljouw pleitte onlangs in NRC voor een minder productiegedreven zorgsector om overbehandeling tegen te gaan. De SER kwam met een rapport over de houdbaarheid van de zorg.

Maar zijn Haagse politici na vijf jaar nog gevoelig voor de boodschap van HRMO en Optimale Zorg-Dappere Dokters? Er kwam maar een handjevol Kamerleden op de dokterstoelichting af: Lilianne Ploumen (PvdA) en Henk van Gerven (SP) namens de oppositie, Rens Raemakers (D66) namens de coalitie.

‘Ik ben het er gloeiend mee eens’, verklaarde Ploumen vurig bij die bijeenkomst. ‘Door de coronacrisis heb ik het gevoel dat er veel mogelijk is qua samenwerking. Dat moeten we vasthouden.’ Volgens het PvdA-lid moet ‘dit moment worden aangegrepen om verandering in de zorg te bewerkstelligen’. Ploumen vindt dat de artsen ‘met hun ideeën de manier hervormen waarop over de zorg wordt gesproken en gedacht’. ‘Het is nu aan de politiek, de minister, de NZa en de zorgverzekeraars om dit verder uit te werken.’

Doorzettingsmacht

De drie Kamerleden vroegen zich af wie er nu aan zet is om een eind te maken aan ‘onzinnige behandelingen’. ‘Het is tijd voor een verplichtende aanwijzing’, aldus Valkenburg. Raemakers liet doorschemeren dat hij HRMO wel erg kritisch vond over marktwerking. ‘Kun je de plussen van het huidige systeem niet uitbouwen?’ Van Gerven polste hoe zorgregio’s het beste afgebakend zouden kunnen worden, of de artsen net als de SP vinden dat Nederland beter af is zonder zorgverzekeraars. De Groof: ‘Het ligt niet aan één partij.’

CDA-Kamerlid Joba van den Berg wijst er desgevraagd op dat zij wat betreft meer overheidsregie ‘al langer pleit voor doorzettingsmacht rond ggz-lijsten’. En dat ze zich met haar initiatiefnota ‘Versterk de zorg in de regio’ hard maakt voor ‘minder marktwerking en meer samenwerking’. Van den Berg kan zich wel voorstellen dat het helpt als artsen ‘met heel concrete situaties komen waar ze tegenaan lopen wat betreft mededingingsregels.’ Minder administratielasten acht ze een taak die artsen samen met de politiek moeten oppakken, ICT iets wat ziekenhuizen samen kunnen doen.

VVD’er Hayke Veldman vindt het ‘te makkelijk om te roepen dat competitie het probleem is’. ‘De ACM heeft meerdere keren laten weten dat de regels samenwerking niet in de weg staan. Tijdens corona is er in alle hoeken en gaten samengewerkt.’ Meer overheidsregie is niet nodig als ‘iedereen die zijn verantwoordelijkheid niet neemt, daarop wordt aangesproken’. ‘Zorgverleners moeten zorg die niet zinnig is niet leveren, zorgverzekeraars moeten daar op contracteren. Zeggen dat Den Haag het moet doen, matcht niet met de oproep om tegelijk meer vertrouwen te geven aan de zorgprofessional.’ Problemen als personeelstekort en perverse productieprikkels zijn in het Haagse vizier, aldus Veldman. ‘Maar dat zijn complexe vraagstukken die tijd kosten.’

Onderwerpen geagendeerd

In de zorgparagraaf van het eerste verkiezingsprogramma van de nieuwe, door artsen opgerichte partij NLBeter staan vergelijkbare punten als HRMO aanvoert. ‘Iedereen met gezond verstand kan het daar alleen maar mee eens zijn’, zegt psychiater en NLBeter-lijsttrekker Esther van Fenema over de HRMO-doelen. ‘Maar ik geloof niet meer in een manifest of oproep. Het enige wat je bereikt is dat ze zeggen dat ze je hebben gehoord, maar er verandert niks. NLBeter is de volgende fase ingegaan, met hetzelfde doel voor ogen.’ De artsen van HRMO/Dappere Dokters mogen zich bij haar melden: ‘Ik wil best samenwerken.’

HRMO en Optimale Zorg-Dappere Dokters hopen nu eerst op een uitnodiging voor een rondetafelzitting in het Tweede Kamer-gesprek voor de contourennota. En dat het pleidooi uiteindelijk weerklinkt in verkiezingsprogramma’s en een nieuw regeerakkoord. Ruim drieduizend artsen ondertekenden de junioproep. De Groof: ‘Het aantal handtekeningen is niet het belangrijkste, wel dat onze onderwerpen nu politiek zijn geagendeerd. Het lijkt erop dat onze ideeën steeds meer post beginnen te vatten.’


Download dit artikel (PDF)

Achter het nieuws covid-19
  • Ilse Kleijne

    Ilse Kleijne-Thoonsen is journalist bij Medisch Contact, met een focus op politiek en financiën.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Marcel Blom, huisarts 02-07-2020 23:32

    "Jan, kalm aan jongen. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 23:22

    "Als we het dan toch over specifieke voorstellen voor ”verandering” van de zorg hebben, bij deze zo maar wat ideetjes vanaf de werkvloer van een simpele neuroloog en een wetenschappelijk lichtgewicht. :

    Stel de huisarts centraal in de gezondheidszorg:

    Zoals ik al vaker heb gezegd, alles wat de huisarts doet, doet ie goedkoper dan wij als medisch specialist in het ziekenhuis doen. Voordat ik op de SEH kom om een patiënt te beoordelen is er vaak al een ECG gedraaid en laboratoriumonderzoek verricht, en met enige pech ook een CT van het cerebrum. Dit of het nu nodig is of niet. En een geld dat dat kost…

    Maar leidt die huisarts inhoudelijk dan wel heel goed op en zorg dat ie een gedegen medische opleiding krijgt. Richt de opleiding voor mijn part in zoals de Oostenrijkse variant, de opleiding tot Allgemein Mediziner. Mijn vroegere maatje Helmut Dörfler kon met deze opleiding moeiteloos waarnemen op neurologische, interne en chirurgische afdelingen, en draaide zijn hand ook niet om voor een waarneming in de huisartsenpraktijk. Hij kon met mensen omgaan, was sterk in de communicatie èn wist inhoudelijk waar hij het over had. Dat is bij de Nederlandse huisarts wel eens anders. En hij was niet de enige. Gewoon een degelijke en medische opleiding, met een duur van minstens vijf jaar, zodat de huisartsen in wording ook de tijd krijgen om ervaring en kennis op te doen. Praktijkervaring en een beetje studeren doen soms wonderen. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 23:22

    "Ook de afgelopen week weer heb ik verwijzingen gehad waar ik de tranen van in mijn ogen kreeg: Een vrouw met pijn in de enkels, knieën, linker heup en onderrug. Waarom? Haar baas dwong haar om 8 tot 10 uur per dag te staan, zonder dat ze mocht gaan zitten. Verder weer hier en daar een tennis- en golfellebogen, en de nodige mensen met een geïsoleerde lumbago. Maar wel natuurlijk van allerlei onderdelen MRI’s gemaakt door de huisarts maar niet naar de patiënt gekeken. En lees mijn laatste casus bij het verhaal ”De teloorgang van de klassieke huisartsgeneeskunde” nog eens.

    Enfin, ik kan over dit onderwerp nog wel even doorgaan, en ik heb over de kwaliteit van de verwijzingen al eens iets gezegd in dit tijdschrift, en dat viel niet helemaal in goede aarde als ik het me goed herinner, ook niet bij sommige hooggeleerde collega’s die liever geen ruzie hebben met de huisarts. Wiens brood men eet… De kachel van de neuroloog moet natuurlijk ook branden.

    Ik hoop maar dat ik niet opnieuw allerlei briesende huisartsen op mijn dak krijg.

    Eerlijk is eerlijk, voor goede zorg is ook vooral meer tijd nodig. En die heeft de huisarts ook al niet. Beperk het aantal consulten per uur tot maximaal drie en geef de huisarts de tijd om met mensen te praten en ze zo nodig goed na te kijken. Ik wed dat het aantal verwijzingen hiermee drastisch gaat dalen, en zoals ik al zei, alles wat de huisarts doet, doet hij goedkoper dan wij. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 23:21

    "Een volgend voorstel is om de ambulanceverpleegkundigen slechts in echte en onmiskenbare spoedgevallen rechtstreeks naar het ziekenhuis te brengen. Ook hier de huisarts in de lead, laat hem desnoods meerijden op de ambulance:

    Ik heb een tijdje voorwacht gedaan waar het ambulancepersoneel patiënten direct naar het ziekenhuis mocht brengen als er de verdenking op een TIA of herseninfarct was. Mijn God, wat heb ik een flauwekul op de SEH gezien: Stomdronken mensen met ”krachtsverlies in de benen” omdat ze met twee flessen wijn achter de kiezen thuis niet uit de taxi konden stappen. Syncopes, migraine met aura, jawel, een acuut ontstane ulnaropathie, knikkende knietjes, paniekaanvallen, ik heb het allemaal aan me voorbij zien trekken als ”mogelijke TIA of herseninfarct”. En allemaal een ECG, laboratoriumonderzoek en een CT, weet u nog? Dat kost duur, zou mijn zoontje zeggen.

    Ambulanceverpleegkundigen worden opgeleid om mensen van A naar B te brengen en ze daarbij in leven te houden. That’s it. Niet minder, maar vooral ook niet meer. Voor triage zijn ze niet opgeleid, en dat kunnen ze ook niet. Laat ze dat dan ook niet doen. Vergeet niet dat de ratio van TIA’s ten opzichte van ”TIA mimics” niet zelden 1 of 5 of 1 op 10 bedraagt. Laten we zeggen dat een goede huisarts vijf van vijf van de tien mensen betrouwbaar vast kan stellen dat het geen TIA is, dan worden al weer vijf zinloze transporten naar het ziekenhuis voorkomen. "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 02-07-2020 23:21

    "En laten we ook de hand in eigen boezem steken: De consulentenziekte op de SEH en in het ziekenhuis neemt zolangzamerhand groteske vormen aan. Voor iedere scheet vragen we een collega in consult, ook voor gevallen dat we het probleem best op kunnen lossen:

    Het is echt niet zo moeilijk om bij een natrium van 130 zelf de hydrochloorthiazide te stoppen en eens te kijken wat er met het serumnatrium gebeurd. En niet elke patiënt met een chronisch schouderprobleem hoeft door de neuroloog te worden gezien op verdenking van een ”cervicaal radiculair syndroom”. En sinds twee jaar bestaande aanvallen met hartkloppingen, intense angst, zweten en pijn op de borst is ook door een AIOS interne best te herkennen als paniekaanvallen, en daarvoor hoeft de ANIOS neurologie niet op te komen draven. De voorbeelden zijn legio, zelfs mijn ANIOS worden er gefrustreerd en moe van. Vorige week nog een patiënt teruggebonjourd naar de vaatchirurg met echt een klassieke anamnese van een vasculaire bilclaudicatie met een hooggradige stenose in de ene a. iliaca interna en een afsluiting van de andere op de CT-angio van het aorta-iliacale traject, bij een patiënt met hypertensie, diabetes, roken en uitgebreid perifeer vaatlijden. De vaatchirurg had zich gemakshalve beperkt tot een duplex en een enkel-arm-index. Geen afwijkingen dus dan maar een consult neuroloog. En hoe ik hem ook doorzaagde, hij kreeg echt geen pijn in zijn billen bij staan of slenteren, maar wel des te meer hoe sneller hij liep. Zie hier de zegeningen van de (super)specialisatie."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.