Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

Kan alleen een arts de artsen leiden?

16 reacties
Getty Images
Getty Images

De LHV overweegt een niet-huisarts aan het roer van de huisartsenvereniging te plaatsen. En in aanloop naar de verkiezingen klinkt de roep om een minister met zorg­achter­grond weer. Zijn artsen en de zorg het beste gebaat bij een arts als aanvoerder?

Een ‘voor alle betrokkenen geaccepteerd boegbeeld’. Iemand met ‘daadwerkelijke affiniteit met de huisartsenzorg en oog voor de acute vragen en dagelijkse problemen van huisartsen’. Dat zijn enkele van de vereisten waar een nieuwe LHV-voorzitter aan dient te voldoen, zo blijkt uit het zoekprofiel voor een nieuwe LHV-roerganger. Maar deze hoeft ‘niet nood­zakelijkerwijs’ huisarts te zijn, valt daar ook te lezen.

De benoemingscommissie van de LHV was afgelopen najaar in eerste instantie stelliger: een nieuwe voorzitter zou ‘geen huisarts’ moeten zijn, maar ‘een relatieve buitenstaander’. De LHV zou gebaat zijn bij ‘andere input en expertise van buitenaf’, nu de vereniging naast belangenbehartiging ook behoefte heeft aan ‘positionering van de vereniging en verdere intensivering van de samenwerking met de andere huisartsenorganisaties’.

Traditie van niet-huisartsen

Per april draagt huidig LHV-voorzitter Ella Kalsbeek het stokje over. Terwijl de zoektocht naar een opvolger gaande is, blijven de meningen onder de LHV-achterban verdeeld over de vraag of er wel of geen huisarts op de voorzittersstoel thuishoort. De LHV kent al een langere traditie van niet-huisartsen op die positie. Kalsbeek is jurist en voormalig staatssecretaris van Justitie, haar voorganger Steven van Eijck fiscaal econoom en eveneens oud-staatssecretaris (Financiën). Diens voorganger Bas Vos kon nog teren op een korte loopbaan als huisarts eind jaren zestig, maar had tegen de tijd van zijn LHV-aantreden een bont cv opgebouwd als voorzitter van Milieu­defensie, crisismanager en horecabaas.

‘Dokters-tegenwicht’

Op het besloten ledenforum van Huisarts­Vandaag verscheen onlangs een vlammend betoog van een huisarts die een vakgenoot als voorzitter wenst. In deze coronatijd en de jaren die volgen is een dokter nodig die ‘geloofwaardig gepassioneerd vanuit de dagelijkse huisartsenpraktijk een con­structief en broodnodig “dokters-tegenwicht” biedt tegen de specialisten-vertegen­woordigers’, aldus deze huisarts, die vindt dat het ‘debat vanuit de medische wereld geheel wordt gedomineerd door ziekenhuizen’.

Die bijdrage kan op de nodige bijval rekenen, op dat forum en op het forum van HAWeb. ‘Wat een verademing zou dat zijn. Ik stem voor!’, juicht een huisarts in reactie. ‘We moeten een voorzitter hebben die weet wat op de werkvloer speelt’, aldus een ander. Belangenbehartiging is ‘in het verleden – mede doordat het geen huis­artsen waren – niet altijd goed gelukt’, merkt nog een arts op. ‘Boegbeeld in de media moet gewoon een realistische, doortastende, nuchtere, trotse, ervaren collega-huisarts zijn’, bepleit een ander. Of, zoals weer een ander het verwoordt: ‘We hebben een Gommers of Kuipers nodig.’

Een collega roept de benoemingscommissie, die in februari gesprekken met kandidaten zal voeren, op om bij gelijke geschiktheid te kiezen voor een huisarts. Dan ‘kun je vanuit de actualiteit van de spreekkamer problemen krachtig en met gezag formuleren, en aangeven waar oplossingen liggen die ook aansluiten bij de belangen van de huisartsen zelf én hun patiënten.’

‘De zorg heeft vakministers nodig’

Veel te lief

Maar er wordt ook anders over gedacht. ‘Huisartsen zijn meestal aardige mensen. Daar kom je in de politiek niet ver mee’, werpt een huisarts op het forum tegen. Een ander wijst erop dat LHV-leden in het verleden ‘smeekten om een door de wol geverfde politicus en onderhandelaar als voorzitter, want huisartsen zijn veel te lief en geven alles weg aan de minister en zorgverzekeraars’. Een huisarts-voorzitter moet wel ‘bestuurlijk aardig door de wol geverfd zijn’, waarschuwt een dokter, want anders begint hij of zij ‘zoals in onze beroepsgroep niet ongebruikelijk, met het compromis in plaats van met het behartigen van onze belangen’.

Een huisarts die ‘twijfelt’ over de toevoegde waarde van een arts-voorzitter ziet ‘dat overal de belangenbehartiging wordt gedaan door oud-politici’. Een opvolger moet ‘als het kan een huisarts zijn, maar wel bekend met het reilen en zeilen in de politiek’, wordt nog opgemerkt.

Voorzitter van de LHV-benoemings­commissie en huisarts Ronald Morshuis wijst erop dat het uiteindelijke profiel ‘niemand uitsluit en zeker geen huisartsen’. En dat profiel is afgelopen najaar geaccordeerd door de LHV-ledenraad, net als de benoemingsprocedure, benadrukt een LHV-woordvoerder. Die voegt eraan toe dat de ‘combinatie van competenties’ leidend is bij de zoektocht, ook ‘in aanvulling op de rest van het bestuur dat de achterban weerspiegelt’.

Arts als minister

Intussen blies traumachirurg Marijn Houwert een vaker oprispende en verwante discussie nieuw leven in: of artsen het beste af zijn met een dokter of andere zorgprofessional als minister. In een felle blog bij Medisch Contact zegt hij dat demissionair VWS-ministers De Jonge en Van Ark ‘vakinhoudelijke achtergrond voor deze buitengewoon complexe ministersposten’ missen. ‘De zorg heeft vak­ministers nodig. Zorgverleners dus.’ Het is ook het geluid dat arts M+G, voorzitter van het Landelijk Overleg Infectieziekte­bestrijding én lid van het Outbreak Management Team Anja Schreijer afgelopen zomer betoogde in Medisch Contact: zij mist artsen, met name in de top, bij VWS.

Ook Houwerts betoog kon op bijval én weerwoord rekenen. ‘Helemaal eens’, reageerde chirurg Hester Oldenburg op het stuk. Oud-hoogleraar virologie Willy Spaan stelde in een reactie op Twitter dat het ‘maar zeer de vraag (is) of dit gaat helpen. Politiek bedrijven is ook een vak en er zijn maar weinig succesvolle vak­ministers geweest.’ Daarvoor waarschuwde ook arts-onderzoeker David Buis, die erop wees dat een minister ook goed ‘een afweging tussen verschillende belangen’ moet kunnen maken.

Medisch leiderschap

Het is een richtingenstrijd – bestuurder of arts – die verschillende uitkomsten op verschillende momenten kan hebben, blijkt uit de recente geschiedenis van de Federatie Medisch Specialisten (FMS). De medisch specialisten kozen in 2010 met bestuurlijk zwaargewicht Frank de Grave voor het eerst voor een niet-arts als boegbeeld. Het idee was dat een bestuurder meer rust en eenheid binnen de toen meer verdeelde medisch specialisten kon brengen. Na De Grave viel de voorzitterspost bewust medisch specialisten toe: eerst cardio­loog Marcel Daniëls, nu kno-arts Peter Paul van Benthem. Dat past bij de fase waarin de FMS zich bevindt, zegt Van Benthem. ‘Nu is er meer behoefte aan het medisch-inhoudelijke perspectief van een dokter in de contacten met Den Haag, de koepels en het maatschappelijk veld.’

En die keuze past ook bij het principe van ‘dokters in the lead’ dat de FMS voorstaat, aldus Van Benthem. ‘Je merkt nu ook in de covidcrisis dat medisch leiderschap een belangrijke rol speelt. We hebben het systeem opzijgezet. Zorgverzekeraars en ziekenhuizen geven artsen meer ruimte. Iedereen kijkt naar ons, dokters, voor oplossingen als een raamwerk voor kritische planbare zorg, voor een leidraad voor pbm, zodat in elk ziekenhuis hetzelfde wordt gewerkt.’ Een bestuurder heeft misschien meer de neiging om in deze situatie juist ‘in het systeem te zoeken naar oplossingen’, oppert Van Benthem.

Wat het ministerschap betreft herkent Van Benthem de behoefte aan iemand die de klappen van de zorgzweep kent. ‘Ik heb nog nooit een minister op het ministerie van Justitie gezien die geen jurist is. Na de covidcrisis moeten we kijken wat dit betekent voor het inrichten van ons zorgstelsel. Wat hebben we hiervan geleerd? Daar wil ik graag een zorgprofessional bij hebben.’

download dit artikel (pdf)
Achter het nieuws
  • Ilse Kleijne

    Ilse Kleijne-Thoonsen is journalist bij Medisch Contact, met een focus op politiek en financiën.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • M Bosker, Huisarts, Rozendaal 31-01-2021 20:47

    "Mijn suggestie: een duo-voorzitterschap bestaande uit 1 praktijkhoudend en 1 waarnemend huisarts, beiden in contact met hun achterban. Samen strijden voor eenheid onder huisartsen, haalbare zorg en meer financiële ondersteuning. Focus op continuïteit van huisartsenzorg en dus (wat is er nodig voor) praktijkopvolging. Doe je het op deze manier dan krijgen we vast weer meer LHV-leden en kan de LHV met recht namens alle huisartsen die vuist maken in Den Haag!"

  • Wendelien van der Gaag, waarnemend huisarts, Rotterdam 30-01-2021 13:47

    "We hebben absoluut weer een huisarts als voorzitter nodig, iemand aan het roer met passie en liefde voor ons mooie vak. Iemand die de heterogene groep huisartsen - een logisch gevolg van onze voorliefde voor autonomie, en de lokale, persoonsgerichte zorg die we bieden - kan verbinden, en met één krachtige stem kan laten spreken. Dat daar op de achtergrond een topteam achter moet staan wat de politieke taal en lobby verstaat, en weet hoe management werkt, soit. Maar allereerst hebben wij weer een échte, ouderwetse 'spreekbuis' nodig. Iemand die haar/zijn vak verstaat en ons echt vertegenwoordigt, het hart laat spreken. Ook ik zou pleiten voor een -relatieve- jongeling, die in staat is het grotere plaatje te zien en die het algemene belang van alle huisartsen - van praktijkhouder tot waarnemer en iedereen daar tussenin - weet te verenigen. Een machtige, maar mooie klus!"

  • Nico Terpstra, praktijkhoudend huisarts, Hoorn 30-01-2021 12:32

    "Ik ondersteun de oproep van Meijman volledig, wij moeten een deskundige huisarts aan het roer in dit specifieke tijdsgewricht. Iemand die als het nodig is het compromis afwijst, en de troepen kan mobiliseren, maar die ook kan uitdragen wat de achterliggende ratio van de mening van huisartsen is. Maar bestaat een dergelijke niet-polder-huisarts? Ik heb mijn twijfels, want uit ervaring weet ik dat al bij de poort van de huisartsenopleiding geselecteerd wordt op gezeglijkheid. Beetje een paradigma van de hele beroepsgroep, die zich telkens het eigenaarschap van maatschappelijke problemen laat aanpraten en dan gelijk in de oplossingsstand gaat staan. We willen echter nu een eindbaas met rechte rug en street credibility. Een huisarts dus. "

  • Tineke Slagter-Roukema, huisarts/oud voorzitter LHV (2000-2002), Zuidhorn 30-01-2021 12:29

    "Helemaal eens met Bart Meijman"

  • Janneke Kuijlen, Huisarts, Bergen op Zoom 30-01-2021 11:08

    "Ik was tot ik dit artikel las in de veronderstelling dat de LHV een huisarts als leider had! Nu begrijp ik dan ook waarom de LHV zo weinig voor elkaar krijgt en de huisartsen niet goed vertegenwoordigt. Hoe kan er nu ooit voor een niet huisarts gekozen zijn? We moeten volgens mij juist uit onze groep huisartsen, een huisarts naar voren schuiven, die meer de gehele groep huisartsen vertegenwoordigd. Een die veel meer dan nu voor onze belangen op kan komen, die zakelijk kan zijn en niet snel toegeeflijk is in onderhandelingen, die daarnaast zichzelf goed kan presenteren in het openbaar, vriendelijk overkomt en handig omgaat met de media. Uiteraard is het daarnaast nodig om goede juristen of advocaten te betrekken.
    Als dat gebeurt zal ik mijn lidmaatschap van de LHV ook weer activeren!"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.