Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Jan Bonte
06 september 2017 4 minuten leestijd
kwaliteit

De mythe van de witte jas

Geen enkel bewijs dat korte mouwen infecties voorkomen

21 reacties
  Jan Bonte draagt het liefst een korte in plaats van een lange witte jas. beeld: Martin Hogeboom
Jan Bonte draagt het liefst een korte in plaats van een lange witte jas. beeld: Martin Hogeboom

Veel ziekenhuizen hanteren strenge kledingvoorschriften: artsen moeten een lange witte jas met korte mouwen dragen, ter voorkoming van ziekenhuisinfecties. Neuroloog Jan Bonte stelt vast dat de wetenschappelijke onderbouwing hiervoor nihil is.

Al sinds de eerste dag van mijn coschappen draag ik een korte witte jas en meestal draag ik de jas open. Sinds die dag heb ik daar ook steeds opnieuw commentaar op gekregen; soms vriendelijk, niet zelden bijzonder onvriendelijk en dwingend. De keus voor de korte witte jas is vooral een praktische: qua verhouding tot mijn omvang kom ik ongeveer 30 cm lengte tekort om een normale witte jas te dragen. Ik voel me er onprettig in, als ik ga zitten vallen al mijn neurologische attributen uit mijn zakken, en ik zie er voor mijn gevoel uit als de slager uit Kroamschudd’n in Mariaparochie van Herman Finkers.

De laatste jaren word ik steeds vaker dwingend aangesproken op het dragen van de korte witte jas, omdat dit in strijd is met de kledingvoorschriften van het ziekenhuis. Tegenwoordig zijn er zelfs officiële ‘mollen’ in sommige ziekenhuizen, die bij leidinggevenden melding maken van het dragen van een witte jas in strijd met de kledingvoorschriften.

Persoonlijke hygiëne

Onlangs leidde dit tot een discussie waarin uiteindelijk verwezen werd naar de Werkgroep Infectie Preventie van het ziekenhuis. De microbioloog wees mij erop dat er een ‘heldere richtlijn’ is, die ook van kracht was in het ziekenhuis waar ik waarneem en vond dat er geen reden was om voor mij een uitzondering te maken waar het mijn voorkeur voor een korte witte jas betreft. De richtlijn waar de microbioloog naar verwees, is de richtlijn Persoonlijke hygiëne van de landelijke Werkgroep Infectie Preventie (WIP) uit 2014.1 Onder paragraaf 5 staan de volgende aanbevelingen over werkkleding:

Draag werkkleding:

1. die het lichaam/de eigen kleding minimaal van schouder tot kniehoogte in zijn geheel bedekt;

2. die gesloten is (dus geen openhangende werkkleding);

3. waarvan het materiaal voldoet aan de gestelde eisen;

4. die de onderarmen onbedekt laat;

5. waarop verontreinigingen goed zichtbaar zijn (bijvoorbeeld licht van kleur).

Onderbouwing

Als onderbouwing van dit kledingadvies wordt maar één referentie gegeven. De titel van deze referentie is al erg veelzeggend: ‘Expert Guidance: Healthcare personnel attire in non-operating room settings’, uitgegeven door het Amerikaanse Department of Health and Human Services en gepubliceerd in 2014.2 Deze richtlijn bespreekt de relatie tussen werkkleding en de incidentie van ‘hospital acquired infections’ (hierna: ‘ziekenhuisinfecties’), maar vooral ook de relatie tussen werkkleding en mate van professionaliteit van de hulpverlener.

Het zoveelste voorbeeld van een richtlijn die is gebaseerd op persoonlijke voorkeuren

Er worden geen niveaus van wetenschappelijk bewijs aangegeven volgens de Grade-systematiek, simpelweg omdat er voor de adviezen geen enkele wetenschappelijk onderbouwing bestaat. Zelfs voor het aannemelijke advies ‘bare below the elbows’, dat een witte jas met korte mouwen voorschrijft om een betere handhygiëne mogelijk te maken, bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs dat dit leidt tot minder ziekenhuisinfecties, terwijl hier wel onderzoek naar is gedaan. De mate van wetenschappelijke onderbouwing voor de andere adviezen laat zich raden. Overigens rept zelfs deze referentie met geen woord over de lengte van de witte jas, terwijl die wel nadrukkelijk vermeld staat in de richtlijn van de WIP.

Verbazingwekkend

Zoals ook de auteurs van deze Amerikaanse richtlijn concluderen, is de relatie tussen werkkleding en professionaliteit van artsen bijzonder complex. De stelling dat de mate van professionaliteit zou afhangen van de werkkleding wordt nog eens krachtig gefileerd in een artikel in Journal of Medical Ethics.3 De conclusie van de auteurs is dat ‘doctors should not be obliged to dress as society, or the majority, requires if there are not good and strong moral reasons for doing so.’

Ik vind het dan ook verbazingwekkend dat in het kader van ‘persoonlijke hygiëne’ de Werkgroep Infectie Preventie een richtlijn schrijft met daarin kledingadviezen gebaseerd op een Amerikaanse richtlijn, die vooral de relatie tussen professionaliteit en werkkleding bespreekt; iets wat in de richtlijn van de WIP geheel onbesproken blijft. Het maakt op zijn minst de indruk dat ziekenhuismedewerkers onder het mom van infectiepreventie een kledingadvies krijgen opgelegd dat in werkelijkheid gebaseerd is op vermeende professionaliteit. Welk doel dient dit? Deze richtlijn heeft er onder andere toe geleid dat alle witte jassen in ziekenhuizen zijn vervangen door jassen met korte mouwen, zonder dat er zelfs maar het geringste bewijs bestaat dat hierdoor ook maar één ziekenhuisinfectie is voorkomen.

Vals voorwendsel

En zoals wel vaker wordt het advies uit deze richtlijn in de praktijk onder het valse voorwendsel van een betere infectiepreventie overgenomen in dwingende kledingvoorschriften van het ziekenhuis, wellicht om de door sommigen vurig gewenste uniformiteit qua kleding af te dwingen. Daarna stijgt de richtlijn in de hiërarchie en wordt inmiddels door de Inspectie voor de Gezondheidszorg en instanties als JCI (Joint Commission International) en NIAZ (Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg) opgewaardeerd tot kwaliteitsindicator. Het is het zoveelste voorbeeld van een richtlijn die op niets anders is gebaseerd dan zogenaamde ‘expert opinion’ en persoonlijke voorkeuren, maar inmiddels wel is omgetoverd tot meetlat waarlangs de ‘kwaliteit’ van een ziekenhuis wordt afgemeten.

auteur en contact

Jan Bonte, neuroloog

gjbonte@gmail.com

cc: redactie@medischcontact.nl

Geen belangenverstrengeling gemeld door de auteur.

Voetnoten

1. Infectiepreventie W. Persoonlijke hygiëne medewerkers. 2013; (december).

2. Bearman G, Bryant K, Leekha S, Mayer J, Munoz-Price L, Murthy R, et al. Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA) Expert Guidance: Healthcare personnel attire in non-operating room settings. Infect Control Hosp Epidemiol. 2014;35(2):107–21.

3. Palacios-González C, Lawrence DR. Substance over style: is there something wrong with abandoning the white coat? J Med Ethics [Internet]. 2015;41(6):433–6. Available from: http://jme.bmj.com/content/early/2014/07/21/medethics-2013-101900.full

download dit artikel (pdf)
kwaliteit
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 09-09-2017 22:32

    "Zo schreef een kinderarts mij dat ze voor het eerst in 20 jaar tijd weer dienst deed in de witte jas omdat haar gedreigd werd met ontslag omdat ze zich aan de kledingvoorschriften van het ziekenhuis wilde houden. Juist voor kleine kinderen is de witte jas niet zelden ernstig bedreigend en draagt op geen enkele manier bij aan een goede arts-patiënt relatie. Mijn ervaringen met volwassenen zijn al niet veel anders. Ook ik krijg veel positieve reacties op het feit dat ik geen witte jas draag op de polikliniek. Patiënten voelen zich meer op hun gemak, het standsverschil verdwijnt naar de achtergrond en hierdoor vertellen ze sneller over datgene waarover zich zorgen maken. En dat alles kost niets en levert veel op. Hetzelfde kan ik van jullie kledingadvies niet zeggen.

    Nu snap ik best dat er in de huidige door richtlijnen geperverteerde gezondheidszorg ook een advies moest komen waar het de kleding van artsen en verpleegkundigen betreft. Ik begrijp ook best dat daar in de dagelijkse drukke praktijk niet veel tijd voor was en dat er dus ook niet zi heel goed en nogal eenzijdig over nagedacht is. Ik laat ook wel eens een slecht getimede scheet die net iets harder stinkt dan ik vooraf ingeschat had, en daarmee anderen overlast bezorg. Maar een scheet waait wel weer weg, wat van jullie richtlijn helaas niet gezegd kan worden. En jullie konden natuurlijk ook niet weten dat de IGZ er er een communistische doctrine van zou maken, er op vertrouwend dat jullie een gedegen advies geschreven hadden.

    De gevolgen lopen echter uit de hand. Wordt het niet de hoogste tijd dat jullie publiekelijk duidelijk maken dat dit niet jullie bedoeling was? En dat het jullie spijt dat jullie met dit misplaatste kledingvoorschrift het werk van de klinisch werkzame collega’s ernstig bemoeilijken?

    Het zou jullie echt sieren!"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 09-09-2017 20:59

    "De Werkgroep Witte-Jas Preventie kent inmiddels al drie leden, mezelf incluis: Da's warempel voor nu al genoeg. Maar nieuwe leden zijn van harte welkom! We hebben een voorzitter, een penningmeester en een lid. Alle goeie dingen komen in drieën, nietwaar?
    Binnenkort ga ik de aanstichters van de dwaling in de gezondheidszorg dus maar eens vragen wat hen nu eigenlijk dreef bij het schrijven van deze nogal riekende uiting van flatuleuze richtlijndiarree. Om maar in de terminologie te blijven. "

  • F Opstelten, Neuroloog, Venlo 09-09-2017 17:04

    "De witte jas van status symbool tot dwangkledij. Het eerste wat ik deed toen mijn opleiding klaar was, was de verplichte witte jas uitdoen. Een status symbool uit vroeger tijden waar ik geen enkele meerwaarde in zag en zie. Inderdaad verschoon ik wel mijn onderkeding maar zelden mijn witte jas. Omdat ik hem simpelweg zelden draag.
    Nu is hij tot verplichte kledij verheven, om te voldoen aan de JCI norm en niet op onderbouwde infectie beschermende feiten. Het status symbool van eens komt via de zij ingang terug. Wie is hiermee gebaat?
    Weer iets wat moet en niet ten bate van arts of patiënt komt. En zoals eerder al aangehaald wellicht de arts-patiënt relatie eerder in de weg staat. Ik hou me aanbevolen voor de WWJP"

  • F Opstelten, Neuroloog, Venlo 09-09-2017 17:03

    "De witte jas van status symbool tot dwangkledij. Het eerste wat ik deed toen mijn opleiding klaar was, was de verplichte witte jas uitdoen. Een status symbool uit vroeger tijden waar ik geen enkele meerwaarde in zag en zie. Inderdaad verschoon ik wel mijn onderkeding maar zelden mijn witte jas. Omdat ik hem simpelweg zelden draag.
    Nu is hij tot verplichte kledij verheven, om te voldoen aan de JCI norm en niet op onderbouwde infectie beschermende feiten. Het status symbool van eens komt via de zij ingang terug. Wie is hiermee gebaat?
    Weer iets wat moet en niet ten bate van arts of patiënt komt. En zoals eerder al aangehaald wellicht de arts-patiënt relatie eerder in de weg staat. Ik hou me aanbevolen voor de WWJP"

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 09-09-2017 13:41

    "Ik geloof dat ik heel wat los heb gemaakt gezien de vele reacties, ook persoonlijk via de email. Ik kom er, enigszins tot mijn verbazing, achter dat ik bepaald niet de enige ben die zich blauw ergert aan deze onwetenschappelijke en onzinnige witte-jassen-dwang.

    In navolging van de Werkgroep Infectie Preventie denk ik er dan ook ernstig over na om zelf een werkgroep op te richten: De Werkgroep Witte-Jassen Preventie (WWJP). Iedereen kan zich bij mij aanmelden, en dan kunnen we wellicht een gezamenlijke richtlijn schrijven over de zin en vooral de onzin van het dragen van een witte jas.

    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.