Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Hans van Gestel
07 oktober 2017 5 minuten leestijd
opinie

De ANW-dienst hoort er gewoon bij

Schaalvergroting gaat drukke huisarts niet helpen

18 reacties
Ton Poortvliet/Hollandse Hoogte
Ton Poortvliet/Hollandse Hoogte

Veel huisartsen voelen zich overbelast en willen daarom de ANW-zorg afstoten en onderbrengen in een grotere organisatie. Maar dat is geen oplossing, vindt huisarts Hans van Gestel. Beschikbaarheid voor de patiënt is de kern van ons vak.

Een discussieavond van de huisartsenposten Oost-Brabant. Onderwerp: de ANW-diensten. Die worden door velen als steeds zwaarder ervaren. Een boze collega spuwt haar gal: ‘Die diensten gaan gewoon ten koste van mijn gezinsleven.’ En even denk ik: wordt het dan geen tijd voor je om een ander vak te kiezen? Maar ik zeg niks: het ligt gevoelig en is ingewikkeld.

De MedZ, tijdschrift van de Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen (VPH) wijdt er een heel nummer aan. De diensten zijn zwaar, te druk. De praktijkhouders krijgen hun diensten nauwelijks nog verkocht en dan alleen tegen een hoger tarief dan wat zij ervoor krijgen. Maar, denk ik dan : het zijn toch júllie diensten? Hoofdredacteur van MedZ Mark Brueren schrijft dat diensten soms best te combineren zijn met het werk overdag, maar zeker niet altijd. En dan noemt hij een lange lijst veranderingen die de druk op de huisartsenpraktijk hebben vergroot: zorgstraten, praktijkondersteuners (POH’s), ggz, palliatieve zorg, transitie van tweede naar de eerste lijn. Maar, denk ik, dat gaat allemaal over de zorg overdag. Het ging hier toch over de ANW? VPH-voorzitter Wouter van den Berg draagt in hetzelfde nummer een oplossing aan: er moet een organisatie komen waarin huisartsencollectieven, ziekenhuizen, ggz, thuiszorgorganisaties en zo nodig anderen, samen verantwoordelijk zijn voor spoedzorg. Bovenal moet het een organisatie worden waarbij praktijkhoudende huisartsen niet meer verantwoordelijk zijn voor de ANW-zorg van hun patiënten. En ik denk: maar dit hadden we toch allemaal zelf georganiseerd? Dit is toch wat we wilden?

Werkdruk

Hoe zit het nou met die werklast? Ook InEen, vereniging van eerstelijnsorganisaties, luidde recentelijk de noodklok vanwege de toenemende werkdruk op de huisartsenposten.

Kijkend naar hun eigen jaarcijfers echter, is de werklast de laatste twee jaar weliswaar toegenomen, maar de jaren daarvoor zelfs wat afgenomen. Van 2009 tot 2016 nam het aantal verrichtingen namelijk weliswaar met 1,7 procent toe (de bevolking van Nederland met 2,4%), maar werd extra personeel aangetrokken in de vorm van waarnemend huisartsen, praktijkverpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. Het aantal patiënten per dienst per huisarts lijkt niet echt toe te nemen. Maar blijkbaar wordt de werkdruk subjectief wél als steeds hoger ervaren, gezien de breed gedragen onvrede.

Patiënt wordt opgeknipt

In mijn visie hebben we het overdag te druk met zaken die we vooral zelf hebben aangedragen en ontwikkeld. Extra taken, zorggroepen, dbc’s, accreditatie, vergaderen en overleggen of ons leven ervan afhangt. En nu vinden we onszelf zielig, want we moeten ook nog diensten doen. Bovendien vinden we dat de diensten niet goed zijn georganiseerd, we er slecht voor betaald krijgen, dat het triagesysteem niet deugt en dat patiënten maar te pas en te onpas binnenlopen.

En als het gaat om een oplossing, schieten we steeds weer in dezelfde – groot, groter, grootst – modus: afstoten en een grotere organisatie verantwoordelijk maken. Maar de ANW-zorg uitbesteden aan een grote organisatie is een slecht idee en geen oplossing.

Ik hoor chirurgen nooit zeggen dat na het avondeten het ziekenhuis de problemen maar moet oplossen

Als beroepsgroep hebben we de chronische zorg al grotendeels uitbesteed aan de POH-somatiek; de psychosociale problematiek aan de POH-ggz, de ouderenzorg aan de POH-kwetsbare ouderen en soms een deel van onze dagelijkse consulten aan de verpleegkundig specialist. De patiënt wordt opgeknipt en te gelde gemaakt in deelgebieden waarin protocollen leidend zijn. Je eigen huisarts zien lijkt soms godsonmogelijk. De continuïteit, datgene waar we altijd zo trots op waren, staat zwaar onder druk. En dan nu de ANW-zorg.

Huisartsgeneeskunde in Nederland is een sterk onderdeel van onze zorg. Dat is niet altijd zo geweest, die kracht kwam niet vanzelf. Die is bevochten door voorgangers uit de jaren vijftig, zestig en daarna, met enorme inzet, gebouwd op pijlers als integrale zorg en continuïteit.

Maar realiseren we ons dat? Of beschouwen we die positie als vanzelfsprekend? Iets waar we verder niet veel voor hoeven doen?

Medische patatgeneratie

Huisartsen willen interessant, veelzijdig en zinvol werk. We willen respect voor onze inspanningen en verwachten een zeker aanzien. Daarnaast willen we een goed inkomen en willen we bijna allemaal parttime werken; om halfzes de praktijkdeur achter ons sluiten en nu dan ook maar liever stoppen met ANW-diensten. Kan dat allemaal samen? Zullen onze patiënten en de maatschappij dit blijven accepteren? Willen we eigenlijk niet voor een dubbeltje op de eerste rang zitten? Zijn we niet verworden tot een medische patatgeneratie die wél het mooiste vak van de wereld wil, maar daar niet overdreven veel moeite voor wil doen? Ik hoor chirurgen nooit zeggen dat na het avondeten het ziekenhuis de problemen maar moet oplossen. Ik ken geen bakkers die parttime werken en dan uitsluitend tijdens kantooruren.

Beschikbaar zijn voor je patiënten, in welke vorm ook, hoort bij ons vak. Dát afstoten, naast alle andere taken die we al delegeren, zou funest zijn voor onze positie. Voor het respect dat we nu nog genieten en voor de continuïteit waar we zo prat op gaan. Het zal ons op termijn marginaliseren tot zorgmanager annex ‘9-tot-5-consulent kleine kwalen’.

De andere kant op

De maatschappij verandert en de zorg ook. Dat geeft problemen die opgelost moeten worden. Momenteel kiezen we daarbij consequent voor grootschaligheid. Omdat het op korte termijn de weg van de minste weerstand lijkt en niet slecht is voor onze portemonnee. We vergeten daarbij te vragen wat onze patiënten nu eigenlijk willen en doen verregaande concessies aan de kernwaarden continuïteit en integrale zorg.

Als de ANW-zorg niet goed is geregeld moeten we die niet afstoten, maar omvormen tot iets wat we wél willen en wat ons wél motiveert. Als we overdag in onze praktijken zo murw worden geslagen dat we geen diensten meer kunnen doen, moeten we de zorg overdag veranderen.

We moeten de andere kant op: kleinere praktijken, minder POH, minder zorggroep en minder randzaken

Wij dreigen ons vak en het plezier daarin te verkwanselen in een orgie van groter, meer, extra en grootst. We zijn artsen zonder grenzen die klagen over hun grenzeloosheid.

Weet ik het allemaal beter dan? Ja. En ik ben niet de enige. Geen pasklare oplossingen, maar wel de goede richting. Namelijk de andere kant op. Kleinschaligheid. Kleinere praktijken, minder POH, minder zorggroep en minder randzaken. Weer meer zelf gaan doen, grote maar ook weer kleine dingen. Daar ligt onze kracht. Dichtbij, beschikbaar en laagdrempelig. Tijd nemen en minder druk ervaren. Weer ruimte voor eigen initiatieven. Ook kleinschaligheid in dienstenstructuren en op de koop toe nemen dat je een keer extra dienst moet doen, als die maar weer als zinvol en plezierig wordt ervaren.

Robbert Keppel, tot voor kort voorzitter van de LOVAH (landelijke vereniging van huisartsen in opleiding) vertelt in een interview dat de meeste huisartsen in opleiding vinden dat 24/7-zorg absoluut bij ons vak hoort. Hij suggereert structurele veranderingen zoals kleinere praktijken en verruimde openingstijden. Blijkbaar zijn er nog jonge collega’s die begrijpen dat je het kind niet met het badwater moet weggooien. Die niet bang zijn een extra stapje te doen en zich realiseren dat continuïteit essentieel is en respect, werkplezier en een goede beloning niet vanzelf aan komen waaien. Laten we hopen dat hij werkelijk namens zijn achterban spreekt.

auteur

Hans van Gestel, huisarts

Geen belangenverstrengeling gemeld door de auteur.

contact

hansvgestel1@hotmail.com

cc: redactie@medischcontact.nl

lees ook

download dit artikel

werk huisartsgeneeskunde opinie ANW-diensten werkdruk
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • jos rensing, huisarts, den haag 20-10-2017 13:45

    "Collega Monique van Montfort, huisarts te Heemskerk meent dat ANW diensten bij "ons" vak horen.
    De vraag :wie zijn "ons"? Alle huisartsen? Alleen praktijkhouders? laat zij onbeantwoord.
    Wel zo makkelijk.

    In het vervolg van haar uitgebreid betoog trof ik geen enkel argument aan waarom dat zo zou moeten zijn.
    Collega Monique van Montfort blijkt wel een overtuigde voorstander van kleine huisartspraktijkjes, maar dat heeft met het standpunt van collega van Gestel ( "De ANW-dienst hoort er gewoon bij") eigenlijk niks te maken.
    "

  • Monique van Montfort, huisarts, Heemskerk 19-10-2017 22:22

    "deel 2;
    Verder is er geen wetenschappelijke onderbouwing dat taakdelegatie naar POH-ers in de reguliere praktijk betere zorg oplevert. Evenmin is er evidence dat dure ketenzorggroepen verbetering opleveren bij ziekten als diabetes en COPD op harde uitkomsten zoals complicaties en ziekenhuisopnames. Taakdelegatie leidt niet tot betere zorg omdat de patiënt wordt opgesplitst onder diverse hulpverleners en de zorg niet door een arts wordt gegeven. Taakdelegatie leidt ook niet tot tijdsbesparing, artsen moeten namelijk meer managen en controleren. Wel werkt taakdelegatie inefficiënt en kostenverhogend en het blijft mede in stand omdat de beloning door de zorgverzekeraar bij een aantal huisartsen is gebaseerd op taakdelegatie, zorggroepen en schaalvergroting.

    Het vast blijven houden aan grootschaligheid en taakdelegatie met de huisarts als manager, vanwege vermeende positieve effecten op de gezondheidszorg, wordt niet ondersteund door literatuur. Wat wel duidelijk is aangetoond, is dat de huisarts in Nederland internationaal faam, heeft verworven door als arts integrale, persoonlijke, kleinschalige, continue zorg te leveren met zo min mogelijk hulpverleners per patiënt. Dit zijn de kernwaarden van ons vak en ik hoop, met collega van Gestel, dat deze huisarts die zijn patiënt kent en bijstaat, en die bereid is ANW diensten te doen, blijft bestaan.

    Monique van Montfort
    Huisarts Heemskerk


    "

  • Monique van Montfort, huisarts, Heemskerk 19-10-2017 22:21

    "deel 1;
    Mijn complimenten voor het artikel van Hans van Gestel. Hij bespreekt twee zaken, het eerste is dat ANW diensten bij ons vak horen en het tweede dat grootschaligheid de kernwaarden van het huisartsen vak bedreigt. Beide standpunten onderschrijf ik volledig.

    Het pleidooi van collega van Gestel om kleinschaligheid te herwaarderen is een oproep om kritisch te kijken naar een aantal ontwikkelingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden in de huisartsgeneeskunde. Waar evidence voor medisch handelen wordt vereist, is dat niet het geval voor de introductie van nieuwe vormen van huisartsgeneeskunde, zoals taakdelegatie en grootschaligheid bij ANW diensten en in de reguliere praktijk.

    Het delegeren van acute zorg op de HAP naar lager opgeleiden (verpleegkundig specialisten en physician assistants) leidt tot slechtere uitkomsten. De kans op ernstige problematiek tijdens ANW-diensten is groter en het is bekend dat bijvoorbeeld op de EHBO niet alleen de risico’s (gemiste diagnoses) maar ook de kosten (aanvullende diagnostiek, opnames) stijgen als de patiënten worden gezien door lager opgeleiden. Daarom wordt in toenemende mate ervoor gepleit de meest ervaren artsen op de EHBO te laten werken en in een aantal ziekenhuizen is dit gerealiseerd. Het is dan ook in strijd met het streven naar kwaliteit door de LHV om op de HAP verpleegkundig specialisten/PA’s in te zetten. Een verpleegkundige/PA is geen arts en een patiënt voldoet vaak niet aan een protocol. Als een patiënt is getriageerd door de doktersassistente zal vervolgens een arts, met kennis van (zeldzame) ziektebeelden, bijwerkingen en interacties, tijdens het consult de klachten moeten uitvragen, de patiënt moeten onderzoeken en een (uitgebreide) differentiaaldiagnose moeten opstellen.

    deel 2 volgt
    "

  • martien van der Heijden, huisarts, Tuk 12-10-2017 11:29

    "de ANW-diensten is eigenlijk geen huisartswerk. Het is gewoon productiewerk geworden waarbij wij de [patiënten niet meer in zijn omgeving of samenhang kunnen beoordelen. Toch zou ik geen oplossing voor het probleem weten, behoudens een andere manier van werken door huisartsen. De goedkoopste patiënt is een patiënt die geen patiënt wordt. op dit moment zijn wij alleen maar aan het dweilen vet de kraan open, terwijl inzet in preventie: voeding, bewegen, stoppen met roken, etc etc de werkdruk doet dalen en de gezondheidszorg goedkoper wordt. Ik heb dit zelf ervaren toen ik 7 jaar een praktijk had en bij elk consult hamerde op bewegen, voeding, drinken van voldoende vocht, etc, etc. Omdat ik de enigste huisarts in het dorp was zag ik mijn werkdruk zienderogen dalen (terwijl de mensen niet wegliepen). Het probleem is de financiering. wij zijn gebaat als huisartsen met zieke patiënten. Anders krijgen wij slechts een inschrijftarief en kunnen wij van die paar consulten niet leven. Een paradox. Wie heeft een slim idee om ons wel een inkomen te houden en de patiënten gezond te houden. "

  • Huub van Haasteren, Huisarts, Leiderdorp 12-10-2017 01:43

    "De HRMO-discussie heeft zich verbreed naar de ANW-zorg. Natuurlijk horen diensten er gewoon bij, maar onder welke omstandigheden kunnen we die het beste draaien? Het stuk van Hans van Gestel is mij uit het hart gegrepen, het is geen "retro-geluid" maar je weet vaak nou eenmaal pas wat je hebt (of beter gezegd; had) als het er niet meer is (het kind met het badwater). Natuurlijk was vroeger niet alles beter, maar van Gestel luidt terecht de noodklok omdat de kernwaarden van de eerste lijn onder druk staan. Als wij de eerste lijn in steeds meer en steeds grotere organisaties verstoppen, worden we zelf langzaam kleine ziekenhuizen en verliezen we datgene wat de patiënt juist zo aan de eerste lijn waardeert. En veel dokters verliezen hun werkplezier. De HRMO-beweging kwam echt niet alleen maar voort uit het feit dat we zoveel formuliertjes moesten invullen, maar uit een breder gevoel van ontevredenheid en frustratie. Er is al veel bereikt, maar zelf heb ik recent het roer pas echt omgegooid door uit de lokale Zorggroep te stappen en de ketenzorg te laten voor wat het is; een geldverslindend paard van Troje en een tijdrovend vergadercircus. Op één punt ben ik het niet eens met van Gestel; minder POH gaat mij te ver, de POH's hebben hun waarde wel bewezen en zijn net zo onmisbaar geworden als een goeie assistente!"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.