Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Peter Leusink
25 januari 2018 3 minuten leestijd
Praktijkperikel

Crisisbedden bestaan niet meer

10 reacties
getty images
getty images

Nieuwjaarsdag op de huisartsenpost. Een 83-jarige demente dame kwam mij bezoeken. Ze had oudjaarsnacht uit angst haar slaapkamerdeur gebarricadeerd en de ruiten van haar slaapkamer van binnenuit ingegooid. Ze werd immers nagezeten.

Dat gebeurde de afgelopen vier maanden wel vaker ’s nachts. Soms ging ze dwalen, heel vaak ging ze schreeuwen. Soms de politie erbij en altijd de buurvrouw erbij. Altijd, want zij was de enige die ze nog had; ze had geen familie of partner. Deze buurvrouw van 78 kwam ook mee naar de post. Met haar dochter, die het woord deed. Want haar moeder kon het niet meer opbrengen, die moest zelf de volgende dag naar het ziekenhuis vanwege neurologische problemen.

Maar wie moest er dan voor de dementerende vrouw zorgen? Want ’s nachts ging het bijna altijd mis en sinds afgelopen nacht waren de slaapkamerramen met houten platen gebarricadeerd. De eigen huisarts bleek ook al een en ander geprobeerd te hebben de weken ervoor, maar thuiszorg leverde geen nachtzorg, alleen maar als je terminaal was en dat was ze niet.

Om 11.00 uur begon ik die dag aan de zoektocht naar een crisisbed. Er was sprake van een acuut gedecompenseerd mantelzorgsysteem: de mantelzorgster had inmiddels zelf mantelzorg nodig. En er was sprake van een zeer hoog risico op herhaling van gevaarlijk gedrag. Conform onze regionale afspraken kwam de demente vrouw met nachtelijke paranoia inderdaad in aanmerking voor een crisisbed op een psychogeriatrische (PG-)afdeling van een verpleeghuis. Er bleek echter geen regionaal bed beschikbaar binnen 24 uur. Er was nog één bed in Nederland beschikbaar: in Brabant, 80 kilometer verderop. De verantwoordelijke specialist ouderenzorg was echter niet van plan dit bed zomaar vrij te geven. Zij wilde eerst weten wat er nu precies aan de hand was. Ik had al een delier uitgesloten, maar de geachte collega vertrouwde niet op een huisarts. Er moest een verklaring komen van de geriater. De dienstdoende geriater droeg de casus over aan de internist op de Spoedeisende Hulp. Daar verbleven de drie dames vier uur (!), met als uiteindelijke conclusie dat er geen andere somatische verklaring was voor het gedrag van de demente vrouw dan haar dementie.

Weer terug op de huisartsenpost, pakte ik de draad weer op. De verklaring van de internist bleek te weinig voor de bewaakster van het enige noodbed in Nederland. Welke vorm van dementie dan?, informeerde ze, want ze wilde wel weten waar ze aan toe was. Ze wilde een verklaring voor de ‘acute knik’, want dit was toch al langer aan de gang? Mijn herhaaldelijke uitleg dat de ‘knik’ geen ‘somatische knik’ was maar een mantelzorgsysteem in crisis en dat nadere diagnostiek de komende dagen kon worden voortgezet, bracht haar niet in beweging. Ook de plaatselijke geriater had geen bed beschikbaar, maar ze hoorde sowieso niet in een ziekenhuis thuis. Maar ik kon in de regio eens gaan zoeken voor een geriatriebed?

Alleen de mantelzorgster van de mantelzorgster kon nog wat uitbrengen

Inmiddels had ik ook de ggz al ingeschakeld, en deze zou naar de post komen voor een ibs-beoordeling. Dit kon helpen als bleek dat de demente vrouw toch weer zou vertrekken bij een eventuele aankomst in Brabant.

Vele lijntjes open en wachten op wie zou bijten. Daar was de psychiater uiteindelijk. En die hielp me snel uit de droom. Er werd geen ibs-beoordeling gedaan als ik geen noodbed kon garanderen. Zelf hadden ze geen PG-bedden en zij gingen daar ook niet naar zoeken. Dus ging ze onverrichterzake weer naar een andere klus en heeft de demente dame nooit gesproken.

Ik ging weer eens overleggen met de drie dames: hoe nu verder? Alleen de mantelzorgster van de mantelzorgster kon nog wat uitbrengen. Het liep tegen 20.00 uur, ze waren inmiddels negen uur op de huisartsenpost/ziekenhuis. Uitgeput en in tranen kwam de dochter tot de conclusie vannacht zelf dan maar toezicht te willen houden op haar moeder én haar buurvrouw. Ze vertrouwde daarbij op de reguliere zorg de volgende dag. Maar dat bleek ijdele hoop. Uiteindelijk werd de demente vrouw drie dagen later in Assen, 205 kilometer verderop, opgenomen op een ‘crisisbed’.

Huisartsen, geriaters, specialisten ouderenzorg, psychiaters en thuiszorg in Nederland, zijn samen niet in staat demente ouderen in crisis binnen 24 uur aan een bed te helpen. Want die bedden bestaan niet meer. Mantelzorg voor de mantelzorg wordt in 2018 een nieuwe noodzakelijke laag in de gezondheidszorg. Het verhult een acuut ernstig probleem.

auteur

Peter Leusink, huisarts, Gouda

Geen belangenverstrengeling gemeld door de auteur.

contact

leusinkp@knmg.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

Lees ook

Naar aanleiding van dit praktijkperikel en andere recente voorvallen binnen de acute zorg in de regio Midden-Holland heeft Bernard Bruinsma, huisarts en voorzitter van de Huisartsenpost Midden-Holland een open brief geschreven aan de minister van Volksgezondheid. In deze brief benoemt hij meerdere problemen binnen de (acute) zorg en beschrijft hij mogelijke oplossingen.

download dit artikel in pdf

Praktijkperikel dementie mantelzorg ouderenzorg HAP geriatrie
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • J. Nanninga, ouderen psychiater, 02-02-2018 16:04

    "Pijnlijk. Toch zijn er in het land (nog) crisisbedden. Ik steun het pleidooi in de brief voor regionale , kleinschalige, snel bereikbare en altijd paraat zijnde acute opname afdelingen voor ouderen patiënten met complexe problematiek waar beschreven casus een schrijnend voorbeeld van is.
    Van oudsher heeft het Centrum voor Ouderenpsychiatrie in Ermelo ( onderdeel van GGZ Centraal) een grote opname capaciteit gehad voor oudere patiënten met depressies, psychoses, dementieen en delieren. Al of niet met comorbide somatische aandoeningen. Complexe pathologie is bij ouderen nu eenmaal eerder regel dan uitzondering. Een afdeling met goed gekwalificeerde verpleegkundigen en ook somatische specialisten is daarvoor een vereiste. Veel grote, gefuseerde GGZ instellingen hebben dit soort afdelingen weg bezuinigd. " Te dure afdelingen". Of " alles moet ambulant" . Een beleidsmatige blunder zonder weerga. Met de demografische ontwikkelingen rekening houdend had juist geïnvesteerd moeten worden in dit soort opvang. Nu worden geleidelijk de gevolgen zichtbaar, doch de werkers in het veld zagen het allang aankomen en kunnen de lijst met schrijnende gevallen met talloze voorbeelden uitbreiden.
    In genoemde casus had de psychiater natuurlijk een IBS beoordeling moeten doen ! Er was sprake van een geestesstoornis, er was gevaar, er was een acute opname indicatie om dit gevaar af te wenden ! De wet BOPZ is redelijk duidelijk hierin.
    Ook wij hebben binnen ons centrum de helft van de bedden moeten sluiten, doch er is (nog ...) opname capaciteit, lees crisisbedden.
    In goede samenwerking met huisartsen, specialisten ouderen geneeskunde, klinisch geriaters en thuiszorg lukt het ons genoemde ellende tot een minimum te beperken. Dat vroeg om een robuuste stellingname naar directie en Raad van Bestuur van onze instelling. Helaas is bij veel collega GGZ instellingen het kwaad al geschied.
    Tijd voor stellingname en strijd voor het behoud van geïntegreerde ouderen circuits binnen de GGZ!"

  • Tom Beunder, AIOS Huisartsgeneeskunde, 31-01-2018 11:04

    "Deze week ben ik op visite geweest bij een ouder echtpaar in een aanleunwoning van een verpleeghuis van een grote zorgorganisatie omdat mevrouw sinds een dag niet meer kon lopen. Zij is als 90-jarige vrouw mantelzorger voor haar man. Zij verschoont hem en geeft hem te eten.
    Al snel bleek dat het niet goed ging met mevrouw en is zij met spoed naar het ziekenhuis verwezen. Daarmee ontstond zorgprobleem voor haar man. Ik heb direct contact opgenomen met de grote zorgorganisatie waar het echtpaar zorg van krijgt. Na enkele uren krijg ik te horen dat zij geen spoedplek (ELV-plek) hebben voor meneer, ondanks dat hij al in hun verpleeghuis woont. Waar in de regio wel een ELV-plek is kunnen zij me niet vertellen.
    Per regio is een zorgverzekeraar verantwoordelijk voor het faciliteren van een ELV-plek. Die plekken zijn er voor dit soort situaties, wanneer de mantelzorg uitvalt. De zorgverzekeraars zijn niet verplicht om te vertellen waar deze plekken zijn. Gebruik van een ELV-plek kost immers geld. De zorgverzekeraar wilde ons niet vertellen waar een ELV-plek beschikbaar was.
    De hele middag zijn we zonder resultaat bezig geweest met het regelen van een ELV-plek. Gelukkig begreep de thuiszorg de nood en hebben samen met de kinderen van het echtpaar extra zorg kunnen bieden. De volgende dag is het gelukt een ELV-plek te vinden voor meneer bij een andere zorgorganisatie.
    Bovenstaand verhaal is helaas geen uitzondering. Huisartsen lopen wekelijks tegen deze problemen aan. Zorgverzekeraars kijken meer in hun portemonnee dan naar het leveren van goede zorg en betrokken zorgorganisaties nemen hun verantwoordelijkheid niet wanneer het moet. Ondertussen werken de thuiszorgmedewerkers en huisartspraktijken overuren om dit soort situaties op te vangen. Ik hoop dat met de komst van de zorgloketten per april 2018 deze schrijnende problemen opgelost worden.
    "

  • Schreuder, Specialist ouderengeneeskunde, Enschede 26-01-2018 01:05

    "Wat verschrikkelijk!. Inderdaad is er een (crisis/ELV)bedden tekort. Ik denk dat dat in het Westen nog erger is dan in onze regio (Twente). Alhoewel ook wij patienten krijgen uit regio Doetinchem (achterhoek) en zelfs uit Amsterdam. Eerlijk gezegd ben ik zelf wel wat coulanter met het aannemen van crisispatienten dan de SO in Brabant uit het verhaal. Dan doe ik zelf de diagnostiek wel (LO en lab (slechts 2 x per week), meer kunnen we niet in VPH) , maar het komt wel vaak voor dat er toch wat aan de hand is (vaak uitdroging en/of UWI). Maar dat verandert niets aan de zaak dat het thuis kennelijk niet meer gaat. Soms vraag ik de huisarts om pat via de SEH naar ons door te sturen ( bijv voor foto bekken /rug/heup, als pat gevallen is , dan weet je tenminste wat er aan de hand is). Maar meer crisis/ELV plekken zou natuurlijk welkom zijn.

    Dan zou er ook nog een aparte financiering/DBC moeten komen voor diagnostiek naar dementie. Vaak is er nog geen officiele diagnose, en die moet er uiteindelijk eigenlijk wel zijn voor de indicatiestelling voor opname in een BOPZ instelling. WLZ (ZZP5) . Als een patient , met verdenking op dementie, met een ELV hoog complex of crisisopname wordt opgenomen op de PG afdeling zal er dus diagnostiek moeten plaatsvinden, dat kost veel tijd , en dat is niet meegefinancieerd in een ELV hoog complex, of in een crisisopname plaats. Maar dat is een ander verhaal. "

  • Irène Oudejans, Klinisch geriater , Enschede 25-01-2018 22:20

    "Wat is dit pijnlijk. Het kan toch niet waar zijn dat we zo met kwetsbare ouderen om gaan. misschien moeten we naast senior vriendelijke ziekenhuizen ook gaan streven naar senior vriendelijke regio's?"

  • Bart Bruijn, Huisarts, Streefkerk 25-01-2018 09:19

    "Hoe herkenbaar en hoezeer duiken de verantwoordelijken!"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.