Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Peter Leusink
25 januari 2018 3 minuten leestijd
Praktijkperikel

Crisisbedden bestaan niet meer

10 reacties
getty images
getty images

Nieuwjaarsdag op de huisartsenpost. Een 83-jarige demente dame kwam mij bezoeken. Ze had oudjaarsnacht uit angst haar slaapkamerdeur gebarricadeerd en de ruiten van haar slaapkamer van binnenuit ingegooid. Ze werd immers nagezeten.

Dat gebeurde de afgelopen vier maanden wel vaker ’s nachts. Soms ging ze dwalen, heel vaak ging ze schreeuwen. Soms de politie erbij en altijd de buurvrouw erbij. Altijd, want zij was de enige die ze nog had; ze had geen familie of partner. Deze buurvrouw van 78 kwam ook mee naar de post. Met haar dochter, die het woord deed. Want haar moeder kon het niet meer opbrengen, die moest zelf de volgende dag naar het ziekenhuis vanwege neurologische problemen.

Maar wie moest er dan voor de dementerende vrouw zorgen? Want ’s nachts ging het bijna altijd mis en sinds afgelopen nacht waren de slaapkamerramen met houten platen gebarricadeerd. De eigen huisarts bleek ook al een en ander geprobeerd te hebben de weken ervoor, maar thuiszorg leverde geen nachtzorg, alleen maar als je terminaal was en dat was ze niet.

Om 11.00 uur begon ik die dag aan de zoektocht naar een crisisbed. Er was sprake van een acuut gedecompenseerd mantelzorgsysteem: de mantelzorgster had inmiddels zelf mantelzorg nodig. En er was sprake van een zeer hoog risico op herhaling van gevaarlijk gedrag. Conform onze regionale afspraken kwam de demente vrouw met nachtelijke paranoia inderdaad in aanmerking voor een crisisbed op een psychogeriatrische (PG-)afdeling van een verpleeghuis. Er bleek echter geen regionaal bed beschikbaar binnen 24 uur. Er was nog één bed in Nederland beschikbaar: in Brabant, 80 kilometer verderop. De verantwoordelijke specialist ouderenzorg was echter niet van plan dit bed zomaar vrij te geven. Zij wilde eerst weten wat er nu precies aan de hand was. Ik had al een delier uitgesloten, maar de geachte collega vertrouwde niet op een huisarts. Er moest een verklaring komen van de geriater. De dienstdoende geriater droeg de casus over aan de internist op de Spoedeisende Hulp. Daar verbleven de drie dames vier uur (!), met als uiteindelijke conclusie dat er geen andere somatische verklaring was voor het gedrag van de demente vrouw dan haar dementie.

Weer terug op de huisartsenpost, pakte ik de draad weer op. De verklaring van de internist bleek te weinig voor de bewaakster van het enige noodbed in Nederland. Welke vorm van dementie dan?, informeerde ze, want ze wilde wel weten waar ze aan toe was. Ze wilde een verklaring voor de ‘acute knik’, want dit was toch al langer aan de gang? Mijn herhaaldelijke uitleg dat de ‘knik’ geen ‘somatische knik’ was maar een mantelzorgsysteem in crisis en dat nadere diagnostiek de komende dagen kon worden voortgezet, bracht haar niet in beweging. Ook de plaatselijke geriater had geen bed beschikbaar, maar ze hoorde sowieso niet in een ziekenhuis thuis. Maar ik kon in de regio eens gaan zoeken voor een geriatriebed?

Alleen de mantelzorgster van de mantelzorgster kon nog wat uitbrengen

Inmiddels had ik ook de ggz al ingeschakeld, en deze zou naar de post komen voor een ibs-beoordeling. Dit kon helpen als bleek dat de demente vrouw toch weer zou vertrekken bij een eventuele aankomst in Brabant.

Vele lijntjes open en wachten op wie zou bijten. Daar was de psychiater uiteindelijk. En die hielp me snel uit de droom. Er werd geen ibs-beoordeling gedaan als ik geen noodbed kon garanderen. Zelf hadden ze geen PG-bedden en zij gingen daar ook niet naar zoeken. Dus ging ze onverrichterzake weer naar een andere klus en heeft de demente dame nooit gesproken.

Ik ging weer eens overleggen met de drie dames: hoe nu verder? Alleen de mantelzorgster van de mantelzorgster kon nog wat uitbrengen. Het liep tegen 20.00 uur, ze waren inmiddels negen uur op de huisartsenpost/ziekenhuis. Uitgeput en in tranen kwam de dochter tot de conclusie vannacht zelf dan maar toezicht te willen houden op haar moeder én haar buurvrouw. Ze vertrouwde daarbij op de reguliere zorg de volgende dag. Maar dat bleek ijdele hoop. Uiteindelijk werd de demente vrouw drie dagen later in Assen, 205 kilometer verderop, opgenomen op een ‘crisisbed’.

Huisartsen, geriaters, specialisten ouderenzorg, psychiaters en thuiszorg in Nederland, zijn samen niet in staat demente ouderen in crisis binnen 24 uur aan een bed te helpen. Want die bedden bestaan niet meer. Mantelzorg voor de mantelzorg wordt in 2018 een nieuwe noodzakelijke laag in de gezondheidszorg. Het verhult een acuut ernstig probleem.

auteur

Peter Leusink, huisarts, Gouda

Geen belangenverstrengeling gemeld door de auteur.

contact

leusinkp@knmg.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

Lees ook

Naar aanleiding van dit praktijkperikel en andere recente voorvallen binnen de acute zorg in de regio Midden-Holland heeft Bernard Bruinsma, huisarts en voorzitter van de Huisartsenpost Midden-Holland een open brief geschreven aan de minister van Volksgezondheid. In deze brief benoemt hij meerdere problemen binnen de (acute) zorg en beschrijft hij mogelijke oplossingen.

download dit artikel in pdf

print dit artikel
Praktijkperikel dementie mantelzorg ouderenzorg HAP geriatrie
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Esther van Kollenburg, Specialist Ouderengeneeskunde 18-02-2018 13:44

    "Als vervolgens het probleem waardoor thuis wonen niet lukte, opgelost kan worden, b.v. behandeling van een delier of late onset schizofrenie, kan deze indicatie nadeel geven in vervolgens thuis in te zetten zorg en bovendien was de PG-setting geen geschikte setting voor deze persoon.
    Tevens moet een inschatting worden gemaakt of de persoon in kwestie achter gesloten deuren opgenomen wil worden, zo niet, dan zijn aanvullende juridische maatregelen nodig, minimaal een BOPZ artikel 60. Kortom, triage is nodig om een patiënt niet te kort te doen en het crisisbed PG is niet in alle gevallen de oplossing.
    We staan uiteindelijk samen voor de zware taak om goede zorg te geven. Vingerwijzen helpt niet, samenwerking kan een deel wegnemen. De SO kan diagnostiek thuis verrichten, denk aan op tijd inzetten van een casemanager, aan opties als dagopvang of dagbehandeling binnen het verpleeghuis om mantelzorgers te ontlasten. In onze regio wordt hard gewerkt aan een app om snel beschikbare verpleeghuisbedden (b.v. ook EersteLijnsVerblijf) in de regio inzichtelijk te hebben voor huisartsen, dat ondersteunt.
    Ik kan aan de hand van de geschetste casus niet bepalen hoe het voortraject geweest is en ik weet dat er veel schrijnende situaties zijn. Ik ben ook op de hoogte hoeveel tijd een huisarts met casuïstiek als deze kwijt kan zijn en dat dit niet werkbaar is. Een oplossing heb ik helaas niet, maar wel een nuance vanuit de andere kant. Hopelijk worden de gegeven signalen opgepikt door het nieuwe kabinet en komt er o.a. aandacht voor inzet van nachtelijke thuiszorg, ook als toezicht bij dementie.
    "

  • Esther van Kollenburg, Specialist Ouderengeneeskunde 18-02-2018 13:43

    "Goed en terecht dat het probleem van kwetsbare ouderen in de thuissituatie wordt aangekaart, echter wat mij betreft niet de manier waarop. Het praktijkperikel bevat 1 zin waarin staat dat de eigen huisarts al het een en andere geprobeerd had in de weken ervoor. Problematiek als deze ontstaat echter niet in weken. Maar wat ik persoonlijk storend vind is dat de triage van de specialist ouderengeneeskunde wordt gezien als wantrouwen richting de huisarts. Dit is een eenzijdig neergezet beeld en lijkt me tevens geen constructieve manier om het probleem aan te kaarten.
    Het is voor alle artsen een probleem om binnen de huidige capaciteit ieder van een goede en tijdige zorg te voorzien. De andere kant is de dagelijkse praktijk.
    Helaas moeten wij frequent de aanvraag van een crisis afwijzen. Niet omdat wij een bed niet willen gebruiken, zoals hier gesuggereerd wordt, maar omdat opname niet altijd de beste zorg geeft en soms nadelig kan zijn op de lange termijn. Het doel van triage is de beste zorg voor de patiënt en hiervoor is het noodzakelijk vragen te stellen. Mijn ervaring is dat een brede groep aan patiënten wordt aangeboden voor het crisisbed PG. Soms wordt dementie benoemd, maar blijkt een groot vermoeden en is dit niet gediagnosticeerd. Waarom zou de persoon dan achter gesloten deuren in een verpleeghuis moeten worden opgenomen? Soms blijkt een delier inderdaad niet uitgesloten, of speelt psychiatrische problematiek zonder duidelijke diagnose.
    De kern is wat mij betreft dat een setting met gesloten deuren, voor in principe maximaal 2 weken, niet zomaar altijd in het voordeel van de aangeboden patiënt is.
    Een opname op het PG crisisbed houdt in dat een ZorgZwaartePakket5 moet worden aangevraagd om de financiering rond te krijgen. "

  • Frank Dekker, arts, 09-02-2018 14:33

    "Dit is een praktijkartikel dat weer goed laat zien hoezeer we in Nederland afgedwaald zijn van de primaire zorg voor patiënten.
    Toen ik in de jaren negentig van de vorige eeuw bij een crisisdienst in het midden van het land werkte, bestond al het probleem van acute plaatsing van patiënten op een psychiatrische of psychogeriatrische afdeling. Destijds lukte dat uiteindelijk na uren bellen wel om een geschikte plek te regelen.
    Uit het huidige praktijkperikel blijkt dat de toestand inmiddels verslechterd is; dit is een situatie, die in geen enkel land ( en zeker niet in een ontwikkeld land) voor zou mogen komen.

    Ik denk dat het echter ook gaat om herverdeling van gezondheidszorguitgaven. Waar nu voor een klein aantal patiënten veel geld wordt uitgetrokken ( o.a. door veel te dure medicatie), blijft een groeiend deel van de bevolking verstoken van voldoende basale zorg. Wij houden de mensen ten koste van alles zoveel mogelijk in leven, maar de zorg daarna is niet altijd voldoende.
    Het langer thuis blijven wonen van kwetsbare patiënten is wel een bezuiniging, maar geen medische oplossing.

    Dit is een probleem dat niet alleen door dokters opgelost kan worden. Verzekeraars en politiek hebben hier ook een verantwoordelijkheid in.
    "

  • Mark Bax, Specialist Ouderengeneeskunde, Eindhoven 02-02-2018 16:01

    "En dan het beschreven commentaar op de triage. Uiteraard ben ik niet op de hoogte van specifieke details van de casus, maar stelt u zich eens voor dat we niet triëren. Binnen 3 weken hebben we in Nederland geen crisisbed meer vrij (dan klopt uw titel). Want zodra de mensen eenmaal opgenomen zijn is het niet meer uw probleem, maar wordt het een probleem van het verpleeghuis om mensen op een juiste afdeling te plaatsen.

    Als laatste wil ik u vragen om respect voor de triërende collega aan de andere kant. Kom kijken wat er in het verpleeghuis allemaal gebeurd. We hebben in het verpleeghuis immers (nog) geen stapelbedden.
    Daarnaast is het verpleeghuis niet een dumpplaats voor zorgproblemen, maar juist een omgeving waar we door middel van juiste triage proberen om mensen meteen op de juiste plek te kunnen krijgen. (zodat het ongemak van verhuizen bij een mens met dementie zoveel mogelijk beperkt wordt).

    Als advies voor het ministerie: maak het mogelijk dat mensen die een indicatie aanvragen voor langdurige zorg, tot aan opname in een verpleeghuis gebruik kunnen maken van dagbehandeling.

    Met vriendelijke groet,

    Mark Bax, specialist OUDERENGENEESKUNDE, afkorting S.O.

    p.m. deze ietwat lange naam hebben we sinds 2009, hiervoor was de naam verpleeghuisarts. Ik weet dat het een ontzettend lange naam is, maar u bent allen hoog opgeleide professionals, het zou moeten lukken om deze naam te onthouden of op te zoeken…
    "

  • Mark Bax, Specialist Ouderengeneeskunde, Eindhoven 02-02-2018 16:00

    "Geachte collega Leusink,

    Graag een reactie vanuit het verpleeghuis.

    Ik hoor de roep om een crisisbed vanuit de huisarts en ik heb hiervoor alle begrip. Ik denk dat er voldoende schrijnende situaties zijn, waarvoor de crisisbed regeling wel degelijk werkt. Nog harder hoor ik de roep om bij een zorgprobleem een bed te kunnen regelen binnen 10 minuten die het spreekuur u biedt.

    Ik wil u graag een beeld geven van de ontvangende kant.
    Stelt u zich voor, u heeft een normale werkdag in het verpleeghuis, als specialist ouderengeneeskunde. Er komt om 15 u bericht dat er een crisisbeoordeling is gebeurt door de crisisdienst en u krijgt een casus voorgelegd om te triëren.
    Dit kunt u tussen uw spreekuur of andere werkzaamheden door doen, dat is ongemak nummer 1.
    Vervolgens kan de patiënt met veel moeite misschien om 16.30 in het verpleeghuis aanbelanden, en uit ervaring blijkt dat na 17 h er geen huisarts of apotheek meer beschikbaar is om belangrijke gegevens als een medische overdracht, of een medicatielijst op te vragen. Ongemak 2.
    Ondanks nadrukkelijk verzoek aan het klantencentrum om medicatie van thuis mee te nemen en ook een medicatielijst op te vragen is het altijd maar de vraag of dit gaat lukken.
    Uiteindelijk ben ik blij als ik in de avond de belangrijkste zaken voor opname heb geregeld en genoteerd en dat ik de patiënt met een gerust hart op de afdeling achter kan laten. Ongemak 3 (het overwerken door onvoldoende informatie vanuit de insturende partij).

    Een dringend verzoek aan alle insturende partijen richting het verpleeghuis: zorg ervoor dat de medische overdracht, een actueel medicatie overzicht en medicatie tot en met de volgende werkdag mee komt met de patiënt. Dit mag figuurlijk gezien op de buik van patiënt vastgepind worden. Als u zelf niet een actueel medicatie overzicht kunt printen, ZORG ERVOOR DAT U DIT KUNT; hoe kunt u veilig voorschrijven als u niet eens weet wat uw patiënt gebruikt.

    (deel 1)"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.