Inloggen
Laatste nieuws
Achter het nieuws

Berisping of medaille voor arts op onderbezette werkplek?

Arts niet in eerste instantie verantwoordelijk voor onmogelijke werkomstandigheden

3 reacties
Werry Crone/ANP
Werry Crone/ANP

Het maakte veel reacties los toen een specialist ouderengeneeskunde die in een onderbezette situatie werkte, werd berispt. Volgens hoogleraar Martin Buijsen houdt het Centraal Tuchtcollege individuele hulpverleners niet verantwoordelijk voor beroerde arbeidsomstandigheden. Ook Verenso en KNMG stellen dat allereerst het management de verantwoording draagt voor goede zorg.

Vierhonderd ouderen verdeeld over vier woon-zorg­centra en één specialist ouderengeneeskunde. Dat was de situatie die een zzp’ende ouderengeneeskundige aantrof in haar nieuwe baan. Die ene artsenplek ging ze zelf invullen. Eén van die vierhonderd patiënten overlijdt en haar dochter spant een tuchtzaak aan tegen de arts.

De oude vrouw zat op de psycho­geriatrische afdeling. Ze had een depressie en was verbaal agressief. De specialist ouderengeneeskunde hoogde de dosis antidepressivum op. De vrouw brak haar heup en overleed na een periode waarin ze onder meer tobde met wondlekkage.

De arts krijgt een berisping. Het tuchtcollege oordeelt dat ze de patiënt vanuit een breder multidisciplinair traject had moeten benaderen en de dochter beter had moeten informeren. De arts verdedigt zich door te wijzen op het ontbreken van het huisartsendossier en een psycholoog. In een situatie van onderbezetting ‘blijft het toch de verantwoordelijkheid van verweerster om niet te werken in een omgeving waarin geen verantwoorde zorg kan worden geboden en kan haar dit ook tuchtrechtelijk worden verweten’, aldus het regionaal tuchtcollege. Het waren deze woorden die veel lezers in het verkeerde keelgat schoten. Ook het Centraal Tuchtcollege nam daarvan afstand en stelde dat de arts haar best had gedaan om de situatie te verbeteren. Toch liet het de berisping in stand, omdat ze onvoldoende invulling had gegeven aan haar rol als regiebehandelaar, het valprotocol in gang had moeten zetten en de communicatie over beleid onvoldoende was.

Medisch Contact publiceerde de zaak online en in het blad. Tientallen reacties volgden (zie kader ‘Reacties op de website’). Huisarts Danka Stuijver schreef in haar column in de Volkskrant dat de arts geen berisping maar een medaille verdient omdat ze ‘haar stinkende best doet in een onderbemande situatie voor patiënten te zorgen’. Stuijver voegde daaraan toe ‘dat we ons midden in een daverend zorginfarct bevinden. Waarbij, schat ik, driekwart van de zorgprofessionals onder een dusdanig hoge druk werkt, dat verantwoorde zorg bieden nauwelijks haalbaar is of kan worden verwacht. Zowel het tuchtcollege als de Nederlandse zorggebruiker lijkt daarvan nog onvoldoende doordrongen.’

Reacties op de website

‘Lastig in een generiek oververhitte en onderbezette zorg.’ Willem Aart van den Brink, neurochirurg

‘Alhoewel ik mij afvraag of deze casus anders zou zijn verlopen in een organisatie waar wel genoeg personeel is, is dit niet bepaald motiverend voor specialisten ouderengeneeskunde en basisartsen om te gaan werken in een onderbezette organisatie. Robien Schreuder, specialist ouderengeneeskunde

‘Triest dat een hardwerkende collega de klos is terwijl de bestuurders in de zorg die verantwoordelijk zijn voor de onderbezetting volledig vrijuit gaan.’ Geert Slock, huisarts

‘Dat getouwtrek met management is voor mij de reden geweest het verpleeghuis te verlaten.’ Jedidja Fortuijn, psychiater

‘Deze berisping maakt in één klap het beroep van specialist ouderengeneeskunde onmogelijk om nog veilig uit te voeren.’ Sander van Rijswijk, arts in opleiding tot specialist ouderengeneeskunde

Meer reacties

Absurd

Hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen noemt de implicaties van de overweging van het regionaal tuchtcollege ‘absurd’. Buijsen: ‘Moet een arts opstappen als ze waarneemt dat in haar omgeving niet langer verantwoorde zorg geboden kan worden? Dat zou een verdere verslechtering opleveren. Of moet ze blijven en het risico lopen een tuchtrechtelijk verwijt te krijgen?’ Volgens Buijsen bedoelt het Centraal Tucht­college dat omstandigheden een individuele BIG-geregistreerde hulpverlener nooit tuchtrechtelijk kunnen worden aangewreven. ‘Tegelijker­tijd is het zo dat dergelijke omstandigheden de verantwoordelijkheid voor fouten binnen individuele behandelrelaties niet weg­nemen. Eerlijk gezegd lijkt mij dat juist’, zegt Buijsen.

Unheimisch

Verenso, de vereniging van specialisten ouderen­geneeskunde, herkent de tekorten aan specialisten ouderengeneeskunde. Op dit moment zijn er vooral tekorten in regio’s waar ook te weinig huisartsen en andere medici zijn, zoals in Zeeland. In een bericht op de website over deze tuchtzaak laat de vereniging weten dat deze specialist ouderen­geneeskunde steun verdient en dat zware onderbezetting niet mag worden afgewenteld op de dokter. Verenso wijst op de wettelijke verantwoordelijkheid die de raad van bestuur van een woon-zorgcentrum heeft voor organisatie, randvoorwaarden en faciliteiten om verantwoorde zorg te kunnen bieden. ‘Un­heimisch’ noemt Verenso-voorzitter Jacqueline de Groot het idee dat een arts opdraait voor managementmanco’s. ‘Arts en bestuurder geven in samenspraak de zorg vorm, maar hebben daarin ieder een eigen verantwoordelijkheid. Als arts kun je gevraagd en ongevraagd advies geven, maar daarmee houdt het op.’

‘Ze doet haar stinkende best’

Taakverdeling

In het ‘Professioneel statuut’ legde de vereniging in 2016 de verantwoordelijkheidsver­deling vast tussen raden van bestuur en de vakgroep van specialisten ouderengenees­kunde. Maak bij aanvang heldere afspraken over de voorwaarden waaronder je je werk op een verantwoorde manier kunt doen, adviseert De Groot. Als daaraan niet kan worden voldaan, moet een arts niet instappen. ‘Zeker als er een groot risico is of blijft bestaan op onverantwoorde zorg voor je patiënten.’ Een arts kan voordat hij in dienst treedt, vragen hoe de taken zijn verdeeld tussen management en vakgroep, nagaan hoe de bezetting op de afdelingen is en welke andere zorgverleners er rondlopen. De Groot: ‘Als er bijvoorbeeld geen psycholoog beschikbaar is voor een afdeling met probleemgedrag, dan is dat vreemd. Een arts moet weten hoe de zorg eruitziet. Hoe is de kwaliteit geregeld? Een kreet als “de patiënt staat centraal” zegt niet zoveel, vraag dan na hoe dat wordt vorm­gegeven. Is er bijvoorbeeld een cliëntenraad?’

Huisarts voor tuchtrechter wegens suïcide patiënt na gebrek aan crisishulp

Eind oktober stond een Eindhovense huisarts voor de tuchtrechter nadat een patiënt zich had gesuïcideerd. De arts probeerde crisishulp voor de man te regelen bij GGzE. Dat lukte niet omdat de patiënt al elders onder behandeling was. ‘Dan voel je je wanhopig omdat je wordt klemgezet. Hulp wordt geweigerd omdat er een administratieve belemmering is. Het is mij helaas niet gelukt GGzE die dag te motiveren tot een bijdrage aan dit dossier’, tekende het Eindhovens Dagblad op uit de mond van de huisarts. Begin december velt het Regionaal Tuchtcollege in Den Bosch een oordeel.

Invloedssfeer

De KNMG begrijpt en steunt de reactie van Verenso op deze specifieke tuchtzaak en maakt zich zorgen over zorgprofessionals die in een overbelaste omgeving moeten werken. ‘Het brengt hen in een buitengewoon moei­lijke positie als zij niet de kwaliteit van zorg kunnen leveren die zij zouden willen en moeten leveren, terwijl zij daartoe niet in staat zijn door omstandigheden die buiten hun directe invloedssfeer liggen’, aldus een woordvoerder.

Zinloos

Ook specialist ouderengeneeskunde Bert Keizer verzucht in een column over deze tuchtzaak: ‘In non-profit bestaat er geen sanctie op beroerd management.’ Hij wijst erop dat het tuchtcollege de arts wel kan verwijten dat ze protocollen rond valincidenten, depressie en delier niet in gang zette, maar ‘die protocollen zijn zinloos papier in een organisatie waar te weinig verzorgenden van een te laag opleidingsniveau het werk moeten doen.’ 

Lees ook

Achter het nieuws KNMG Tuchtrecht
  • Eva Nyst

    Eva Nyst (1973) is journalist bij Medisch Contact en heeft als aandachtsgebieden veiligheid, recht, ethiek en preventie.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • I. Nanninga

    basisarts, Groningen

    06-11-2021 16:13

    Als basisarts heb ik ook in zo'n situatie gezeten als enige arts in een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking en zware gedragsproblematiek. Het is een structureel probleem vanwege een groot tekort aan artsen en psychiaters.
    Ik ha...d de mogelijkheid om telefonisch/ per mail met een AVG arts te sparren, maar geen officiele supervisor. Na vier tot 5 maanden was er eindelijk iets geregeld voor de ANW diensten en werd er een psychiater gevonden om eens in de maand een ochtend consulten te doen. Deze bleek echter tussendoor niet te bereiken, en er was geen achterwacht voor vragen tussendoor of bij afwezigheid.
    Clienten naar de huisarts verwijzen voor dingen die ik als basisarts niet kon doen ging ook niet, in de hele omgeving zat geen huisarts daar op te wachten. Ik heb een jaar lang mijn stinkende best gedaan om dit anders te krijgen, en verantwoorde zorg te waarborgen voor mijn cliënten, maar dit is niet gelukt. Uiteindelijk ben ik daar niet zo prettig vertrokken omdat ik mij hierin niet ondersteund voelde door het management. Als ik deze casus lees zie ik dat er heel weinig begrip is voor de positie waarin veel artsen verkeren, en is des te meer duidelijk dat om echt iets te veranderen je beter kunt opstappen dan blijven. Zolang we gaten blijven opvullen en de zorg piepend en krakend laten voortploegen wordt het probleem als niet urgent genoeg gevoeld en verandert er niets...
    Veel sterke gewenst aan deze moedige specialist ouderengeneeskunde.

  • J. Vreugdenhil

    psychiater, Utrecht

    04-11-2021 20:00

    Kennelijk onderschrijft de heer Buijsen de oordelen van het regionaal en centraal tuchtcollege, althans, wat hij zegt komt volgens mij op hetzelfde neer.
    Ik zou daarom de suggestie willen doen dat àlle leden van àlle tuchtcolleges, regionaal en cen...traal, de film "Hors Normes" gaan bekijken en dan deze casus nog eens overdenken en als dat niet voldoende inzicht geeft zelf (beroepsgenoten) gaan werken in een overbelaste werkomgeving (eenvoudiger te vinden dan één waar het wel goed genoeg geregeld is) of (juristen) daar stage gaan lopen. Benieuwd wat voor inzichten dat zal opleveren.

  • A.F. Algra

    commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, Rotterdam

    04-11-2021 15:58

    Goed dat MC nogmaals aandacht besteed aan deze geruchtmakende tuchtzaak. Helder overzicht van de eerste golf aan reacties. Dank daarvoor !

    O ja, en natuurlijk geen inhoudelijke reactie en/of nadere toelichting van het Tuchtcollege. Want het tuchtc...ollege spreekt alleen maar middels tuchtzakenuitspraken tot U. Dat houdt de spanning er wel in natuurlijk.

    Tja, dat is in grijs verleden allemaal zo voor U geregeld. Het doet wellicht een beetje ouderwets aan, maar dit is nu eenmaal het lokale gebruik van deze stam in dit deel van de wereld. Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is.

    Een ander niet goed navolgbaar gebruik bij deze stam is dat besluitvorming altijd op basis van unanimiteit plaats vindt. Men spreekt graag met één mond namelijk.

    Bij deze stam discussieert en debatteert men net zo lang door totdat iedereen zich voegt naar het te vormen eindstandpunt. En dat kan behoorlijk lang duren heb ik uit betrouwbare bron, want van verschillende bezoekers aan deze stam bijeenkomsten vernomen.

    Ziet U het voor zich ? Dus de mening van degene die eerder weg moet of even naar de WC moet - is de klos.

    Op het laatst is er geen plaats meer voor mitsen en maren en nuance. Altijd een sluitende plaat. Heel bijzonder toch ?

    Op naar de volgende zaak dan maar.

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.