Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Achter het nieuws

ANW-zorg huisartsen in Amsterdam kraakt

‘Het gaat om landelijke problemen die in de Randstad heftiger uitpakken'

17 reacties
getty images
getty images

Huisartsenposten Amsterdam ziet zich genoodzaakt om deze zomer één van de twee nachtposten te sluiten, bij gebrek aan voldoende artsen die diensten kunnen draaien. De oorzaak is een mix van landelijk en lokaal spelende problemen.

Een krakende keten. Zo noemt de Huisartsenkring Amsterdam/Almere het probleem dat volgens de lokale afdeling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) ten grondslag ligt aan het rigoureuze besluit van Huisartsenposten Amsterdam (HpA). Die ziet zich genoodzaakt om gedurende vier zomerweken één van de twee hoofdstedelijke nachtposten te sluiten omdat er niet genoeg huisartsen te vinden waren om de roosters van twee nachtposten bezet te krijgen.

De HpA noemt een aantal zaken die hierbij een rol spelen. Voor veel praktijkhouders is de werkdruk zowel overdag als tijdens ANW-uren te hoog opgelopen om beide te kunnen combineren. Waarnemers worden steeds vaker ingezet om de dag te ontlasten en zijn daardoor niet beschikbaar voor de ANW-uren. De zomervakantie maakt het tekort aan beschikbare artsen nijpender.

Drukte op de post

Substitutie van tweede naar eerste lijn, meer ouderen, overbezette SEH’s, onderbezette ggz: dat veroorzaakt de ‘krakende keten’ waar de Huisartsenkring Amsterdam/Almere over rept, en die uitstraalt naar het waarneem- en ANW-werk. Een noodkreet die huisartsen in de regio West-Friesland deze zomer ook al slaakten; ook zij voelden zich overbelast tijdens ANW-diensten. Volgens de HpA speelt in Amsterdam ook de druk van achterstandswijken en de toenemende stroom toeristen mee.

Er is al langer onvrede onder de Amsterdamse waarnemers over het werk op de hoofdstedelijke spoedposten. De Wagro Amsterdam/Almere, de afdeling binnen de Huisartsenkring Amsterdam/Almere die waarnemers vertegenwoordigt, heeft dit al begin dit jaar bij de HpA-managers en huisartsenkring aangekaart.

Volgens de waarnemend huisartsen en Wagro-bestuursleden Anneke Zwijnenburg en Laura Kroon kwam uit een rondvraag dit voorjaar een aantal zaken naar voren waardoor een deel van de waarnemers ‘het minder prettig werken’ vindt op de Amsterdamse posten en liever ‘uitwijkt naar andere huisartsenposten in de omgeving’. ‘Onder andere de drukte op de post, het hoge percentage niet-spoedeisende consulten, defensieve triage, werksfeer op de posten, (veel)eisende en soms zelfs agressieve patiënten’, noemen zij als redenen. ‘Daarnaast ligt het tarief in Amsterdam iets lager dan bij de omliggende posten.’

Vroeger volstond een telefoon naast bed of bank van de huisarts om patiënten die zich ’s nachts of in het weekeinde bij de huisarts meldden te woord te staan. Maar huisartsen zijn vanaf de eeuwwisseling samenwerkingsverbanden aangegaan om de zwaarder wordende ANW-diensten met elkaar te delen. Die samenwerkingsverbanden zijn inmiddels uitgegroeid tot een eigen machinerie, met gedeelde dienstauto’s, ondersteunend personeel, managers. Op zich zijn huisartsen-praktijkhouders verantwoordelijk om 24/7 zorg te leveren – een eis die zorgverzekeraars stellen. Dat hebben ze dus bijna altijd georganiseerd in een huisartsenpost, die soms kleine groepjes van zo’n tien praktijken vertegenwoordigt, maar soms ook groepen van honderden praktijken. ‘Amsterdam is hét voorbeeld wat er gebeurt met een huisartsenpost wanneer huisartsen de regie uit handen geven. Niemand wil er meer werken’, sneerde een huisarts dan ook op Twitter.

‘De kritiek van huisartsen luidt nu weleens dat ze zich vervreemd voelen van de organisatie die ze ooit zelf zijn gestart’, zegt bestuurslid en niet-praktiserend arts Roderick Runne van InEen, de belangenbehartiger van huisartsenposten. ‘Dat draagt eraan bij dat huisartsen minder zin hebben in de diensten, dat het voelt als verplichte corvee voor iets wat buiten de eigen praktijk ligt. Er is ook een emotionele grens bereikt. Huisartsen zijn de zware diensten zat.’

Vijver vol waarnemers

In Amsterdam spraken praktijkhouders en zorgverzekeraars af dat huisartsen met een normpraktijk jaarlijks hooguit 200 uur ANW-dienst hoeven te draaien. Dat betekent dat een deel van alle ANW-diensten al direct aan waarnemers moet worden verkocht via de vier waarnemersorganisaties die actief zijn op de Amsterdamse markt. Aangezien praktijkhouders zelf ook diensten verkopen, komt het er in de praktijk op neer dat zij nog ruim 40 procent van de ANW-diensten zelf draaien en dat bijna 60 procent door waarnemers wordt ingevuld.

Amsterdam heeft de naam een grote vijver vol waarnemers te hebben, omdat er twee huisartsenopleidingen zijn. Maar regio’s verder buiten de stad leunen ‘zwaar’ op de Amsterdamse vijver, zeggen Sandra Daniel en Hans de Rooij van het Amsterdamse bemiddelingsbureau SMan Waarnemingen. Zij zien dat vragende partijen ‘de afgelopen jaren hun tarieven zijn gaan verhogen om hun aanvragen aantrekkelijker te maken’. Terwijl de tarieven in Amsterdam en directe omgeving nauwelijks gestegen zijn.

Het is als een ijsberg: iets wat je niet ziet tot het aan de oppervlakte komt

‘Waarneemland verkeert momenteel in een fase waarin je moet accepteren dat dingen veranderd zijn. De nieuwe generatie huisartsen heeft een zakelijkere instelling dan de oude generatie’, stellen zij. De bezettingsgaranties die sommige bureaus geven, zijn volgens Daniel en De Rooij niet reëel door ‘overmacht als geen huisarts beschikbaar is.’

HpA-directiesecretaris Ellis Lourijsen erkent naar aanleiding van de klacht over te laagdrempelige triage dat er ruimte is voor verbetering. Maar ze wijst tegelijk op het landelijk tekort aan triagisten en de ‘mondige patiënt die steeds beter weet wat hij moet zeggen om bij triage tot een hogere urgentie te komen’.

‘Het is een gestapeld probleem’, constateert Runne van Ineen. ‘Het gaat om landelijke problemen die in de Randstad heftiger uitpakken. Die stapeling is sinds twee jaar in een stroomversnelling gekomen. Het is als een ijsberg: iets wat je niet ziet tot het aan de oppervlakte komt.’

De HpA is nu dus hard tegen die ijsberg aan gevaren. De beslissing om een nachtpost te sluiten ‘kwam voor veel huisartsen als een verrassing’, stelt de Huisartsenkring Amsterdam/Almere in een verklaring. Maar het kringbestuur zegt de HpA wel in de beslissing te steunen en meent dat het noodscenario ‘op dit moment helaas nodig is’. Ook de preferente zorgverzekeraar Zilveren Kruis steunt de keuze, laat een woordvoerder weten. ‘De zorgplicht wordt vervuld en de kwaliteit is gewaarborgd. Wij zagen hier geen betere oplossing. We zullen met elkaar moeten kijken naar het slimmer organiseren van de gehele keten.’

Geen ideaal scenario

Vanwege het nog altijd groeiende inwoneraantal en de ‘huidige zorgconsumptie in de nachten’, vindt HpA het niet haalbaar om standaard met één post te gaan werken. Zilveren Kruis vindt het aan de huisartsen om te bepalen of dit permanent zou kunnen. De Huisartsenkring Amsterdam/Almere en Wagro willen ‘dit verre van ideale scenario’ wel voorkomen. Na de zomer zal een daarvoor ingestelde commissie nadenken over ‘structurele veranderingen om de patiëntenzorg op posten weer spoedzorg te laten zijn, behapbaar te maken en het werkplezier van personeel weer terug te krijgen’.

Volgens InEen-man Runne is er niet één zaligmakende oplossing. Hij noemt een waslijst aan noodzakelijke verbeteringen: patiënten leren alleen met spoed te komen, openingstijden overdag verruimen, triage verbeteren, taken door verpleegkundigen laten uitvoeren. Waarnemers waren volgens hem lange tijd ‘een ventiel’. ‘Een ventiel dat er niet meer is.’

lees ook

download dit artikel in pdf

print dit artikel
Achter het nieuws LHV huisartsen ANW-diensten Amsterdam
  • Ilse Kleijne

    Ilse Kleijne-Thoonsen is journalist bij Medisch Contact, met een focus op politiek en financiën.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Bart Bruijn, Huisarts, Streefkerk 10-08-2018 10:18

    "Jammer dat dit weer ontaardt in een potje schelden waarnemers <-> praktijkhouders.

    Kunnen we ons richten op het probleem, aub!

    Hét probleem is een combinatie van vele manieren van zeer langdurige verwaarlozing van de huisarts! Niet van de huisartsenzorg, maar van de huisarts.
    Een decennialange onderinvestering en financieel uitknijpen van de huisarts, waar we voor patatzaaktarieven (dank coll. Vogelvrije) ons hoogverantwoordelijke en hoogopgeleide werk doen.
    En van decennialang zonder daarvoor de randvoorwaarden veilig te stellen steeds maar meer verantwoordelijkheden te hebben aangenomen.
    Dat onze beroepsvereingingen daarin vele steken hebben laten vallen staat buiten kijf.
    Dat er een leger aan schadelijke parasieten inmiddels hun geld verdient aan ons harde werk, staat buiten kijf.
    Dat we misbruikt worden EN ONS LATEN MISBRUIKEN door leken en zogenaamd goedwillende collega's, die vinden dat er altijd wel wat bij kan, maar die ondertussen hun eigen positie allang veilig hebben gesteld, staat buiten kijf.
    Dat het hele systeem niet klopt, staat buiten kijf.
    Dat er geldleken en ronkende overbetaalde jargonzombies inmiddels beslissen over ons prachtige vak staat buiten kijf.

    Maar dat er één enkele oplossing is, dat de oorzaak van alle problemen bij onszelf ligt, dat dit even snel te fixen is, dat we binnen minder dan 5 jaar, als we nu beginnen, de problemen kunnen verminderen, is allemaal luchtfietserij.

    Laten we beginnen eindelijk eens de rangen te sluiten en gewoon te eisen wat er nodig is.

    MAAK HET VAK WEER AANTREKKELIJK! Meer niet. De rest komt wel."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 10-08-2018 09:14

    "@Klundert: Ik kan inmiddels uit ruime ervaring zeggen dat het leven als waarnemer niet alleen voordelen heeft. Ja, het tarief is aantrekkelijk, maar het vereist flexibiliteit, veel reizen, en veel slapen in hotels en piketkamers. Daarbij moet je je steeds weer inwerken, waarbij je steeds opnieuw moet leren wie je wel kunt vertrouwen en wie niet. En als er iets fout gaat is de waarnemer een dankbare zondebok, daar hoeft de organisatie toch niet mee verder. En je moet je altijd maar afvragen of je na deze waarneming aansluitend een andere vind.

    Ik klaag echter niet, alles heeft zijn voor- en nadelen, en ik kan me op deze manier prima redden. Maar ik heb ook geen groot medelijden met de mensen met een eigen praktijk, en ik vind het geklaag over de diensten enigszins meelijwekkend. Ik snap dat de diensten in huisartsenland niet goed geregeld zijn, maar de huisartsenpost is een uitvinding van de huisartsen zelf, met enkel en alleen als reden dat ze minder diensten wilden doen. Ik zou zeggen: "Deal with it!" En als het niet werkt, schaf het dan af, en ga terug naar het oude systeem. Maar dat wil men blijkbaar ook niet.

    Dat de huisartsenpost een treurige vertoning is, merk ik elke dienst weer, als ik weer eens patiënten zie op de SEH die via het idiote triagesysteem van de huisartsenpost op 112 uitkwamen en met een eerste migraineaanval, een aanval van Menière of orthostatische hypotensie op de SEH worden gebracht, omdat de huisarts niet eerst heeft gekeken. Of omdat de huisarts op de post "druk" was, en niet eerst patiënt getrieerd heeft, maar voor het gemak maar 112 heeft laten bellen.

    En echt, als men een waarnemer inhuurt voor de nachtdiensten, kan men zelf op een oor liggen en lekker slapen zo lijkt mij. Ik zie niet in waarom de huisarts dit niets zou mogen kosten. Het is blijkbaar niet het leukste deel van het vak, dus dat de huisarts dat in de portemonnee voelt, lijkt mij niet meer dan logisch. Voor niets gaat de zon op. "

  • Jula-Louise Vladar, Huisarts, Klundert 10-08-2018 00:34

    "Intrigerende reacties van een aantal collegae, waarbij ik, als huisarts in de West Brabantse polder, vooral verwantschap voel met collega Koehoorn.
    Collega Bonte heeft het over rustige nachten, lekker in bed, waarbij ik mijzelf zo’n nacht niet meer kan heugen.
    De taakuitbreiding vanuit overheid en verzekeraars richting de huisarts heeft de laatste jaren bizarre vormen aangenomen en is de haalbaarheid op sommige punten ruim voorbij.
    De, blijkbaar, zakelijk geworden waarnemers zien ons in de springvloed worstelen en hebben intussen besloten, om a) dus vooral niet zelf te gaan vestigen en b) als meer cynisch gevolg de ontstane marktwerking flink uit te buiten.
    Overdag zijn de waarnemers voor de, ook door ons geboden, absurde tarieven niet naar Brabant te porren, dus zitten twee maten zorg te verlenen aan maarliefst 7.700 patiënten. Daarbij moest ik mijn maat vandaag voor de derde maal in tien dagen het laatste stuk in haar eentje laten opknappen, omdat ik op de HAP verwacht werd voor een dienst die al weken te kopen staat tegen een nog belachelijker tarief.
    Wellicht begrijpelijk dat collega “DokK” vanuit zijn wereldbeeld pleit voor “hoofdprijs-nivellering”, maar ik begin het een knap verdrietige vertoning te vinden zo langzamerhand.

    Fel berichtje? Ja, misschien, maar ja, ook nu weer net thuis en dat is wel wat 15-urige dagen op den duur met je doen als je de hulp niet krijgt om met vereende krachten een mooi product te leveren!"

  • Michiel Nieuwenhuis, Waarnemend huisarts, Groningen 09-08-2018 22:32

    "Er zijn al jaren problemen om voldoende dokters te vinden ook voor de dagpraktijk in bijvoorbeeld Leeuwarden, de diensten in plaatsen als Stadskanaal of Leeuwarden verkopen ook vaak niet voor 100euro per uur. Ook in Groningen komen tarieven van boven de 120 euro per uur voor voor de nachtdiensten. Wellicht worden de beleidsmakers in den haag wakker nu het tekort na jaren ook in de randstad zichtbaar wordt. Welkom in Nederland Amsterdam. Oh, de praktijkhouders draaien hier ook volop diensten."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 09-08-2018 22:17

    "@Koehoorn: Dat is wel erg kort door de bocht: De 400 euro verschil tussen het tarief van de waarnemer en de vergoeding van de ziektekostenverzekeraar is 100% aftrekbaar. Netto kost het dan 200 euro om een nacht lekker in het bed te blijven liggen terwijl iemand anders het werk doet. Klinkt mij niet onredelijk in de oren..."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.