Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Bernard Bruinsma
25 januari 2018 6 minuten leestijd
ouderenzorg

Aan de minister van volksgezondheid

4 reacties

Geachte minister,

Dit wordt geen vrolijke brief. U kunt het ook beschouwen als een noodkreet. Aanleiding is een aantal gebeurtenissen in de laatste week van december en de eerste week van januari binnen de acute zorg in de regio Midden-Holland (Gouda). Het leek alsof alle knelpunten in deze periode bij elkaar kwamen en duidelijk werd dat de (acute) gezondheidszorg in Nederland volledig spaak dreigt te lopen.

Al ruim een jaar geleden luidden de huisartsen de noodklok over de werkdruk op de dagpraktijk en de huisartsenpost (hap). In de afgelopen tijd zijn vele oplossingen bedacht en uitgevoerd. Ook de SEH’s, de ziekenhuizen en de ambulancediensten verzenden met enige regelmaat berichten dat de zorg te druk wordt. Ggz en thuiszorg idem dito.

De oplossingen die we met z’n allen bedenken hebben effect, maar lijken toch vooral op gerommel in de marge. We lijken op jongleurs die talloze schoteltjes draaiende moeten houden. Er hoeft maar íets te gebeuren – een aantal feestdagen achter elkaar, een of twee ingewikkelde patiënten tijdens de dienst, een kleine epidemie van griep of RS-virus – en het gaat flink mis.

Hieronder noem ik enkele waargebeurde voorbeelden van de afgelopen weken:

  • Op de eerste dag van het jaar is een huisarts tijdens zijn gehele dienst bijna alleen maar bezig geweest om een licht dementerende psychotische patiënt op te laten nemen. Er bleek slechts één (1!) ELV (eerstelijnsverblijf)-bed beschikbaar, in Noord-Brabant. Vervolgens werd deze dokter een speelbal tussen specialist ouderengeneeskunde, geriater en psychiater, waarbij een ieder voorwaarden stelde die niet vervuld konden worden. Uiteindelijk is het niet gelukt en is patiënt drie dagen later opgenomen in Drenthe (!). (Zie voor een uitgebreide beschrijving van deze casus, Medisch Contact nummer 4, blz. 26)
  • Een andere huisarts is op dezelfde dag met eigen auto visites gaan rijden, omdat onze beide visiteauto’s al druk bezet waren. Ook deze arts heeft meerdere patiënten in het ziekenhuis moeten laten opnemen die eigenlijk op een ELV-bed thuishoorden.
  • Op een gewone maandagmiddag begin januari 2018 kreeg ik op mijn spreekuur een patiënt met een torenhoge bloedsuiker. Het ziekenhuis in Gouda kon hem niet opvangen, de SEH was overvol en daardoor gesloten. Omdat de ziekenhuizen in Woerden en Alphen gesloten zijn probeerde ik hem opgenomen te krijgen in de regio Utrecht, Leiden of Rotterdam. Zonder succes. Alle regio’s waren vol. Uiteindelijk is hij met vele uren vertraging alsnog aan het begin van de avond in Gouda opgenomen.
  • Enkele dagen daarvoor was er een succesvolle reanimatie in de regio, waarna vlotte stabilisatie in een ziekenhuis gewenst is. Ook deze ambulance kon niet terecht in de dichtstbijzijnde ziekenhuizen en moest uitwijken naar een ziekenhuis buiten de regio.
  • Op de zaterdag voor de jaarwisseling kreeg onze huisartsenpost meer dan vijfhonderd hulpvragen te verwerken. Ter illustratie: op een normale zaterdag is dit driehonderdvijftig en een feestdag is druk als het er vierhonderd zijn. We zetten vanzelfsprekend extra huisartsen en triagisten in op zo’n dag, maar er is ook bij ons een fysieke grens. Het moge duidelijk zijn dat werken op zo’n dag geen feest is.

Iedere huisarts, SEH-arts, ambulanceverpleegkundige, psychiater, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige (spv’er) en wijkverpleegkundige kan deze lijst eindeloos langer maken.

Wat is er de afgelopen jaren allemaal gebeurd, dat dit zo uit de hand heeft kunnen lopen?

  • Huisartsen hebben heel veel meer op hun bordje gekregen. De praktijken zijn enorm uitgebreid met personeel. In 2001 hadden we in onze praktijk naast de huisartsen vijf personeelsleden. Nu zijn het er achttien. Maar de praktijkgrootte, de LHV benadrukt het ook voortdurend, heeft geen gelijke tred gehouden. Om minder patiënten per huisarts te krijgen zal er fors geld bij moeten. Dit levert betere zorg in de eerste lijn op en zal de druk op de tweede lijn verminderen.
  • De verzorgingshuizen zijn nagenoeg verdwenen. Mensen blijven langer thuis wonen, met alle problemen van dien. De stap van thuis naar een verpleeghuis is groot. Het gevolg is dat mensen zelfstandig blijven wonen, terwijl dit niet meer verantwoord is. De thuiszorg kan dit niet allemaal opvangen.
  • De ggz moest bezuinigen. Allerlei regelingen zijn afgeschaft. Patiënten die in crisis geraken konden altijd, ook buiten kantoortijden, bellen naar de ggz. Dit kan niet meer. Ook deze telefoontjes komen nu op de hap terecht.
  • De opvang van verwarde personen is niet meer mogelijk in Gouda. De gemeentes willen dit niet bekostigen. Deze mensen moeten nu naar Leiden worden gebracht. De politie wil dit officieel niet meer doen. Wie dan wel? Ik weet het niet. Ondertussen hoor ik op het nieuws dat het aantal moorden door verwarde personen flink is gestegen.
  • Er gaat 2 miljard naar de verpleeghuizen. Prima, maar dit gaat ten koste van de andere eerste- en tweedelijnszorg. Thuiszorg krijgt minder meer, terwijl mensen juist langer thuis wonen. Ik snap dit niet.
  • Zorgverzekeraars beconcurreren elkaar op de laagste premie. Zij willen dus zo min mogelijk geld uitgeven aan de zorg. Een goed streven, maar het slaat door, de rek is er allang uit. Als de NZa zegt dat er financiële ruimte is om de werkdruk op huisartsenposten te verlagen, dan zegt onze zorgverzekeraar doodleuk dat ze dat niet gaan doen. De begroting voor 2018 werd pas na slapeloze nachten en uiterst moeizame onderhandelingen goedgekeurd. Het lijkt wel of het elk jaar moeilijker wordt.
  • Ook in de dagpraktijk wordt er door de zorgverzekeraar beknibbeld op de chronische zorg. Waar de normale tarieven eindelijk weer eens met enkele procenten stijgen, geldt dit niet voor de chronische zorg. Zo is het voor iedere huisarts ieder jaar weer een kunst om modules bij elkaar te sprokkelen om de omzet gelijke tred te laten houden met de kosten. Na het betalen van het personeel en alle, doorgaans flink stijgende, kosten is het altijd weer hopen dat het toch al niet riante norminkomen op peil blijft.
  • Wachttijden voor casemanagement dementie lopen op tot vele maanden. Dit geldt ook voor wachttijden in de ggz. Ontstaan er tijdens deze wachttijd problemen, dan komt ook dit op het bord van de huisarts en/of hap en vervolgens in de tweede lijn.
  • De zorg voor patiënten die een indicatie voor opname in het verpleeghuis krijgen wordt opeens betaald uit een ander potje (Wet langdurige zorg, Wlz). Dit betekent vaak dat het aantal uren zorg moet worden teruggebracht – zolang ze op de wachtlijst staan – juist op het moment dat het het hardste nodig is. Bij problemen… precies, u raadt het al.

Met z’n allen in de zorg proberen we deze problemen het hoofd te bieden. We overleggen ons een slag in de rondte. En natuurlijk ontstaan er goede initiatieven en worden er processen verbeterd. Maar er is een grens aan wat mogelijk is en, zoals eerder gezegd, deze lijkt bereikt.

Wat zouden we eigenlijk willen en wat zijn dan de knelpunten?

  • Het begint bij de huisarts. Meer tijd voor de patiënt kan problemen voorkomen. Hiertoe moet de normpraktijk van de huisarts substantieel kleiner worden, maar dan wel met behoud van een goed inkomen. Zorgverzekeraars doen wel pilots en projecten, maar landelijke invoering lukt alleen met een goed financieel onderbouwd plan.
  • We willen graag meer kamers op de hap en het liefst een ‘spoedplein’ in het ziekenhuis: SEH, hap, ggz, thuiszorg/transferzorg bij elkaar. Dit vereist een grondige verbouwing. Hier is geen geld voor beschikbaar.
  • Patiënten moeten weten dat de hap er alleen voor echte spoed is. Een zeer gewenste publiekscampagne blijft uit. De reden hiervoor is mij onduidelijk.
  • We willen graag meer verpleegkundig specialisten laten werken naast de artsen, om de werkdruk te verlichten. Ze zijn er niet en de zorgverzekeraar wil het niet betalen.
  • Ook de SEH groeit uit z’n jasje en heeft te kampen met personeelstekort. De oplossing ligt in vermindering van het aanbod (versterken eerste lijn) en uitbreiding van ruimte en personeel.
  • De ggz zou een opvang voor verwarde personen in Gouda willen. De gemeentes willen zich hier niet voor inspannen.
  • De ggz zou meer toegankelijk moeten zijn tijdens de ANW-uren, met een kleinschaligere organisatie. Het ontbreekt aan personeel en geld. De vlucht van psychiaters en spv’ers weg vanuit de reguliere ggz is beangstigend.
  • De verzorgingshuizen moeten weer terugkomen. ELV uitbreiden is een leuke gedachte, maar is ingewikkeld te organiseren en kan de verzorgingshuizen niet vervangen.
  • De schotten tussen Wmo, Zvw en Wlz moeten verdwijnen.
  • En last but not least: de houding en/of organisatie van zorgverzekeraars moet veranderen. Geen race to the bottom meer.

Tot zover deze brief. De knelpunten en de mogelijke oplossingen zijn verre van compleet, maar geven wel aan hoe hoog de nood is. De gezondheidszorgwerkers gaan dit met elkaar niet oplossen. De grens van efficiëntie is bereikt. Er zijn politieke oplossingen nodig en dit moet niet te lang op zich laten wachten. Het samenspel tussen politiek – VWS – NZa en zorgverzekeraars moet anders georganiseerd en meer aansluiten op de werkvloer.

Ik ben benieuwd naar uw reactie.

Hoogachtend,

Bernard Bruinsma,

huisarts te Reeuwijk, voorzitter HuisArtsenPost Midden-Holland

contact

b.bruinsma@hapmh.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

    print dit artikel
    werk ggz huisartsgeneeskunde SEH huisartsen ouderenzorg politiek HAP werkdruk
    Dit artikel delen
    Op dit artikel reageren inloggen

    Reacties

    • geert slock, huisarts, sluis 25-01-2018 22:01

      "Zeer herkenbare problematiek, een direct gevolg van de afbraak van de GGZ en de ouderenzorg door het vorige kabinet. Dit is een landelijk probleem en geen regionaal incident.
      Het wordt meer en meer duidelijk dat de stupide besparingen geld gaan kosten, bovenop veel menselijk leed.
      Het grootste drama is dat er nog steeds geen structurele oplossing gezocht wordt, regionaal worden wat tijdelijk gefinancierde projectjes opgezet om de grootste brandjes te blussen, daarbij gaat het meeste geld verloren aan managers en organisatiedeskundigen ipv aan zorgverleners.
      Verpleeg° en verzorgingshuizen zijn nog niet direct hersteld met extra geld, door jarenlange herstructureringen, bezuinigingen en wanbeleid is het personeel dermate mishandeld dat niemand er nog wil werken.
      Er is structurele herwaardering nodig van de patiëntenzorg nodig met herstel van de professionele autonomie, al de rest is holle retoriek."

    • Frits B. Kaufmann, , Huisarts niet (meer) praktiserend, scenarts niet (meer) praktiserend , Drachten 25-01-2018 20:36

      "Indertijd was ik verbaasd, en eerlijk gezegd ook geïrriteerd door alle lof die voormalig bewindsvrouwe van VWS Edith Schippers werd toegezwaaid. Met name werd benoemd dat zij de kosten toch maar mooi in de hand had weten te houden. Hopenlijk wordt het iedereen nu eens duidelijk ten koste van wat!"

    • dolf algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, arts buiten dienst, rotterdam 25-01-2018 14:12

      "Over het smeden van het ijzer als het heet is.

      Meteen door schakelen dan maar ? Ga met deze open brief naar lokale pers - RTV West en RTV Rijnmond voorop. Laat je uitnodigen om de open brief/noodklok toe te lichten. Kom met concrete voorbeelden. Met illustratieve en pakkende verhalen uit de praktijk van alledag. Noem man en paard met wie je graag ''bindende afspraken' zou willen maken. Steek het positief in: kom met aantal haalbare en vooral zichtbare/tastbare korte termijn oplossingen. Zeg wat je daarvoor nodig hebt.

      Maar wees vooral ook slim en maak tegelijkertijd bucketlijst voor minister van VWS aan de hand van deze regionale ervaringen. Make offer they can't refuse. En nodig je daarna zelf uit aan vergadertafel bij VWS.

      Op 21 maart zijn er namelijk gemeenteraadsverkiezingen. Een uitgelezen tijd om echt zaken te doen. "

    • dolf algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, arts buiten dienst, rotterdam 25-01-2018 12:45

      "Inderdaad geen vrolijk stemmende open brief van huisarts Bruinsma aan de Minister van VWS. Met wellicht even terechte als pijnlijke constatering: de gezondheidszorgwerkers gaan dit niet met elkaar oplossen. Onmachtig bovenal.

      In zijn brief roept Bruinsma de Haagse politiek op ' iets te doen' ? Het samenspel tussen politiek – VWS – NZa en zorgverzekeraars zou - volgens Bruinsma - anders georganiseerd moeten worden. Dat is een stelseldiscussie. Dat kan jaren duren. Dat zal de problematische situatie - 'het lekken on daily basis ' in de regio Gouda niet snel oplossen.

      Mijn suggestie. Neem andere aanvliegroute. Het probleem is regionaal, dus de oplossing ook. Formeer – met deze open brief in de hand – regionale taskforce die de regie oppakt. Hanteer methode van stoom en kokend water. Geen gepolder. Nodig alle direct betrokken sleutel figuren - dus bestuursvoorzitter ziekenhuis, verpleeghuis, ggz instelling,verzekeraar, politie commissaris, enz –uit om erin te participeren. Volgens principe you can’t refuse. Zet ze in vergaderhok en laat ze inspanningsverplichting ondertekenen. Met tien punten plan. Stel harde termijn van drie maand voor eerste verbeter resultaten. Met een boven-de-partijen-staande onafhankelijke voorzitter. Maar wel één die er 'belang' bij heeft dat de situatie in de regio op korte termijn snel verbetert. Bijvoorbeeld burgemeester van Gouda of Commissaris van de Koning van Zuid Holland. Smeedt het ijzer als het heet is. Nu dus ?
      "

     

    Cookies op Medisch Contact

    Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.