Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
naar overzicht
Gert van Dijk
06 november 2019 2 minuten leestijd
Federatienieuws

Euthanasie is geen ja-neesticker

Welk probleem zou zo’n sticker eigenlijk oplossen?

3 reacties

‘Alle huisartsen moeten op hun website melden hoe ze over euthanasie denken’. ‘Artsen geven te weinig informatie over euthanasie’. Vanuit de VVD en het Humanistisch Verbond komen oproepen dat artsen opener over euthanasie zouden moeten zijn, bijvoorbeeld door op hun website aan te geven hoe ze tegen euthanasie aankijken. Waarom doen artsen dat eigenlijk niet?

Het antwoord is volgens mij eenvoudig: omdat euthanasie geen ja-neesticker is. Als arts kun je de vraag of je euthanasie zult uitvoeren, niet simpelweg met ‘ja’ of ‘nee’ beantwoorden. De meeste artsen zullen bij die vraag zeggen: ‘dat hangt ervan af’. Sommige artsen willen bijvoorbeeld alleen euthanasie uitvoeren bij een patiënt in een terminale situatie, andere artsen zijn eventueel ook bereid om euthanasie uit te voeren bij iemand met een psychiatrische aandoening. En sommige artsen zijn bereid om euthanasie uit te voeren bij een patiënt met dementie, maar veel andere artsen niet.

En als je als arts geen principiële, levensbeschouwelijke of emotionele bezwaren hebt tegen euthanasie, dan nog zul je het niet altijd willen doen. Misschien vind je het persoonlijk te belastend als je al drie keer kort achter elkaar euthanasie hebt uitgevoerd, als je kind ernstig ziek is of als je net een van je ouders hebt verloren. Een euthanasieverzoek, ‘dokter, wilt u mij doodmaken?’, is voor veel artsen een van de moeilijkste vragen die ze kunnen krijgen. ‘Het hoort bij het vak, maar het is emotioneel belastend’ is de heersende gedachte onder artsen. En niet iedere arts is altijd tot die belasting bereid of in staat.

Ik denk zelfs dat zo’n euthanasie ja-neesticker wel eens averechts zou kunnen uitpakken en het gesprek over het levenseinde kan bemoeilijken. Het zou bijvoorbeeld het beeld kunnen geven dat euthanasie de enige manier is om als patiënt de regie te houden of een waardig levenseinde te bewerkstelligen. En dat is niet zo. Maar 4 procent van de mensen sterft door euthanasie. En die andere 96 procent sterft niet onwaardig of zonder eigen regie, zoals ook euthanasie niet per definitie een waardige manier van sterven is.

Een dergelijke sticker kan bovendien de suggestie versterken dat euthanasie een recht is dat je als patiënt zou kunnen opeisen. En dat kan tot teleurstelling leiden en zelfs de arts-patiëntrelatie onder druk zetten: ‘U wilt geen euthanasie bij mij uitvoeren? Maar op uw website staat van wel!’

Het is ook de vraag welk probleem een dergelijke sticker zou oplossen: slechts een heel klein deel van alle huisartsen (0,1%) zegt in geen enkele situatie euthanasie te willen uitvoeren en ook niet te willen doorverwijzen.*

Niet doen dus, zo’n euthanasie ja/nee sticker. Wat dan wel? Praten! Het is belangrijk dat arts en patiënt tijdig en open met elkaar in gesprek gaan over het levenseinde. In dat gesprek – of liever nog: in die gesprekken – kunnen alle zorgen en angsten van de patiënt ter sprake komen, en alle mogelijkheden – en onmogelijkheden – die de arts heeft om daarmee om te gaan. Op die gezamenlijk te lopen weg is euthanasie maar een van de vele – en in de praktijk de minst gebruikte – eindpunten. En die vele andere eindpunten vang je echt niet met een simpele sticker.

Gert van Dijk, ethicus bij de KNMG en het Erasmus MC

Deze column is geschreven op persoonlijke titel.

federatienieuws 45 - 2019 (pdf)

Federatienieuws KNMG
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Gemma Olislagers-Lemmens, Huisarts, Den Bosch 13-11-2019 00:13

    "Dank u wel meneer van Dijk! Mocht dit toch 'verplicht' worden op onze bloedeigen website (?!?!), dan zou ik u alvast vriendelijk willen verzoeken of ik in dat geval uw stuk van hierboven op onze website mag plaatsen. U omschrijft het namelijk héél knap en voor mij persoonlijk exact zoals ik er ook in sta."

  • P.H. van Putten, huisarts werkzaam voor het expertisecentrum euthanasie, Sellingen 11-11-2019 21:05

    "Helemaal mee eens dat een Ja/nee sticker geen oplossing is. Toch hebben patienten recht om te weten hoe hun arts tegenover euthanasie staat. Een genuanceerde uitleg op de website waarbij de arts aangeeft of hij helemaal geen euthanasie wil uitvoeren of alleen bij terminale patienten of ook bij patienten met dementie waarbij hij nadrukkelijk aangeeft dat wel aan alle wettelijke zorgvuldigheidscriteria moet zijn voldaan lijkt mij geen bezwaar. Helaas kom ik regelmatig tegen dat een arts bij de patient de verwachting wekt dat hij bereid is om euthanasie uit te voeren en in laat stadium dat toch weigert terwijl de wens van de patient wel aan alle zorgvudigheidscriteria voldoet."

  • Peter van Rijn, voormalig huisarts, Rheden 10-11-2019 22:03

    "In de zestiger jaren was elke arts toegankelijk voor patiënten van alle gezindten .Maar in de zeventiger jaren ontstond in Oss `Ons Medisch Centrum`, een huisartsenpraktijk voor socialisten .Dit betekende een teruggang naar de `oude` tijd , waarin in hetzelfde dorp de protestantse en de katholieke arts elkaar op straat niet groetten ,doodeenvoudig omdat ze elkaar niet zeiden te kennen . En nu zouden we naar die tijd weer terug willen gaan door een onderscheid te gaan maken tussen euthanasiasten en euthanas-ik pas - ten? De patiënt zal vast niet gediend zijn met deze sektarische tweedeling !"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.