Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Nieuws
Frank Bosch Yvo Smulders Aart Hendriks
20 februari 2019 3 minuten leestijd
arts en patiënt

Weg met al die verwarrende functienamen

Geen patiënt snapt het verschil tussen een arts-assistent en een physician assistant

18 reacties
getty images
getty images

De benamingen die gaandeweg ontstaan zijn voor allerhande functies in de zorg, vormen een bron van misverstanden. Aan patiënten valt amper nog uit te leggen wat het verschil is tussen al die ‘assistenten’. Een pleidooi voor duidelijkere taal.

Een lid van een vakgroep Interne Geneeskunde maakte onlangs mee dat een klacht werd ingediend. De familie klaagde onder meer dat hun familielid niet eens door een arts, maar door een ‘assistent’ behandeld was. Hierdoor ontstond grote verwarring. In de zorg gebruiken we al jaren tamelijk wonderlijke termen om verschillende soorten zorgverleners te onderscheiden.

Zo is ‘arts-assistent’ een eigenaardige benaming. De omschrijving wordt echter veelvuldig gebruikt. In de cao-stukken van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra komen we het woord ‘arts-assistent’ vaak tegen. Ook op websites van ziekenhuizen staat: ‘Arts-assistenten zijn onderdeel van het behandelteam.’ Het College Geneeskundige Specialismen vermeldt deze term niet, maar de KNMG weer wel.

Maar wat moet een leek denken? Betreft het daadwerkelijk de assistent van een arts? De eveneens ingeburgerde afkortingen aios en anios zijn – evenmin in hun uitgeschreven vorm (arts niet in opleiding tot specialist) – al helemaal niet duidelijk voor buitenstaanders. Daar komt bij dat de omschrijving ‘arts niet in opleiding tot specialist’ suggereert dat de betrokkene niet opgeleid kan of wil worden. Is dat dan een soort tweederangsarts?

Natuurlijk zijn er artsen die zich naar patiënten toe presenteren als ‘cardioloog (of ander specialisme) in opleiding’. Los van de vraag of de patiënt dan weet met wie hij te maken heeft, is het twijfelachtig of zo’n titel wel is toegestaan volgens de Wet BIG. Volgens die wet mag je namelijk geen specialistentitel ‘of een daarop gelijkende benaming’ voeren als je niet als specialist in een register staat ingeschreven.

Ingesleten terminologie

De term ‘coassistent’ maakt al helemaal niet duidelijk wat deze functie inhoudt. Ongetwijfeld zullen veel mensen denken dat het een arts of verpleegkundige is, maar wie kent de werkelijke betekenis? Niet iedereen heeft immers De co-assistent van Anne Hermans gelezen. Dit geldt ongetwijfeld nog sterker voor de vele mensen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Als wij iemand behandelen die de Nederlandse taal niet machtig is en in het Engels communiceren, wordt het helemaal verwarrend.

Het is onduidelijk waar deze ingesleten terminologie vandaan komt. Een internetzoektocht levert niet veel op. Als je op Wikipedia naar ‘arts-assistent’ zoekt, dan staat daar zelfs vermeld dat het tot verwarring kan leiden met het begrip ‘coassistent’. Het is, kortom, een bron van misverstanden: na een bezoek bij de huisarts maak je een vervolgafspraak bij de doktersassistent. Maar als je wordt behandeld door een arts-assistent, dan is dat iemand die zes jaar gestudeerd heeft, een universitaire bachelor- en mastergraad heeft gehaald en soms al jarenlange klinische ervaring heeft.

Grote verwarring

En dan zwijgen we nog over de aanduiding van nieuwe functies van gespecialiseerd verpleegkundigen. Sinds september 2018 is bijvoorbeeld ‘physician assistant’ een officiële door de Wet BIG beschermde beroepstitel en daarmee vergelijkbaar met de titel van arts. Maar de letterlijke vertaling van ‘physician assistant’ is ‘arts-assistent’, terwijl hun taken en bevoegdheden hemelsbreed verschillen. En wat kan/mag een ‘verpleegkundig specialist’ wat een ‘gespecialiseerd verpleegkundige’ niet mag doen? Kortom: overal waar deze termen in de praktijk voorkomen, dreigt grote verwarring.

Moeten we er eigenlijk naar streven patiënten dit allemaal te laten begrijpen? Enerzijds hebben patiënten het recht te weten met wie ze te maken hebben en wat de opleiding en bekwaamheden van die persoon precies zijn. Anderzijds maken we de zorg en informatievoorziening al zo ongelooflijk ingewikkeld en onoverzichtelijk voor patiënten en is onze zucht naar compleetheid van informatievoorziening soms een enorme last voor patiënten.

Eenduidige termen

Hoe dan ook, wij pleiten ervoor om meer eenduidige termen te gebruiken:

1. ‘Arts-assistent’ wordt vervangen door ‘arts’; eventueel aangevuld met ‘werkzaam bij de afdeling …’. Of iemand formeel ‘in opleiding’ is, lijkt ons voor de patiënt tamelijk irrelevant. Tot het moment dat de opleiding is afgerond, is de betrokkene gewoon ‘arts’.

2. ‘Coassistent’ wordt vervangen door ‘student in opleiding tot arts’ of ‘student geneeskunde’.

3. De naam ‘physician assistant’ zou vervangen moeten worden door een duidelijke Nederlandse naam en bijvoorbeeld kunnen worden aangeduid als ‘assistent van de arts’.

4. Een doktersassistent blijft dan een doktersassistent.

Het bovenstaande klinkt logisch, maar impliceert wel tamelijk vergaande veranderingen, zoals het aanpassen van websites, documenten en regelgeving. Deze inspanning zal wél tot gevolg hebben dat het voor velen een stuk duidelijker wordt. Vooral in het bijzijn van de patiënt zouden we ernaar moeten streven onszelf en onze collega’s op een duidelijke manier te introduceren. 

auteurs

Frank Bosch, internist, Rijnstate, Arnhem

Yvo Smulders, internist, Amsterdam UMC

Aart Hendriks, jurist, Universiteit Leiden

contact

fhbosch@rijnstate.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

download dit artikel

lees ook

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • borgstein, specialist, delft 22-02-2019 17:04

    "maakt niet uit hoe je iedereen noemt,
    over enkele jaren zijn ze allemaal vervangen door een algoritme
    meteen overzichtelijk...hoewel ws niet transparant
    "

  • Willemien Boland, Jeugdarts, Diemen 22-02-2019 14:16

    "Ik vind het begrip ‘gezel’ wel bruikbaar voor alle basisartsen die in opleiding zijn tot specialist. De beroepsopleiding heeft overeenkomsten met een meester-gezel relatie. Dus: huisarts-gezel, chirurg-gezel, jeugdarts-gezel. Zijn we meteen af van het verwarrende assistent. Assistent is immers een op zichzelf staand beroep: doktersassistent, tandartsassistent, OK-assistent."

  • Vincent Straten, voorzitter Nederlandse Associatie Physician Assistants, Malden 21-02-2019 23:30

    "Met oprechte interesse heb ik het artikel gelezen. Al vanaf het begin dat de Physician Assistant zijn intrede deed in de gezondheidszorg wordt er met enige regelmaat gediscussieerd over de naam. Er zijn weleens alternatieven genoemd, maar nooit is er een degelijke discussie over gevoerd. Bij de bespreking van de wijziging wet BIG in de Tweede Kamer, werd er door diverse Kamerleden een soort van gimmick gemaakt van de titel Physician Assistant. Een titel waar de Nederlandse PA's trots op zijn! Daarnaast maakt ons met deze titel herkenbaar en vergelijkbaar met onze internationale collega's.
    Ik snap heel goed dat de titel voor menig patiënt niet uit te spreken is. Mijn ervaring is echter dat de patiënten dat eigenlijk helemaal niet zo belangrijk vinden. Als zij zonder lange wachttijd geholpen worden, correct behandeld worden en het gevoel hebben gehoord te zijn, maakt het niet uit of ze door een AI(N)OS, co-assistent of een PA geholpen zijn.
    Tot slot, mochten we echt met z'n alle besluiten dat de titel veranderd moet worden, heeft dat veel consequenties, zoals de schrijvers al aangeven. Wat mij betreft blijft de titel zoals deze is. De PA is er 'pas' 15 jaar en er zijn er 'pas' 1200. Over nog eens 15 jaar zijn we mogelijk verdubbeld in aantal. Dan zal iedereen wel gewend zijn aan de titel Physician Assistant. Of aan de afkorting PA!"

  • Bianca van den Berg, Physician Assistent Spoedeisende Geneeskunde, Leiden 21-02-2019 22:22

    "Frank Bosch pleit (MC 02/2019:8) voor het gebruik van eenduidige termen voor beroepsbeoefenaren binnen de gezondheidszorg. Ik onderschrijf het belang om patiënten in onze drang naar transparantie niet te overladen met informatie die voor verwarring kan zorgen. Toch zou ik als physician assistent liever de nadruk leggen op uniforme informatievoorziening over onze beroepsgroep. Een beroepsgroep die in de huidige gezondheidszorg en zeker in de toekomst een belangrijke rol speelt binnen taakherschikking en patientenzorg.
    Met zijn BIG geregistreerde zelfstandige bevoegdheid is de physician assistent immers per definitie niet alleen maar assistent van de arts.
    "

  • Chris, arts-assistent (géén doktersassistent), Leiden 21-02-2019 20:46

    "De verwarring is groot. Wat is nu het verschil tussen een doktersassistent en een arts-assistent? Ik kan het niemand kwalijk nemen als ik wordt aangezien voor een doktersassistent. Ik wil nog een titel nomineren voor 'meest verwarrende titel anno nu'. Wat is een semi-arts? Een halve dokter? Heeft die geen benen of is het een dokter die het vak niet beheerst? Ik denk overigens dat de voorgestelde naamswijzigingen niet voor meer duidelijkheid zorgen. Moet het niet juist simpeler? Student , arts of specialist? Is dat niet veel duidelijker en doet dat niet recht aan het juridische en praktische onderscheid tussen de niveau's?

    Mijn verbazing (ergernis) betreft ook het gegeven dat het not-done zou zijn om het toevoegsel 'in opleiding' te gebruiken, bijv. cardioloog in opleiding. Volgens mij is het volkomen duidelijk dat een cardioloog in opleiding ... in opleiding is tot cardioloog en nog niet volleerd. In de "normale" wereld, het bedrijfsleven en de publieke sector, is het volkomen normaal titelgebruik; een leraar in opleiding, een RIO (een rechter in opleiding), een GZ-psycholoog in opleiding, etc. Het is zelfs zo normaal dat de toevoeging van de letters i.o. als afkorting volstaan. Ik durf slechts te speculeren waar de weerstand tegen dit mijns inziens volkomen normale taalgebruik vandaan komt. Volgens mij is het ook veel gevaarlijker als er verwarring bestaat over andere afkortingen; OAC; bedoelen we nu orale anticonceptie of orale anticoagulantia?
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.