Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Nieuws
Frank Bosch Yvo Smulders Aart Hendriks
20 februari 2019 3 minuten leestijd
arts en patiënt

Weg met al die verwarrende functienamen

Geen patiënt snapt het verschil tussen een arts-assistent en een physician assistant

18 reacties
getty images
getty images

De benamingen die gaandeweg ontstaan zijn voor allerhande functies in de zorg, vormen een bron van misverstanden. Aan patiënten valt amper nog uit te leggen wat het verschil is tussen al die ‘assistenten’. Een pleidooi voor duidelijkere taal.

Een lid van een vakgroep Interne Geneeskunde maakte onlangs mee dat een klacht werd ingediend. De familie klaagde onder meer dat hun familielid niet eens door een arts, maar door een ‘assistent’ behandeld was. Hierdoor ontstond grote verwarring. In de zorg gebruiken we al jaren tamelijk wonderlijke termen om verschillende soorten zorgverleners te onderscheiden.

Zo is ‘arts-assistent’ een eigenaardige benaming. De omschrijving wordt echter veelvuldig gebruikt. In de cao-stukken van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra komen we het woord ‘arts-assistent’ vaak tegen. Ook op websites van ziekenhuizen staat: ‘Arts-assistenten zijn onderdeel van het behandelteam.’ Het College Geneeskundige Specialismen vermeldt deze term niet, maar de KNMG weer wel.

Maar wat moet een leek denken? Betreft het daadwerkelijk de assistent van een arts? De eveneens ingeburgerde afkortingen aios en anios zijn – evenmin in hun uitgeschreven vorm (arts niet in opleiding tot specialist) – al helemaal niet duidelijk voor buitenstaanders. Daar komt bij dat de omschrijving ‘arts niet in opleiding tot specialist’ suggereert dat de betrokkene niet opgeleid kan of wil worden. Is dat dan een soort tweederangsarts?

Natuurlijk zijn er artsen die zich naar patiënten toe presenteren als ‘cardioloog (of ander specialisme) in opleiding’. Los van de vraag of de patiënt dan weet met wie hij te maken heeft, is het twijfelachtig of zo’n titel wel is toegestaan volgens de Wet BIG. Volgens die wet mag je namelijk geen specialistentitel ‘of een daarop gelijkende benaming’ voeren als je niet als specialist in een register staat ingeschreven.

Ingesleten terminologie

De term ‘coassistent’ maakt al helemaal niet duidelijk wat deze functie inhoudt. Ongetwijfeld zullen veel mensen denken dat het een arts of verpleegkundige is, maar wie kent de werkelijke betekenis? Niet iedereen heeft immers De co-assistent van Anne Hermans gelezen. Dit geldt ongetwijfeld nog sterker voor de vele mensen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Als wij iemand behandelen die de Nederlandse taal niet machtig is en in het Engels communiceren, wordt het helemaal verwarrend.

Het is onduidelijk waar deze ingesleten terminologie vandaan komt. Een internetzoektocht levert niet veel op. Als je op Wikipedia naar ‘arts-assistent’ zoekt, dan staat daar zelfs vermeld dat het tot verwarring kan leiden met het begrip ‘coassistent’. Het is, kortom, een bron van misverstanden: na een bezoek bij de huisarts maak je een vervolgafspraak bij de doktersassistent. Maar als je wordt behandeld door een arts-assistent, dan is dat iemand die zes jaar gestudeerd heeft, een universitaire bachelor- en mastergraad heeft gehaald en soms al jarenlange klinische ervaring heeft.

Grote verwarring

En dan zwijgen we nog over de aanduiding van nieuwe functies van gespecialiseerd verpleegkundigen. Sinds september 2018 is bijvoorbeeld ‘physician assistant’ een officiële door de Wet BIG beschermde beroepstitel en daarmee vergelijkbaar met de titel van arts. Maar de letterlijke vertaling van ‘physician assistant’ is ‘arts-assistent’, terwijl hun taken en bevoegdheden hemelsbreed verschillen. En wat kan/mag een ‘verpleegkundig specialist’ wat een ‘gespecialiseerd verpleegkundige’ niet mag doen? Kortom: overal waar deze termen in de praktijk voorkomen, dreigt grote verwarring.

Moeten we er eigenlijk naar streven patiënten dit allemaal te laten begrijpen? Enerzijds hebben patiënten het recht te weten met wie ze te maken hebben en wat de opleiding en bekwaamheden van die persoon precies zijn. Anderzijds maken we de zorg en informatievoorziening al zo ongelooflijk ingewikkeld en onoverzichtelijk voor patiënten en is onze zucht naar compleetheid van informatievoorziening soms een enorme last voor patiënten.

Eenduidige termen

Hoe dan ook, wij pleiten ervoor om meer eenduidige termen te gebruiken:

1. ‘Arts-assistent’ wordt vervangen door ‘arts’; eventueel aangevuld met ‘werkzaam bij de afdeling …’. Of iemand formeel ‘in opleiding’ is, lijkt ons voor de patiënt tamelijk irrelevant. Tot het moment dat de opleiding is afgerond, is de betrokkene gewoon ‘arts’.

2. ‘Coassistent’ wordt vervangen door ‘student in opleiding tot arts’ of ‘student geneeskunde’.

3. De naam ‘physician assistant’ zou vervangen moeten worden door een duidelijke Nederlandse naam en bijvoorbeeld kunnen worden aangeduid als ‘assistent van de arts’.

4. Een doktersassistent blijft dan een doktersassistent.

Het bovenstaande klinkt logisch, maar impliceert wel tamelijk vergaande veranderingen, zoals het aanpassen van websites, documenten en regelgeving. Deze inspanning zal wél tot gevolg hebben dat het voor velen een stuk duidelijker wordt. Vooral in het bijzijn van de patiënt zouden we ernaar moeten streven onszelf en onze collega’s op een duidelijke manier te introduceren. 

auteurs

Frank Bosch, internist, Rijnstate, Arnhem

Yvo Smulders, internist, Amsterdam UMC

Aart Hendriks, jurist, Universiteit Leiden

contact

fhbosch@rijnstate.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

download dit artikel

lees ook

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Roos Peters, Specialist Ouderengeneeskunde, Amersfoort 26-02-2019 13:36

    "Enthousiast geeft mijn man -niet medicus die wekelijks trouw het Medisch Contact door bladert- commentaar op het artikel "Weg met al die verwarrende functienamen", hij is het roerend eens met de auteurs. Ook ik snap dat het voor patiënten vrijwel onmogelijk is goed te begrijpen wat het verschil is in alle functies.
    Gelukkig werk ik een een omgeving (het verpleeghuis) waar we niet doen aan rangen en standen en we allemaal, basisarts of specialist, "de dokter" zijn voor onze bewoners. Tenminste, dat proberen we. Want zelfs wanneer ik mij voorstel met mijn naam gevolgd door "ik ben de dokter", is het voor de oudere patiënt soms nog niet duidelijk wat die jonge vrouwelijke persoon (met stethoscoop) komt doen. Aldus de reactie van mw. X, een hoogbejaarde dame met dementie, "De dokter? Dat mocht je willen!".
    Laagdrempelig en persoonlijk contact is onmisbaar in de ouderenzorg, dat geldt voor iedere zorgprofessional ongeacht opleidingsniveau of titel. Los van de vraag welke titel je functie heeft is het soms ook nodig om buiten de inhoud van je functie te handelen en een bijdragen te leveren aan het welzijn van een kwetsbare oudere. Dus als een bewoner mij aanspreekt met "zuster" dan bied ik met evenveel liefde mijn helpende hand uit."

  • Milena Babovic, directeur NAPA, Utrecht 25-02-2019 12:32

    "In het artikel “Weg met al die verwarrende functienamen” van Bosch et al. (MC 02/2019:8) pleit hij voor het gebruik van eenduidige termen voor beroepsbeoefenaren binnen de gezondheidszorg. Hij noemt de functienamen coassistent, arts-assistent, physician assistant verwarrend voor de patiënt. Hij stelt daarbij voor om de naam ‘physician assistant’ te vervangen door een duidelijke Nederlandse naam en stelt voor om de PA ‘assistent van de arts’ te noemen. Los van het feit dat deze vertaling geen recht doet aan de zelfstandige wettelijke bevoegdheid van de PA’s, leidt een nieuwe naam niet automatisch tot oplossing van het gesignaleerde probleem. En welk probleem willen we hiermee eigenlijk oplossen?

    Er is zeker sprake van verwarring en onbekendheid onder zorgconsumenten rondom functienamen en beroepen in de zorg, maar dat is een bredere discussie dan in dit artikel aangestipt. Een doorsnee zorgconsument zal ook niet precies weten wat een nefroloog, endocrinoloog en gastro-enteroloog is. En weten zorgconsumenten het verschil tussen een optometrist en een orthoptist? Is het belangrijk dat zij dit exact weten? In de praktijk blijkt een onbekend beroep bij meer dan 99% van de patiënten geen issue te zijn. Dat is in ieder geval bij de physician assistants het geval. Ze vertrouwen op het systeem waar we jaren aan gebouwd hebben en de relatie die ze met de zorgverlener opbouwen.

    Voor de zorgconsument telt vooral dat ze gehoord en goed geholpen worden. Nieuwe namen bedenken lost de verwarring niet op. Want als we dat op alle ‘lastige’ en ‘op elkaar lijkende’ functienamen gaan toepassen, dan zijn we nog even bezig. Ook nieuwe namen hebben weer jaren nodig om in te burgeren.

    Namens het bestuur van de Nederlandse Associatie Physician Assistants (NAPA)"

  • Bert Wiechers, Arts niet praktiserend, Zwolle 23-02-2019 20:13

    "Het is inderdaad voor patiënten een verwarrende brei van titels. Veel (maar gelukkig steeds minder) patiënten komen denk ik nog steeds niet verder dan het verschil tussen ‘dokter’ (een man) en ‘zuster’ (een vrouw). In dat verband wil ik jullie de volgende anekdoten niet onthouden:
    1. Ik was (lang geleden) coassistent gynaecologie. Op de poli liep ik mee met een vrouwelijke AIOS. Ze werd aangesproken met ‘zuster’ en zei na het VT dat ‘de dokter ook nog even wilde voelen’. Die ‘dokter’ was ik. Die ‘zuster’ die haar sporen heeft verdiend als gynaecoloog, hoorde ik onlangs nog op de radio.
    2. Ik was coassistent chirurgie. De vrouwelijke AIOS werd vaak aangesproken met ‘zuster’. Met als gevolg: “Mevrouw, ik ben de dokter, ik wil daarom dat u mij ook dokter noemt!” Later kwam ik bij betreffende patiënte die mij van alles vertelde waardoor mijn vraag aan haar was: “Maar wie heeft u dat gezegd?” Antwoord: “Het was die zuster die wil dat ik haar dokter noem.”
    Dus: hoe zorgen we ervoor dat beroepstitels aansluiten bij de belevingswereld van onze patiënten? Het artikel van Bosch c.s. maakt op mij de indruk van een theoretische exercitie (niets mis mee) waarbij de beleving van de patiënt wat buiten beeld geraakt. Tja, ik weet het ook niet ….
    "

  • Romke Rozema, Student in opleiding tot arts, Zwolle 23-02-2019 17:58

    "Roe-rend mee eens!!"

  • Paul Hulshof, huisarts, Voerendaal 23-02-2019 15:31

    "Ik zie tegenwoordig ook vaker dat de term "semi-arts" wordt gebruikt voor een co-assistent. Ook dit is zeer verwarrend volgens mij."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.