Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Nieuws
Nieuws

OM bekritiseert aanpak RTE na euthanasie-arrest Hoge Raad

11 reacties

Het Openbaar Ministerie is kritisch over aanpassingen waarmee de RTE haar EuthanasieCode in lijn heeft gebracht met rechtspraak van de Hoge Raad over euthanasie bij gevorderde dementie. Het wil daarnaast een onafhankelijk onderzoek naar het functioneren van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE). Dat meldt dagblad Trouw vandaag op basis van uitgelekte brieven.

Het Openbaar Ministerie (OM) is niet te spreken over de nieuwe passage in de EuthanasieCode die de RTE afgelopen najaar publiceerden. Trouw citeert OM-topman Rinus Otte die spreekt over een ‘verruiming van de euthanasiemogelijkheden’. De aanpassingen volgden op een arrest van de Hoge Raad over de zogenoemde ‘koffie-euthanasie’. Die kwam erop neer dat voormalig specialist ouderengeneeskunde Marinou Arends zorgvuldig had gehandeld bij het inwilligen van het schriftelijke verzoek van een vrouw met gevorderde dementie.

Interpreteren

De RTE namen daarna in de EuthanasieCode op dat de arts de schriftelijke wilsverklaring mag interpreteren en dat een gesprek met een gevorderd demente patiënt over moment en wijze van euthanasie onnodig is omdat zo’n patiënt dit niet begrijpt. Daarbij vermelden de RTE dat het oordeel of er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden medisch-professioneel is, dat de RTE terughoudend toetsen. Trouw schrijft dat de Hoge Raad het volgens Otte alleen heeft over mensen met dementie, en de commissies het arrest oprekken naar andere groepen wilsonbekwamen. Ook zou Otte in de vraag of een gesprek vereist is, de tuchtuitspraak volgen en een ‘volle toets’ eisen in plaats van de terughoudendheid die de RTE voorstelt.

KNMG

Een woordvoerder van de KNMG bevestigt dat de artsenorganisatie de kritiek van het OM deelt en dat dit in periodiek overleg met de RTE is besproken. De KNMG vindt het vooral ‘belangrijk dat er duidelijkheid is en daarmee rechtszekerheid voor artsen. We hopen dan ook dat de partijen er spoedig in goed overleg uitkomen’, aldus de woordvoerder. De artsenfederatie werkt aan een document over euthanasie bij vergevorderde dementie, dat dit najaar verschijnt als onderdeel van het nieuwe standpunt ‘Beslissingen rond het levenseinde’.

Onderzoek

Trouw meldt ook dat Otte minister van Veiligheid en Justitie Ferd Grapperhaus heeft gevraagd een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de oordelen van de RTE. Aanleiding zou het dalende aantal zaken zijn dat de RTE onzorgvuldig verklaart. Een woordvoerder van de RTE wijst erop dat een onafhankelijke onderzoekscommissie elke vier jaar het reilen en zeilen van de RTE onderzoekt. Dit najaar verschijnt ook een herziening van de EuthanasieCode, waarover de RTE in overleg zijn met OM en de KNMG.

Lees ook
Nieuws KNMG euthanasie
  • Eva Nyst

    Eva Nyst (1973) is journalist bij Medisch Contact en heeft als aandachtsgebieden veiligheid, recht, ethiek en preventie.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Klaas Rozemond, universitair hoofddocent strafrecht, Amsterdam 29-07-2021 16:34

    "Geachte heer Oosterhoff,

    Ik kan u een artikel toesturen waarin ik duidelijk maak wat de verantwoordelijkheid van de RTE's op dit punt is. Dat artikel is ook te vinden op LinkedIn: https://www.linkedin.com/posts/klaas-rozemond-890054a_bescherm-de-mensenrechten-van-pati%C3%ABnten-met-activity-6823639926987472896-bwUl. Ik heb ook een boek over de kwestie gepubliceerd: Het zelfgekozen levenseinde (ISVW Uitgevers 2021). En een artikel in Medisch Contact 2020, nr. 39 (23 september 2020).

    Met vriendelijke groet,

    Klaas Rozemond"

  • Menno Oosterhoff, Psychiater, THESINGE 29-07-2021 16:05

    "Ik had destijds totaal niet verwacht dat de rechter zo zou oordelen in de koffiezaak en daarna de Hoge raad eveneens. Ik gun de betrokken arts beslist geen straf. Maar door euthanasie op basis van een wilsverklaring mogelijk te maken wordt de verantwoordelijkheid wel erg doorgeschoven naar de arts. Ik denk, dat er weinig artsen toe bereid zullen zijn en ik zou er als iemand met beginnende dementie niet op rekenen, dat het wel goed komt dan.
    Ik zie alleen de verantwoordelijkheid van de RTE's in deze niet zo. Die volgen volgens mij gewoon wat de rechter heeft gezegd. "

  • Arjen Göbel, Huisarts, Amstelveen 29-07-2021 14:51

    "Beste Klaas,

    Ja, dat is dus inderdaad het punt van zorg.

    Ik maak me geen zorgen over de wijze waarop 'echte huisartsen' euthanasie doen. Die kennen hun pappenheimers, kennen de situatie en hebben hun eigen normen en waarden, binnen de kaders van de wet. Ook als de wet verruimd wordt, ben ik er van overtuigd dat iemands eigen huisarts niet 'zomaar' iemand euthanaseert. Nogmaals: dat doe je echt niet zomaar. De situaties die de familie van de patiënt "schrijnend" noemt, of: "dit is toch geen leven dokter" zeggen, als ze het hebben over hun diep dementerende oma, leidt vaak tot problemen voor de dokter in de zin van morele dwang het wel te doen. Dat is een aandachtspunt als de wet verruimd wordt.

    Overigens, even een heel andere invalshoek: Wat is er eigenlijk erg aan als er euthanasie wordt gedaan op een diep dementerende, die ooit schriftelijk heeft vastgelegd in dat specifieke geval euthanasie te willen? Nogmaals, ikzelfdoe het in die situatie dus niet, maar wat zou er eigenlijk erg aan zijn? Ik vermoed de gedachte dat iemand van gedachten kan zijn veranderd en dat niet meer kan aangeven. Maar: heeft iemand die diep dement is dan wel gedachten, in de zin van gedachten waar we het hierboven over hebben, dus ook gedachten die veranderd zijn?

    Ik weet het niet.

    Het is vooral van belang vooraf duidelijk te zijn, dus geen valse verwachtingen te scheppen, en niet te bezwijken onder de druk van familie, die talloze bronnen kan hebben. Ik vertrouw voor het overige wel op de integriteit van de dokters."

  • Klaas Rozemond, universitair hoofddocent strafrecht, Amsterdam 29-07-2021 11:14

    "Geachte heer Göbel,

    Precies op het punt waarop u euthanasie te ver vindt gaan, hebben de toetsingscommissies de mogelijkheden verruimd als het gaat om mensen die niet meer kunnen aangeven dat zij euthanasie willen. Dat kan op grond van de gewijzigde EuthanasieCode 2018 nu wel en dat is precies de reden waarom grote verontrusting over de huidige ontwikkeling op haar plaats is. Uit de Koffiezaak en de positieve reactie daarop van het Expertisecentrum Euthanasie blijkt dat artsen van dat centrum bereid zijn om euthanasie toe te passen bij mensen die niet meer kunnen aangeven dat ze dat willen of zelfs aangeven dat ze het nog niet willen, zoals de patiënte in de Koffiezaak deed. Voor bepaalde artsen is dat geen reden om met euthanasie te stoppen.

    Met vriendelijke groet,

    Klaas Rozemond"

  • Arjen Göbel, Huisarts, Amstelveen 29-07-2021 10:47

    "Ik ben er van overtuigd dat artsen in Nederland uiterst zorgvuldig omgaan met de zorgvuldigheidseisen. Zo ook ikzelf.

    Ik heb 20 keer euthanasie gedaan in pakweg 25 jaar. Bij mij ligt er één duidelijke grens: als de patiënt het zelf niet kan vragen op het moment dat hij/zij het wil dan doe ik het niet.
    Een jaren eerder ingevuld verzoek om euthanasie te doen 'als ik eenmaal dement ben' of 'als ik een kasplantje ben', is geen geldig toegangskaartje tot euthanasie als een patiënt het niet meer kan vragen.

    Veel mensen denken dat we euthanasie 'wel even doen'. Maar er zijn bijna geen woorden voor om te beschrijven hoe ingrijpend het is. Je doet dat echt niet zomaar. Daar gaat veel aan vooraf en komt veel bij kijken. De voorbereiding, de dag zelf, het klaarmaken van de euthanatica, het naar de patiënt rijden en aanbellen, de psychologie van het moment, het zorgen voor de juiste sfeer waarin de aandacht geheel bij patiënt en familie blijft en niet bij de dokter terwijl je wél de leiding hebt, de technische handeling (er mag niets misgaan), het euthanaseren van de patiënt, de emoties tijdens en achteraf, het papierwerk.... Het is steeds weer een ongelooflijk indrukwekkende ervaring waarbij je je er als arts enorm bewust van bent hoe ingrijpend dit voor de patiënt en de familie is.

    Stel je voor dat mevrouw Jansen mij vijf jaar geleden - nog helemaal in goede doen, tennissend, bridgend, en net teruggekeerd van een wereldreis - een schriftelijk verzoek tot euthanasie had overhandigd voor een toen nog denkbeeldige situatie. Denkt u dan dat, nu zij vijf jaar later ernstig dement is, ik euthanatica bestel en op een willekeurige dinsdagmiddag mijn spullen pak en naar haar toe ga om haar dood te maken omdat ik haar 'verzoek' daartoe al vijf jaar in de la heb liggen? Geen haar op mijn hoofd die daar aan denkt. Als de patiënt er niet bij herhaling om kan vragen op het moment dat het nodig is, doe ik het niet.

    Meestal begrijpt de familie het wel als ik het zo uitleg. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.