Alles voor jou als geneeskundestudent

Inloggen
naar overzicht
Niels Rossen
17 april 2019 4 minuten leestijd
opinie

De anios: reddende engel voor de huisartsenpraktijk

15 reacties
getty images
getty images

Huisartsenpraktijken kampen met een nijpend tekort aan gekwalificeerd personeel. Anderzijds is er een stuwmeer aan basisartsen. Waarom zetten we die basisartsen niet in om de huisartsenpraktijken te ontlasten?

Dat de huisartsgeneeskunde onder druk staat, is bekend. Het prangendste – en steeds terugkerende – knelpunt is hoe we ondanks structurele tekorten aan zorgpersoneel, de toenemende zorgvraag kunnen opvangen. En daarbij komen dan nog de discussies over het verplaatsen van zorg van de tweede naar de eerste lijn, de ggz die steeds meer taken moet teruggeven aan de eerste lijn, de verpleeghuizen die geen specialisten ouderengeneeskunde kunnen vinden en een beroep doen op de huisarts. Ten slotte is er de lastige discussie over hoe de ANW-diensten moeten worden geregeld, want de werkdruk en 16-urige werkdagen zijn voor huisartsen niet vol te houden.

De jongste generatie huisartsen lijkt om deze redenen zelfs het praktijkhouderschap te mijden, wat een extra probleem oplevert voor de toch al verouderende groep praktijkhoudende huisartsen.

Stap vooruit

Eerder heb ik al beargumenteerd dat huisartsenpraktijken niet kleiner, maar groter moeten worden. We willen ook meer tijd per patiënt. Dat lukt niet als we onze praktijken verkleinen. Want dan komen er patiënten zonder huisarts te zitten. Hier en daar zijn er al patiënten zonder huisarts en dat probleem zal de komende jaren in steeds meer regio’s gaan spelen, volgens de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV).

Een oplossing voor deze problemen is het aanpassen van de praktijkvoering. Een stap vooruit is al te zien in de groepspraktijken die POH’s, VS’en, POH’s-ggz en POH’s-jggz in dienst hebben genomen. In veel regio’s is dit al de norm. De toename van het aantal personeelsleden in deze praktijken is weliswaar een managementuitdaging en patiënten (en collega’s) moeten eraan wennen, maar het gedifferentieerdere zorgaanbod komt de kwaliteit ten goede.

Een voorbeeld is de ouderenzorg waar de samenwerking van praktijkondersteuners, specialisten ouderengeneeskunde en geriaters in veel regio’s al goed functioneert. Het zogeheten model van zorg in zorgnetwerken krijgt hiermee invulling rondom de patiënt. Maar deze al doorgevoerde veranderingen zijn nog niet toereikend om de problemen in regio’s met krapte op te lossen.

Parttime

De vraag is dus hoe we meer en ingewikkeldere – als gevolg van de transitie – zorgvragen in de eerste lijn kunnen opvangen terwijl we geconfronteerd worden met tekorten aan huisartsen en aan ondersteunend personeel, en bovendien meer tijd per patiënt willen.

Het ontwikkelen van digitale zorg, e-health, big data en artificiële intelligentie kan op de lange termijn een oplossing bieden, maar op de korte termijn hebben we daar niets aan.

Het bestaande aantal huisartsen in opleiding biedt ook geen perspectief. Hoewel de opleiding na een periode met minder belangstelling nu weer vol lijkt te zitten, kiezen steeds meer afgestudeerde huisartsen ervoor als waarnemer (parttime) te gaan werken. De toename van het absolute aantal huisartsen heeft volgens Nivel niet geleid tot meer beschikbare uren huisartsenzorg. Ook het verder uitbreiden van het team in de huisartsenpraktijk lijkt niet haalbaar omdat er tekorten zijn aan ondersteunend personeel.

Basisartsen

In huisartsenpraktijken werken tot op heden slechts bij uitzondering ‘arts-assistenten niet in opleiding tot specialist’ (aniossen), terwijl dit in andere specialismen heel normaal is. Veel huisartsen hebben zelf voor hun opleiding ervaring opgedaan als anios in een ander specialisme, maar andersom gebeurt dit niet. Op enkele experimenten na is dit in de huisartsenpraktijk nu nog een zeldzaamheid. Ik stel voor om dit vanaf nu landelijk te gaan doen!

De groep basisartsen is potentieel groot genoeg; het huisartsenvak leent zich prima om hen een spreekuur te laten doen – eventueel selectief na triage door de assistente. Hierdoor is er meer tijd per patiënt en de eigen huisarts kan zich concentreren op de complexe, bijvoorbeeld palliatieve, casussen. Zo kunnen diverse problemen van huisartsen worden opgelost.

Bovendien is het een ideale voorbereiding voor basisartsen die de huisartsopleiding uiteindelijk willen gaan doen – en als ze korting krijgen voor de opleiding is de SBOH ook nog goedkoper uit! Het is ook ideaal voor de latere samenwerking als medisch specialisten al ervaring in de eerste lijn hebben opgedaan. De aniossen kunnen diensten op een hap gaan doen, en een oplossing voor de werkdruk daar bieden. Laat ze dus toe tot de vierdaagse opleiding ‘STARclass spoedzorg in de huisartspraktijk’. Want als een anios op een SEH onder supervisie van bijvoorbeeld een aios heelkunde, of een SEH-arts KNMG kan werken, dan kan hij of zij ook op een hap onder supervisie van een afgestudeerde huisarts werken!

Randvoorwaarden

Om dit mogelijk te maken moeten enkele zakelijke randvoorwaarden worden geregeld. De onderhandelaars van de cao in de huisartsenzorg moeten zo snel mogelijk een tariefschaal voor aniossen huisartsgeneeskunde afspreken, zodat duidelijk is hoeveel ze verdienen en hoeveel uur ze mogen werken voor een fulltimecontract. De juridische aansprakelijkheid kan net zo worden geregeld als die voor aniossen in het ziekenhuis: eigen BIG-registratie, dus eigen verantwoordelijkheid maar wel altijd onder supervisie van een afgestudeerde huisarts. Leg vast dat dit werk meetelt voor de herregistratie van een basisarts.

De huisartsenposten moeten regels opstellen voor aniossen in het team op de post. Ze kunnen hiervoor putten uit bestaande regels en afspraken voor samenwerking met verpleegkundig specialisten op de haps.

Ten slotte is een voorwaarde voor een anios huisarts in een huisartsenpraktijk dat er een huisarts is die als supervisor optreedt.

Als de koepels de genoemde randvoorwaarden helpen regelen, kunnen we hier morgen al op huisartsenposten en in praktijken mee beginnen. Als we afwachten, worden de problemen alleen maar groter.

auteur

Niels Rossen

praktijkhoudend huisarts, Venray

contact

Mail: nielsrossen@hotmail.com; cc: redactie@medischcontact.nl

Twitter: @huisartsrossen

Linkedin: https://www.linkedin.com/in/dutchdoc/

meer lezen

download

print dit artikel
huisartsgeneeskunde opinie basisartsen huisartsenpraktijk anios werkdruk
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Rein Baarsma, jonglerende huisarts, Leeuwarden 13-05-2019 14:15

    "Het opiniestuk van Niels Rossen is mij op het lijf geschreven. Hij opteert al langer voor een grote huisartsenpraktijk waarbij de praktijkhouder tevens supervisor is van diverse ‘engelen’ . Ik heb zo’n grote praktijk met de volgende engelen te weten: physician assistent, POH-ggz ouderen en jeugd, wijkverpleegkundige, casemanager dementie, specialist ouderengeneeskunde en sinds kort een enthousiaste basisarts. De zorg voor onze patiënten is van 8 tot 18 uur goed geregeld. Maar ben ik als praktijkhouder daarmee geholpen? Overdag wel! Komt nu de andere kant van de medaille. Ik mag op 1 juli dit jaar opgeven welke dagen ik in 2020 vrij wil hebben (in 2019: 50 dagen). Ook nog met diverse restricties! Ik word dan dat jaar ingedeeld voor ruim 53 diensten. Als ik een dienst verkoop (blij en dankbaar) blijf ik op straffe van 2000 euro per overtreding (niet verschijnen van de waarnemer) verantwoordelijk voor de dienst. U snapt nu mogelijk het huisartsentekort in Leeuwarden. De jeugd wil niet op deze basis praktijkhouder worden. Ik hoop voor mijn pensioen het schrappen van de nacht- en weekenddiensten mee te maken. Komen er meer huisartsen overdag aan het werk en is de huisartsenzorg nog beter geregeld. "

  • Milena Babovic, directeur NAPA, Utrecht 26-04-2019 10:06

    "Hierbij wil ik wijzen op nog een oplossing die steeds meer huisartspraktijken toepassen om genoemde problemen te trotseren. Er is een groeiende vraag naar physician assistants (PA) in de huisartspraktijken. Zo is bijna de helft van de vacatures op NAPA website voor de huisartsenzorg. Naast het voorgestelde nieuwe pad met aniossen, is het opleiden of aannemen van een PA een oplossing die al een langere voorgeschiedenis kent, zeker in de regio's met tekorten. De voordelen van een PA is dat deze vaak langer in de huisartspraktijk blijft en een vast gezicht wordt voor de patiënten. De ervaring leert dat een PA een groot deel van het huisartsenwerk overneemt en dat zorgt voor taakverlichting bij de huisarts en meer tijd voor complexere patiënten. De taakverdeling is afhankelijk van wat een huisarts wil. De PA is breed medisch geschoold, houdt zelfstandig spreekuren en kan een breed scala aan klachten zelfstandig behandelen (conform de NHG standaarden). Recent is een inventarisatie gedaan onder PA's die in de huisartsenzorg werken naar de taken die zij verrichten, zie hiervoor het artikel van Quinten van den Driesschen https://www.napa.nl/pa-in-praktijk/de-physician-assistant-is-een-aanwinst-voor-de-huisartsenzorg/
    Ook in Friesland en Groningen is al langer ervaring met taakherschikking op bijv. de huisartsenposten, zoals bij Dokterswacht Friesland.
    "

  • Rein Baarsma, huisarts, Leeuwarden 24-04-2019 20:09

    "Ik ben zo'n huisarts met een hele grote praktijk. Met als reddende engelen een: Physian Assistent , POH-GGZ ouderen en jeugd, wijkverpleegkundige, casemanager dementie en specialist ouderengeneeskunde. Sinds een aantal maanden een basisarts !! En ik had dit laatste veel eerder moeten doen ! Spijt. Meer dan 10 huisartsen met veel plezier opgeleid en nu leermeester van PA ' ers . Deze basisarts blijft nog een jaar en dat stemt de praktijk tot vreugde. Er is een goede samenwerking met de rest van de praktijk en ik ben en blijf de supervisor. De opvolging van deze basisarts probeer ik te regelen met een van de co-assistenten die we begeleiden. Allemaal prachtig en vrolijk werk. Eerder moeten doen omdat de huisartsen opleiding jaren terug twee eerdere co-assistenten tot mijn grote verbijstering niet hebben aangenomen. Ik ben toen ook gestopt als opleider ! Nu een blije leermeester en supervisor van de basisarts. Zoals Johan Cruijff al zei ; je gaat het pas zien als je het doorhebt . Gelukkig lopen vele collegae wat langzamer met de nieuwe mogelijkheden en blijft er voor mij nog veel keuze. Op deze manier blijft voorlopig het kleinschalige model behouden. Dat zie ik wel rap veranderen in mijn stad en vind dat niet verkeerd .De jeugd gaat straks de zorg toch anders indelen en verdwijnt mijn manier van werken. Gelijk hebben ze !!
    "

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 22-04-2019 13:40

    "@Van Vugt: Beter had ik het niet kunnen verwoorden. En het is altijd beter dat het onderwerp van discussie dit zelf vertelt. Dank je wel!"

  • Vincent van Vugt, aios huisartsgeneeskunde, Amsterdam 22-04-2019 13:03

    "Aniossen gaan krapte in krimpregio’s niet oplossen, aangezien zelfs opleidingsplekken huisartsgeneeskunde moeilijk te vullen zijn in deze gebieden. Waarom zouden anios, die qua levensfase niet veel verschillen van aios, er dan wel voor kiezen om daar te gaan werken?

    Werken als anios op een SEH is wel degelijk anders dan werken op een huisartsenpost. Je wordt namelijk op de SEH “beschermd” door je diagnostiek. Je klinische blik is minder ontwikkeld in je eerste jaren als dokter, maar je wordt geholpen door bloedonderzoek, beeldvormend onderzoek en adviezen van ervaren SEH-verpleegkundigen. Zonder deze ondersteuning mis je sneller een moeilijke diagnose, zoals een hersenbloeding bij een theatrale patiënt met hoofdpijn of een maligniteit bij een patiënt die zijn klachten bagatelliseert.

    Om leren gaan met diagnostische onzekerheid is één van de grootste uitdagingen van het huisartsenvak en daarbij is goede begeleiding essentieel. Als je als huisarts een extra dokter wil hebben in je praktijk kun je er ook voor kiezen om een aios op te leiden. Aios zitten minimaal één jaar in de praktijk, de arbeidsvoorwaarden zijn goed geregeld én de huisarts krijgt een vergoeding voor de opleiding. De meeste aios vergen misschien de eerste maanden tijd van de huisarts, maar leveren de rest van het jaar extra productie. Desondanks hebben universiteiten nog steeds een tekort aan huisartsopleiders. Als opleider moet je bereid zijn om je toetsbaar op te stellen en te investeren in de jonge dokter die je opleidt. De huisarts die ervoor kiest om alleen aniossen in te zetten heeft deze verplichtingen niet. De Jonge Specialist enquête uit 2018 toont dat aniossen in andere vakgebieden structureel overwerken, vaak een hoge werkdruk ervaren en een gebrek aan autonomie voelen. Waarom zouden wij naar dit systeem toe willen als huisartsgeneeskunde en weer een stukje continuïteit van zorg inleveren? De geschetste problemen zijn reëel, maar de oplossing van de anios als reddende engel zeker niet."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.