Alles voor jou als geneeskundestudent

Inloggen
naar overzicht
Nieuws

‘Competente arts geen optelsom van afgevinkte competenties’

10 reacties
getty images
getty images

Competentiegericht opleiden in de zorg voldoet niet langer. Dat betoogde gynaecoloog prof. dr. Pim Teunissen, bijzonder hoogleraar ‘werkplekleren in de gezondheidszorg’ aan de Universiteit Maastricht, vrijdag in zijn oratie.

In de geneeskundeopleiding staat op alle fronten ‘uitkomstgeoriënteerd’ opleiden centraal, en dat pakt volgens Teunissen niet goed uit. Sterker, het resultaat is een paradox: het leidt tot ‘objectificatie’, iets wat nu juist niet de bedoeling was. Teunissen laat zien dat een arts aan het eind van zijn opleiding in totaal over 7 competenties, 27 kerncompetenties, en 89 ‘enabling competences’ moet beschikken, die tezamen resulteren in maar liefst 637 uitkomstomschrijvingen van wat hij of zij in verschillende fasen van de opleiding moet kunnen.

Teunissen: ‘Het idee is dat goede zorg ontstaat als je individuen opleidt tot goede zorgverleners en dat een goede zorgverlener het resultaat is van 637 afgevinkte gedragsomschrijvingen. Ik noem dat de legoaanpak. Allemaal losse blokjes, verschillend van vorm en kleur, en alles bij elkaar bouw je een complete legozorgverlener.’ Maar, zo stelt hij, ‘een competent individu is niet een optelsom van afgevinkte competenties’. ‘En zoiets complex als goede zorg is geen optelsom van competente individuen.’ Goede zorg – dat weten we inmiddels allemaal – is namelijk teamwerk.

Teunissen wil daarom af van dit legomodel, hij wil geen competency-based medical education maar work-based medical education. ‘Dat is opleiden met aandacht voor ontwikkeling op drie niveaus, waarin we expliciet maken dat niet alleen leeruitkomsten tellen, maar ook het leerproces.’ Het eerste niveau van ontwikkeling omvat individuele en contextspecifieke kennis en vaardigheden. Het tweede niveau richt zich op werkgerelateerde competenties. Het derde niveau is de meer individuele ontwikkeling van de zorgverlener als mens. Niveau twee en drie lenen zich niet voor beoordeling aan de hand van leeruitkomsten. Je kunt volgens Teunissen iemand ‘niet bekwaam verklaren op empathie of op authenticiteit’. Hij denkt eerder aan bijvoorbeeld de debriefingtechnieken zoals die in simulatiewereld steeds meer doordringen op de werkplek, teneinde kort als team te evalueren wat goed ging en wat beter kan. ‘Dit soort leermomenten moeten meetellen in portfolio’s, voortgangsgesprekken en opleidingsvisitaties. Dit vraagt om ruimte om je te ontwikkelen zonder dat je wordt afgerekend op leeruitkomst, om legitimering van het leerproces. Opleidingen in de zorg moeten het leerproces centraler stellen, meer inzetten op begeleiding en loslaten dat aan het einde van de opleiding iedereen hetzelfde is en kan.’

Oratie Leren Helen, Universiteit Maastricht, 2 februari 2018

Lees ook

print dit artikel
Nieuws samenwerking canmeds competenties opleiden Pim Teunissen
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen

Reacties

  • Cor de Jong, Emeritus hoogleraar, hoofdopleider verslavingsgeneeskundenatuur, Gemert 05-02-2018 16:17

    "Natuurlijk eens met Collega Teunissen! Opleiden en vormen van artsen omvat kwalificatie (kennis, vaardigheden, waarden en houding), socialisatie richting de bestaande praktijk en tradities en subjectificatie waarbij het subject, de leerling, emancipeert, vrijheid verwerft en verantwoordelijkheid neemt. Dat gaat niet zo goed met afvinklijstjes. Vrij naar Gert Biesta in ‘Het prachtige risico van onderwijs’."

  • G.H. Rach, KNO-arts / Hoofd hals chirurg, WILLEMSTAD CURAÇAO 04-02-2018 17:00

    "De meeste roze Lego dokters in spé, die door de felle Topenzon soms pioen rood kleuren, probeer ik uiteraard de kennis van het (KNO) vak, als perifeer docent van het UMCG, bij te brengen: in de Oratie het “eerste” niveau. Toch denk ik dat in de fase van de coschappen het “derde” niveau het belangrijkste wordt, gevolgd door het “tweede” niveau: de werk gerelateerde competenties. Het eerste niveau hoort thuis in de eerste jaren van de opleiding. In deze periode moet de student laten zien dat ze meer (waard) zijn dan de Google zoekfunctie van een computer. In de derde fase leren deze Lego dokters bij ons om te gaan met de zwarte, witte, gele en diverse andere tinten Legoblokjes. Omgaan met personeel en staf. Omgaan met patiënten en hun naasten, de echte geneeskunst. Zien hoe de een het doet, verschillend van de ander. En dan voor jezelf het mooiste eruit pikken. Vorming. Geen “leerproces” en dus ook niet te meten in die verwerpelijke, “afgevinkte competenties”."

  • Jelle Tazelaar, Student, Utrecht 04-02-2018 14:02

    "Ik begrijp wel wat prof. dr. Pim Teunissen zegt. Jammer dat we in Utrecht net de hele beoordelingssystematiek hebben aangepast om op competenties (EPA's) te beoordelen, haha! Uiteindelijk vraag ik me af of het echt veel uitmaakt. Na 6 jaar studie zullen sommige artsen matig zijn, veel artsen zijn gemiddeld, veel artsen zijn goed en sommigen zijn uitstekend.

    Natuurlijk kan het altijd anders, natuurlijk kan het vaak ook beter. Ik denk zelf dat dat maar op 2 manieren kan, namelijk ofwel incrementeel ofwel door de gehele 6 jaar volledig anders in te delen.

    Ik ben niet pessimistisch hoor; de nieuwe systematiek in Utrecht kent wel enkele incrementele verbeteringen t.o.v. de vorige."

  • dolf algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, bedrijfsarts buiten dienst, rotterdam 04-02-2018 11:33

    "bijgaand link naar de oratie Leren helen

    https://www.vumc.nl/4978246/64522/21106193/21106197/Oratie_v300118.pdf"

  • dolf algra, commentator, opiniemaker zorg en sociale zekerheid, bedrijfsarts buiten dienst, rotterdam 04-02-2018 11:19

    "Lees de aardige en erg illustratieve blog van Jos van Bemmel Nachtrit in dit verband.

    Over competenties gesproken:
    ‘Hoe kunt u dat als huisarts nu zomaar weten zonder foto’s of scans?’, vroeg hij vol bewondering.

    ‘Leren, luisteren, afkijken en oefenen. Maar het belangrijkste is: grijs aan je slapen worden.’

    Korter en pakkender kan het niet.

    https://www.medischcontact.nl/opinie/blogs-columns/blog/nachtrit-.htm"