Laatste nieuws
Yfke Prins
Yfke Prins
3 minuten leestijd
Wetenschap

Cardiovasculaire klachten: de onderbelichte rol van drugs

1 reactie
Adobe Stock
Adobe Stock

Ga in gesprek met patiënten over drugsgebruik. Daarvoor pleit Femke Gresnigt, SEH-arts bij het OLVG, medische achterwacht intoxicaties bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum en promovenda bij het UMC Utrecht. Want, zo blijkt uit haar proefschrift, drugs, óók de soorten die alom bekend staan als (relatief) veilig, kunnen ernstige cardiovasculaire complicaties veroorzaken.

Gresnigt ziet als SEH-arts in Amsterdam geregeld ernstige gevolgen van intoxicaties. Dit inspireerde haar tot promotieonderzoek naar de cardiovasculaire risico’s van stimulerende drugs en cannabis. Onder de onderzochte stimulerende drugs vielen onder andere cocaïne, amfetamines, MDMA en ‘designer drugs’ als 4-FA, 3-MMC en 4-MMC. Op 11 juli verdedigt Gresnigt haar proefschrift.

Verschillende risico’s

Designer drugs zijn synthetische drugs, waarvan een gedeelte bestaat uit synthetische cathinonen. Dit zijn ‘nagemaakte’ varianten van cathinon, een stof afkomstig uit de kath-plant. Stimulerende middelen, waaronder designer drugs, kunnen op verschillende manieren cardiovasculaire complicaties veroorzaken. Zo leiden ze tot een verhoogde sympathische activiteit, met tachycardie en hypertensie als gevolg. Daarnaast zijn er middelspecifieke effecten. Cocaïne, bijvoorbeeld, leidt tot vasoconstrictie van de coronairen en heeft een trombogeen effect. ‘Het is dus belangrijk om drugsgebruik uit te vragen. De a-priorikans op cardiovasculaire klachten wordt een stuk hoger bij het gebruik van bepaalde drugs’, aldus Gresnigt.

‘We kunnen niet alle drugs over één kam scheren, iedere drug heeft verschillende risico’s’, vervolgt zij. Zo onderzocht ze in twee retrospectieve cohortstudies cardiovasculaire complicaties bij patiënten op de SEH met een cannabis- dan wel MDMA-, amfetamine- of 4-FA-intoxicatie. 0,5 procent van de patiënten met een cannabisintoxicatie ontwikkelde een ernstige complicatie (myocardinfarct of ritmestoornis), tegenover 12,9 procent bij de patiënten met een mono-intoxicatie met 4-FA. De complicaties in deze patiëntgroep bestonden uit hypertensieve crises, een subarachnoïdale bloeding en een takotsubocardiomyopathie (ook wel bekend als ‘broken heart syndrome’). ‘Alle drugs dragen risico’s met zich mee, maar het percentage cardiovasculaire complicaties ligt lager bij bijvoorbeeld cannabis en MDMA dan bij cocaïne en synthetische cathinonen.’

Cocaïne

Een gedeelte van het proefschrift richt zich op cocaïne, waarvan het gebruik een bekende risicofactor is voor een myocardinfarct. Om te kijken of artsen naar cocaïnegebruik vragen bij patiënten met pijn op de borst en dit meenemen in het beleid, zette Gresnigt een survey uit onder cardiologen en SEH-artsen. Alle 212 respondenten waren zich bewust van het risico van cocaïnegebruik, maar slechts twee derde van de respondenten vroeg cocaïnegebruik uit en dan vaak alleen bij jonge patiënten. ‘Begrijpelijk, maar het kan ook een valkuil zijn. In een van de Amsterdamse studies was 9 procent van de patiënten met cocaïnegeassocieerde pijn op de borst ouder dan 60 jaar.’ Gresnigt pleit er dan ook voor om drugsgebruik standaard uit te vragen en hierover met de patiënt in gesprek te gaan. ‘Zo kunnen we de risico’s duidelijk maken aan de patiënt, en kunnen we de patiënt in de juiste richting sturen als die meer informatie of hulp wil, of verslavingsgevoelig is.’

Het beleid voor patiënten met cocaïnegeassocieerde pijn op de borst is grotendeels hetzelfde als bij patiënten die géén drugs hebben gebruikt. ‘De Heart-pathway, een scoreprofiel in combinatie met seriële troponines, lijkt ook veilig genoeg te zijn bij patiënten met cocaïnegebruik. Laagrisicopatiënten zouden dan dus ook na een korte observatie ontslagen kunnen worden.’ Sommige aspecten van de behandeling variëren wel. ‘Tegen het sympathicomimetisch effect kunnen er benzodiazepines gegeven worden. Bètablokkers geven we liever niet, alhoewel daar wel onenigheid over is in de literatuur. En ik zou, ook laagrisicopatiënten, eenmalig aspirine geven, omdat het protrombotische effect van cocaïne een aantal dagen aanhoudt.’

Het belangrijkste blijft, volgens Gresnigt, drug counseling. ‘Vraag naar drugsgebruik en ga erover in gesprek.’ Ook moet er in de Europese richtlijnen meer aandacht komen voor de rol van drugsgebruik bij acute cardiale problematiek. ‘Nu wordt er namelijk niks gezegd over drugs in de richtlijnen.’

Lees ook:

Wetenschap cardiologie SEH drugs
  • Yfke Prins

    'Yfke Prins is laatstejaars coassistent. Naast haar interesse in de geneeskunde, heeft ze een grote passie voor schrijven. Zo is ze onder andere auteur en blogger bij Arts in Spe. Terwijl ze wacht op haar (administratief) afstuderen en BIG-registratie loopt ze stage bij Medisch Contact.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • A. Batalla Cases

    Psychiater, UMC Utrecht, voorzitter Afdeling Verslavingspsychiatrie NVvP, Utrecht

    Het onderwerp van de onderbelichte gevolgen van middelengebruik blijft verrassend, zoals Femke Gresnigt in haar artikel laat zien. De recente kerncijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) tonen een toename van het aantal m...ensen in behandeling,(1) maar deze vormen slechts een minderheid van alle mensen die kampen met problematisch middelengebruik: de meeste mensen met een verslaving krijgen geen hulp. Femke Gresingt benadrukt terecht dat het bespreken van middelengebruik aanzienlijke waarde kan hebben. Dit is vooral het geval wanneer, na het vaststellen van het gebruik, het gesprek gericht is op het bieden van advies over hoe te stoppen en het aanbieden van passende hulp. Voor zorgprofessionals die zich niet volledig bekwaam voelen op dit gebied, bieden eenvoudige en gevalideerde instrumenten zoals de ASSIST (Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test) uitkomst. Deze tool is gratis beschikbaar in het Nederlands en kan binnen 10-15 minuten worden afgenomen. De ASSIST helpt bij het screenen van alle middelen die in de afgelopen drie maanden zijn gebruikt, biedt feedback en advies over verslavingsrisico's, en geeft aan wanneer specialistische hulp nodig is. Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we de kwaliteit van zorg verbeteren en de kloof dichten tussen mensen die wel en niet in zorg zijn vanwege middelengebruik.

    1. LADIS (Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem). Kerncijfers Verslavingszorg 2018 – 2023. Stichting IVZ. 2024.

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.