Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Praktijkperikelen
27 mei 2020 3 minuten leestijd
Praktijkperikel

Mag je dan nérgens meer aan overlijden?

9 reacties

Gisteren volgde ik interessant onderwijs over transitie in de zorg. Cijfers en getallen passeerden de revue over de steeds ouder wordende patiëntenpopulatie – die ook steeds langer thuis (willen) blijven wonen – de almaar duurder wordende zorg en de stijgende kosten van medicamenten. Genoeg stof tot nadenken over maatregelen die we als zorgverleners met elkaar zullen moeten nemen om de zorg enigszins betaalbaar te laten zijn.

Vandaag volg ik weer een dag van mijn stage anesthesiologie in het kader van mijn opleiding tot SEH-arts.

Doel is om ademwegmanagement aan te leren ten behoeve van de patiënten die in de toekomst op mijn SEH zullen verschijnen. Het mooie is dat ik op deze manier als een soort toeschouwer een kijkje neem bij het reilen en zeilen op de ok in een groot perifeer ziekenhuis in de Randstad.

Betaalbare zorg? Wat is dat eigenlijk? Dollartekens en beelden uit mijn tijd in Afrika wisselen elkaar af tijdens de time-out van een 72-jarige patiënt met een glioblastoom. Hij zal door de operatie die vandaag plaatsvindt nog zeker een paar maanden extra kunnen leven na het ondergaan van aanvullende chemo en radiotherapie. ‘Het zijn ook altijd zulke aardige mensen’, zegt de neurochirurg die hem gaat opereren. Ik denk aan het meisje van 4 jaar dat ik reanimeerde in Zuid-Afrika, wetende dat het een kansloze missie was, en aan ‘de ontzettend aardige’ moeder die ernaast stond en haar dochtertje zag sterven.

De volgende patiënt is een 91-jarige man met zeer uitgebreid vaatlijden als gevolg van diabetes mellitus, met daarnaast nog een hele waslijst aan ziekten en medicatie. De anesthesioloog en ik lopen voor de operatie even bij hem langs op de verkoeverkamer. Hij komt voor een onderbeenamputatie.

Hoe dichter ik bij de man kom, hoe hoger mijn wenkbrauwen zich optrekken. De beste man is sterk vermagerd, een neus-maagsonde bungelt uit zijn rechterneusgat.

Bij navraag door de anesthesioloog blijkt dat hij de sonde twee weken geleden heeft gekregen in het verzorgingshuis, omdat men bang is dat hij zich zal verslikken wanneer hij normaal voedsel tot zich neemt.

De anesthesioloog is hier duidelijk niet van op de hoogte, maar lijkt er ook niet van onder de indruk. ‘Adviseren jullie weleens om een operatie niet te doen als patiënten op de preoperatieve screening komen?’, vraag ik hem. Al mijn hersencellen vragen zich af wat deze man hier in godsnaam doet. Mag je dan tegenwoordig nérgens meer aan overlijden, het liefst gewoon met twee benen als het even kan?

Tijdens de time-out blijkt ook de chirurg niet op de hoogte van de sondevoeding. Op mijn vraag ‘wat voor revalidatietraject hebben jullie precies voor deze meneer in gedachten?’ krijg ik geen antwoord.

Ik zie het al voor me: de prijzige rit naar het ziekenhuis, de operatie, de ligdagen in het ziekenhuis, vervolgens met de ambulance naar een revalidatiecentrum. Daar het aanmeten van een dure prothese die hij hoogstens nog een halfjaar zal gebruiken, als hij überhaupt ooit zijn bed al uit zal komen...

Dat onderwijs van gisteravond was niet voor niets. Moeten we alle mogelijkheden die we hebben ook echt benutten? Of kunnen we hier en daar ook een stapje terug doen?

En nog belangrijker: kunnen we ruimte creëren om op ons ingestelde beleid terug te komen, wanneer de situatie voor een patiënt duidelijk veranderd is?

Ik hoop in de toekomst op de operatiekamer te staan met een chirurg die de indicatiestelling voor operatie durft te herzien als de patiënt daar al ligt. Of eigenlijk: die vóór het plannen van een operatie met de patiënt bespreekt dat er ook andere, niet-invasieve opties te bedenken zijn.

En laten we dan het bespaarde bedrag schenken aan het verbeteren van de transitie in de zorg. Of aan de kinderen in Afrika.


Heeft u ook een perikel? Stuur uw verhaal naar redactie@medischcontact.nl


Meer praktijkperikelen

Praktijkperikel SEH Afrika
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Andy van Veen, MKA-chirurg, oncoloog, Tilburg 09-06-2020 13:04

    "De spijker op zijn kop wat mij betreft. Echter zolang de politiek en in haar verlengde zorgverzekeraars en bestuurders in de zorg niet openlijk positie durven in te nemen mbt weinig zinvol handelen aan het eind van het leven, zullen alle andere “gepast gebruik” initiatieven een druppel op de gloeiende plaat blijken te zijn.

    Het bestuurlijk echelon kan deze problematiek niet meer afdoen met financiële taakstellingen en de aanbeveling naar het veld om in de spreekkamer “het goede gesprek” te voeren. Op het niveau van de individuele patiënt zijn nuanceverschil en de belasting voor de betrokken arts die zich hierin alleen ziet staan tegenover patiënt, maar vaak meer nog familie, veelal te groot. De dokter heeft openlijke back-up van de politiek én bestuurders nodig, ook resulterende in een klachten- en tuchtrecht wat hem beschermt in de gemaakte keuzes.

    Als bestuurders deze “verstandige keuzes” ondersteunen, ik neem aan vanuit primair een medemenselijk perspectief met als bijvangst een forse kostenreductie, dan zullen ze hierin ook mede verantwoordelijkheid moeten nemen.

    "

  • Arjen Göbel, Huisarts, Amstelveen 03-06-2020 22:49

    "Vandaag zei mijn aios: 'Ik denk dat het wel netjes is om bij deze mevrouw een foto te maken'. Deze zin triggerde mij. Ik zei: Wat bedoel je met 'netjes'? Academisch netjes? Intercollegiaal netjes? Tuchtrechtelijk netjes? Medisch technisch dan misschien? Of maken we zo alleen geen rommel?
    Uiteindelijk kwamen we hier op uit: Geneeskunde is geen quiz en ook geen wedstrijd en al helemaal niet als ons ego of onze aansprakelijkheidsverzekering in het geding is. De patiënt moet er ten alle tijde iets mee opschieten.
    Wie herinnert zich niet de klinische lessen die naast de brillantie van de professor ook de zogenaamde magie van ons vak - vaak ten onrechte 'fingerspitzengefuhl' genoemd - demonstreren door te zeggen dat we bij bepaalde alledaagse symptomen ook aan iets heel zeldzaams moeten denken? Waardoor we tot op de dag van vandaag mensen insturen die 3000 euro later per kerende post worden teruggestuurd omdat er niks bijzonders uitkwam. Ik word af en toe zó moe van de druk die op ons ligt. Een moeilijk te definiëren prestatiedruk om de wedstrijd diagnosestellen te winnen, waardoor de met een positieve ANCA-titer gewonnen race tegen een blinde muur eindigt en NIEMAND daar iets aan heeft behalve ons ego, dat licht gestreeld wordt door deze al vroeg aangeleerde neiging om geneeskunde als een te winnen kennisquiz te zien in plaats van als vak om iemand verder te helpen met zijn gezondheidsproblemen.
    Inhakend op bovenstaand artikel ben ik ook vaak met stomheid geslagen dat electrolyten nog bepaald worden tot halverwege de crematie.
    Het wordt ingewikkeld als de ethiek erbij wordt gesleept. 'Elk leven is waardevol' is geen argument om alles uit de kast te halen om bij een 93 jarige verschrompelde medemens er nog 2 maanden aan vast te plakken. Ik begin hoe langer hoe meer te vinden dat de dood - als die zich op redelijke gronden aandient - niet koste wat kost op afstand gehouden moet worden. De vraag 'wat heeft iemand hier aan' wordt helaas veel te weinig gesteld."

  • GJ Bonte, Neuroloog, Dalfsen 03-06-2020 15:12

    "@Maartje @Yvonne: Wat word ik ontzettend blij van jullie reacties! En daar is geen greintje cynisme bij!

    Twee jonge (neem ik aan?) die al heel goed weten dat medisch handelen niet zaligmakend is, en dat het soms beter is om je handen op je rug te houden en eens rustig met een patiënt te gaan zitten en te praten over wat hij of zij nog wil, wat nog zinvol is en wat niet meer...

    Er is hoop!"

  • Yvonne, AIOS 03-06-2020 12:27

    "Ik heb tijdens mijn opleiding, tijdens mijn stage in het verpleeghuis, ooit de vraag durven stellen óf we de patiënt wel in moesten sturen (bij hoge leeftijd, veel comorbiditeit en grote kans op in ieder geval een delier), of dat níet insturen en grote kans op overlijden van de patiënt ook een optie was. Ik ben nog net niet weggestuurd door de specialist, maar deze vraag werd mij niet in dank afgenomen...
    Ik ben echter nog steeds van mening dat er goede overwegingen moeten worden gemaakt op interventies, zoals ook hierboven geïllustreerd. Dat betekent met name dat deze opties en overwegingen goed moeten worden besproken met patiënt en familie, liefst niet op het moment suprême, waarbij je samen tot een conclusie kan komen (welke deze uiteindelijk ook moge zijn)."

  • Maartje, AIOS Spoedeisende Geneeskunde 03-06-2020 12:02

    "Raak stuk! Ik hoop dat alle mede-AIOS die nu worden opgeleid hun gezond verstand blijven aanwenden ipv zich in protocollen te hullen. Durven delen dat medisch ingrijpen niet meer zinvol of waardig is begint soms al op de SEH waar jij (en ik) werkt. Soms moeilijke taak, maar deste belangrijker op die plek! Succes! "

 

Perikel insturen

Heeft u iets meegemaakt wat u deed fronsen, foeteren of lachen? Deel het met uw collega's!

Stuur uw anekdote in

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.