Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
De Kwestie
19 november 2020 4 minuten leestijd
de kwestie

Coronadilemma: werken in de zorg en een kwetsbare partner thuis

2 reacties

DE VRAAG

Mag je als zorgmedewerker in het covidtijdperk vanwege risico’s in je privésituatie vragen van je werkgever dat je geen patiënten meer ziet en alleen nog maar thuiswerkt? Is dat verantwoord ten opzichte van je collega’s? En hoe voelt dat tegenover de patiënt? In deze spagaat bevond zich een specialist ouderengeneeskunde* met een kwetsbare partner.  


Sinds maart werkt het zorgpersoneel in de verpleeghuiszorg onder grote morele druk. Maar zorgmedewerkers blijven niet snel thuis bij klachten. Enerzijds omdat de patiënten hun zorg nodig hebben, maar ook uit solidariteit met hun collega’s. Dat hen in eerste instantie werd verzocht om door te blijven werken zolang de koorts niet boven de 38 graden kwam, vond dan ook niemand gek.  

Naarmate echter meer bekend werd over mogelijke besmettingen zonder verschijnselen als hoesten en koorts, besefte men dat doorwerken met lichte klachten riskant is. Ongemerkt zouden personeel en bewoners het virus kunnen hebben en aan anderen doorgeven. Werken in de (verpleeghuis)zorg werd hiermee een potentieel gevaar.

Moreel beraad

Tegen deze achtergrond besprak een specialist ouderengeneeskunde eind mei zijn situatie in een online moreel beraad, met een kleine groep directe collega’s – de teamleider, een verpleegkundige, een fysiotherapeut en een psycholoog. Ik was daarbij als onafhankelijk gespreksleider, namens het Universitair Netwerk Ouderenzorg, een samenwerkingsverband van het UMCG en twintig ouderenzorgorganisaties gericht op praktijkonderzoek om de zorgkwaliteit te verbeteren.

Het dilemma luidde in concreto aldus. Toen het virus om zich heen greep en de eerste golf een feit was, kregen de specialist ouderengeneeskunde en zijn partner een dringend advies van hun huisarts: gezien de kwetsbare gezondheid van de partner – die recentelijk was behandeld voor darmkanker, en daarnaast leed aan chronische reuma, hoge bloeddruk en COPD – zou het verstandig zijn geen risico’s te lopen en samen in zelfquarantaine te gaan. Zodat de specialist ouderengeneeskunde dus niet naar zijn werk kon.

Natuurlijk wilde de arts de risico’s voor zijn partner zoveel mogelijk beperken. Maar tegelijkertijd wilde hij zijn collega’s bijstaan in deze hectische tijd.

Een optie zou zijn om geen patiënten meer te zien en alleen werk te doen dat op afstand uit te voeren was, liefst vanuit huis. Maar mag je dat eisen van een werkgever? Niet omwille van je eigen gezondheid, maar om die van je kwetsbare partner? Of gaat dat te ver? Bovendien: zitten er niet meer collega’s met de angst om het virus mee naar huis te nemen, wetende dat het verpleeghuis een omgeving is waar het virus goed kan gedijen? En is het dan wel eerlijk als jij als arts aangepast werk mag doen, terwijl andere collega’s wel in de frontlinie blijven werken?

Pensioen

In het moreel beraad werd van gedachten gewisseld over welke waarden en normen er in dit dilemma toe doen en welke met elkaar botsen. Iedereen herkende de sterke beroepsverantwoordelijkheid van zorgmedewerkers. Men wil elkaar en de bewoners niet in de steek laten.

Maar ook privéverantwoordelijkheden binnen het eigen gezin zijn van belang, zo was men unaniem van mening. Je naasten mogen evenmin in gevaar komen.

In dialoog hierover kwamen de deelnemers tot de conclusie dat zij allemaal toch vaak kiezen voor het werk en schromen om voor zichzelf op te komen. ‘De druk op ervaren professionele verplichtingen weegt vaak zwaarder dan wat je voor jezelf moreel passend vindt’, concluderen de deelnemers.

De specialist ouderengeneeskunde koos toen eerst voor een middenweg, en sprak met zijn collega’s af dat hij zoveel mogelijk op afstand zou werken, en als het echt niet anders kon, patiënten zou onderzoeken. Maar daarmee was zijn dilemma dus niet echt uit de lucht. Het bleef stressvol omdat er geen volledige veiligheid op de werkvloer gegarandeerd kon worden. De bezoekversoepeling, hoe begrijpelijk en gewenst ook, maakte het des te ingewikkelder.

Uiteindelijk besloot de arts dan ook om met vervroegd pensioen te gaan. Dit echter in het besef dat hij zich deze stap kon permitteren dankzij zijn leeftijd en financiële ruimte. Was hij vijf jaar jonger geweest, dan had dat niet gekund. Veel collega’s in vergelijkbare privésituaties hebben deze optie dus niet. Zodat het dilemma in feite blijft bestaan.

Hoe kijkt u daartegenaan?

*Naam en adres zijn bij de redactie bekend

In de rubriek De Kwestie leggen lezers een dilemma voor. Andere lezers kunnen daarop online reageren, en Medisch Contact vraagt een deskundige om commentaar. De Kwestie, het deskundigencommentaar en een selectie van de lezersreacties worden vervolgens in het tijdschrift gepubliceerd.

Heeft u ook een casus die u wilt delen? Mail deze dan naar redactie@medischcontact.nl onder vermelding van De Kwestie.


auteur

dr. Elleke Landeweer, ethiekonderzoeker Universitair Netwerk Ouderenzorg UMCG, afdeling Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde, UMCG

contact

e.g.m.landeweer@umcg.nl

cc:redactie@medischcontact.nl

de kwestie covid-19
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • bert burgers, huisarts waarnemer, Moordrecht 27-11-2020 23:23

    "het is een heel lastige spagaat waarin deze arts zit. met name omdat zijn veiligheid en vooral die van zijn partner niet goed te bewaken viel. [ verpleeghuis setting zonder PBM]
    ik ben zelf waarnemer om af en toe wat knelpunten in de spreekuren op te lossen, ik kan dus zelf kiezen of en wanneer ik ga werken. zelf ben ik 70 plus met een extra riscootje, en mijn partner zit ook in een risicogroep,
    ik werk als huisarts in praktijken met een goede triage, daar kies ik voor, ik ken de assistentes goed. er is een apart COVID spreekuur op een aparte locatie,
    dit spreekuur wordt gedaan door een veel jongere huisarts, met goede PBM.
    Ik ben haar heel dankbaar, dat we dit zo kunnen regelen.
    ik help hun de gaten in de bemanning van het spreekuur op te lossen., omdat anders de wachttijden voor de patiënten erg gaan oplopen, en de zorg misschien minder goed zou kunnen worden.
    en zo helpen we elkaar toch ?
    "

  • Irina Levy, Specialist ouderengem, Reeuwijk 27-11-2020 20:58

    "Heel moedig vind ik dit. Je moet uiteindelijk altijd een keuze maken om niet in een spagaat met je geweten als mens en arts komen. Ik geloof niet dat een verzorgende in deze situatie zich kan permitteren om thuis te zitten maar ken wel collega die sinds april thuis zit om zelfde redenen en zonder moreel beraad. Blijft lastig."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.