Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Column

Niet alleen de jas van de dokter is wit in Nederland

Black doctors matter

10 reacties

In veel landen raakt het coronavirus niet-blanke patiënten veel harder dan de witte bevolking. Uit Engelse cijfers blijkt dat ruim 25 procent van de intensivecarepatiënten en 30 procent van de sterfgevallen een niet-blanke achtergrond heeft terwijl het aandeel van deze groep in de totale bevolking circa 15 procent bedraagt. In veel Amerikaanse staten is meer dan 70 procent van de overledenen Afro-Amerikaans. De reden voor deze ongelijkheid is niet helemaal duidelijk maar economische factoren, sociale verschillen en genetica spelen waarschijnlijk allemaal een rol.

Nederland is vrijwel het enige land in de wereld waar aan deze ongelijkheid nauwelijks aandacht wordt besteed. Niet omdat het hier niet zou bestaan, maar vooral omdat we het niet registreren. Om idiote privacyredenen mag in Nederland de etnische achtergrond van patiënten niet worden bijgehouden. Het is nauwelijks te geloven dat iets wat je met het blote oog kunt zien – een donkere huid – niet in een database mag worden geregistreerd. En daarmee lopen we belangrijke informatie mis, die gebruikt zou kunnen worden om specifiek kwetsbare groepen te identificeren en te behoeden voor onheil. Heel ironisch dat regeltjes die bedoeld zijn om mensen te beschermen hun vooral schade toebrengen.

Om dezelfde reden weten we ook niet precies hoeveel niet-blanke dokters er in Nederland zijn. Op de medische faculteiten heeft 10 tot 25 procent van de studenten een ‘niet-Westerse migratieachtergrond’. De decentrale selectie zet dit percentage onder druk, want de witte jongens en meisjes (en vooral hun ouders en medisch netwerk) zijn daar beter in dan niet-blanke aspirant-studenten. Minder dan 10 procent van hen stroomt vervolgens door naar de specialisten- en huisartsenopleiding. Kennelijk zit daar dus een volgende zeef die niet in het voordeel werkt van een donkere huid.

Het aantal ‘gekleurde’ praktiserende huisartsen en specialisten in Nederland ligt ver onder de 10 procent, bij een bevolking die bijvoorbeeld in de grote steden uit minstens 30 procent niet-blanke mensen bestaat. Niet zo best als je gelooft dat artsen een afspiegeling zouden moeten zijn van de samenleving om verschillen in achtergrond, wensen en gebruiken bij diverse bevolkingsgroepen te begrijpen en hen daardoor beter te kunnen helpen.

In de besturen van de ziekenhuizen zijn de getallen trouwens helemaal verbijsterend. In ruim zeventig ziekenhuisbesturen van Nederland zitten 190 bestuurders en slechts één van hen heeft een niet-witte huidskleur. In de raden van toezicht van onze ziekenhuizen is het beeld niet beter.

Het is duidelijk dat in de Nederlandse gezondheidszorg niet alleen de jas van de dokter wit is. Ik vraag me af wat erger is: ofwel deze schokkende ondervertegenwoordiging ofwel dat we hier nauwelijks aandacht aan besteden en dat dit in het publieke debat nergens een issue van betekenis lijkt te zijn. Een eerlijke registratie en openbare erkenning van deze ongelijkheid alsmede een diepgaand debat over de vraag waarom onze getalenteerde en goed opgeleide niet-witte collega’s kennelijk nauwelijks doorstoten naar topfuncties heeft de hoogste prioriteit.

Meer van Marcel Levi

covid-19
  • Marcel Levi

    Marcel Levi is internist en sinds 1 januari 2017 CEO van het University College London Hospitals (UCLH). Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • N.M. van Moppes, Huisarts-onderzoeker, Amsterdam 08-08-2020 15:18

    "Terecht beschrijft Levi het belang van goede en toegankelijke zorg, juist voor een kwetsbare patiëntengroep. En terecht verbindt hij aan deze kwaliteit en toegankelijkheid van zorg, diversiteit onder (huis)artsen. Immers, aios uit (etnisch) diverse cohorten blijken beter voorbereid als zorgverleners voor een diverse patiëntenpopulatie dan aios uit groepen met minder diversiteit.

    Helaas stromen onevenredig weinig aios uit etnische minderheidsgroepen door naar medisch specialistische vervolgopleidingen, en eenmaal in opleiding, vallen zij vaker uit. Bij een zelfevaluatie van de landelijke huisartsopleidingen (2018) bleek dit ook het geval bij de specialistische opleiding tot huisarts. Daarom gaven de gezamenlijke huisartsopleidingenopdracht om eventuele ongelijkheid te onderzoeken en te bestrijden.

    Onderzoek is gestart naar interventies voor een inclusief leerklimaat waarin alle aios op een gelijkwaardige manier met en van elkaar kunnen leren. Om te beginnen worden voortgangsgegevens vergeleken van aios met- en zonder migratieachtergrond die tussen 2015-2017 gestart zijn met hun huisartsenopleiding. Vervolgens wordt de institutionele rol van de huisartsopleiding bij mogelijk ongelijke kansen onderzocht, en worden interventies ontwikkeld voor bevordering van gelijke kansen.

    Levi beschrijft hoe de extreme bescherming van onderzoek waarbij etniciteit een rol speelt, bedoeld om stereotypering te voorkomen, juist zelfreflectie en onderzoek tot het bevorderen van gelijke kansen in de weg kan staan. Gelukkig vonden de ERB-NVMO en FG Amsterdam UMC geen ethisch of juridisch bezwaar tegen dit onderzoek. Aios en alumni die deel uitmaken van de onderzoekpopulatie, kunnen bezwaar maken tegen anoniem gebruik van hun gegevens: opt-outmail@amc.uva.nl. Het onderzoek start per 1 september 2020.
    "

  • B.J.Kole , Huisarts , Utrecht 15-07-2020 19:03

    "Als we het dan toch over aan gebrek aan diversiteit hebben.
    Nog een korte observatie van hetzelfde thema, die wat mij betreft ook zeer dringend aandacht en actie behoeft.

    Percentage mannelijke geneeskunde studenten 2018 : 33% (1)
    Percentage instroom mannen i.o tot huisarts 2018: 25, 4% (2)
    En die percentages nemen gestaag af.

    Dit lijkt me een hoogst onwenselijke scheefgroei.
    En nee, laten we hier geen oorzaken als uitleg voor gaan geven, maar oplossingen voor zoeken.
    Net zo goed als 50 jaar geleden vrouwen geen goede dokters zouden zijn , zijn nu mannen ook niet "ongeschikt".

    MvG

    BJ Kole, Huisarts, XY, een bedreigde diersoort.

    (1) https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83538NED/table?dl=84C5
    (2) https://capaciteitsorgaan.nl/app/uploads/2019/12/Capaciteitsplan-2021-2024-Deelrapport-2-Huisartsgeneeskunde.pdf"

  • jhleenders, zorgveldwachter, vespagt200 14-07-2020 19:48

    "Om begrijpelijke ( mag ondergetekende hopen ) is het vreemd en twijfelachtig dat coll.Levi vindt dat je " dat wat je met het blote oog kunt zien" mag registreren in allerlei databases.
    Rood haar? genua valga ? joods ?
    Het blijft allemaal stammenstrijd, niets meer en niets minder.
    "

  • BSL, HAIO, Utrecht 12-07-2020 13:45

    "Levi snijdt een belangrijk thema aan. Maar zoals eerder in de reacties gezegd: wanneer is iemand gekleurd? Tot wanneer is iemand nog niet-westers? En is de AGB-code methodiek wel representatief? Worden “niet-westerse mensen” met een Nederlandse achternaam niet over het hoofd gezien? En de meeste jonge artsen hebben helemaal geen AGB code en juist daar vermoed ik is het aantal “niet-westerse” aandeel een stuk groter. En, het lijkt ook een beetje alsof men het begrip ‘selectie’ over het hoofd ziet. Het is toch ondoenlijk om van een generatie die hier naar toe is gehaald (of gevlucht), die niet de taal spreekt, (nog) niet dezelfde normen en waarden beheerst, te verwachten dat zij en hun nakomelingen gelijkwaardig vertegenwoordigd worden binnen een beroepsgroep die bij uitstek gekenmerkt wordt door beheersing van de Nederlandse taal én normen en waarden? Daar zit (helaas) nu eenmaal vertraging in. Ik heb alle vertrouwen dat dit beter wordt in de toekomst. Immers, 20 procent van de studenten geneeskunde aan de universiteit Rotterdam heeft een niet-westerse achtergrond. Daarnaast leer ik als “witte dokter” basaal Arabisch, Pools en gebarentaal. Daardoor probeer ik ook een beetje naar de groep minderheden toe te bewegen. Daarin ben ik zeker niet uniek. Heb een beetje vertrouwen in de nieuwe generatie dokters. Net zoals geldt voor genezing van de meeste aandoeningen, geldt ook voor dit probleem hetzelfde: geduld. "

  • Anita Kaemingk, psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht 11-07-2020 15:07

    "Het is inderdaad heel belangrijk om meer aandacht te besteden aan deze vorm van automatische, vaak onbewuste discriminatie en het gebrek aan diversiteit (en oog voor diversiteit).

    Registreren kan helpen om onze oogkleppen te openen. Maar wàt registreer je en met welk oogmerk? Welke karakteristiek van een patiënt of geneeskunde student is belangrijk om welke vorm van discriminatie te signaleren en aan te pakken?

    Lees vooral dit interview met prof. Alana Helberg-Proctor die duidelijk maakt dat onderscheid maken sociaal gestuurd wordt (https://www.caphri.nl/ethnic-or-racial-categories-health-research-don%E2%80%99t-capture-complexity-behind-health-inequalities%E2%80%9D)

    Registreren is nog niet zo eenvoudig. Kleur van de huid benoemen is een grenzeloze oefening. Tussen het witste 'wit' en het bruinste 'zwart' zitten ontelbare schakeringen. Land van herkomst? Immigratie-achtergrond? Manier van kleden? Achternamen? Allemaal variabelen die soms iets maar net zo vaak niets zeggen. Nog steeds worden ook achterhaalde ‘raciale’ termen gebruikt zoals ‘kaukasisch’ en ‘negroîd’ (bv NHG-protocollen). Heilloos.

    Citaat: “Biological differences according to race can be largely eliminated as an explanatory factor [voor ziekte], and rather social and economic factors in interaction with individual genetic profiles appear to be more relevant. It is important to have an eye for diversity because health differences between groups and populations are seen. However, these are highly dynamic and often socially informed and it must not thus lead to another form of racism in care and research. That is the paradox”."

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.