Inloggen
Blogs & columns
Column

Gebrek aan autoriteit

6 reacties

Nederland dreigt opnieuw het lachertje van Europa te worden, koppen de kranten. Of het nu gaat om de zoveelste coronapiek of om de corona­rellen: chaos en gebrek aan gezag zijn aan de orde van de dag. Niet verwonderlijk, want Nederlandse politici zijn geen crisismanagers, waardoor we lijden onder inconsistent beleid en verkeerde timing.

Onze politici zijn opgeleid volgens het principe: doe vooral niets. Als er een probleem is: doe nog steeds niets. Wordt het probleem groter, doe zo lang mogelijk niets, want alle problemen uit het verleden hebben zichzelf opgelost of worden opgelost door anderen. Denk aan zure regen, de oliecrisis, kredietcrisis of eurocrisis. Als het probleem zo groot wordt dat het uit de klauwen dreigt te lopen, dan zég je dat je iets gaat doen. Maar... je doet nog steeds niets. Als je er echt niet meer omheen kunt, omdat bijvoorbeeld de Duitsers binnenvallen, dan zorg je dat je weg bent.

De coronacrisis is het eerste probleem dat zichzelf niet oplost en waarbij het buitenland of internationale organisaties ons niet uit de brand gaan helpen. Onze politici moeten nu voor het eerst zelf in de benen en dat leidt tot crisis.

Naast de doe-vooral-niets-cultuur bestaat er nog een ander adagium: zorg dat je politiek niet verantwoordelijk bent. Je wordt dan nergens op afgerekend en kunt alleen uitglijden op hebzucht, drankzucht of libido. Waarom durft niemand het ferme besluit te nemen om bijvoorbeeld een leegstaand cruiseschip in de Noordzee te leggen en om te bouwen tot corona­hospitaal? Het zorgpersoneel haal je uit het buitenland. Een dergelijk plan is niet zozeer te moeilijk of te duur, maar te spannend. Je zou er politiek weleens over kunnen struikelen.

Waarom durft niemand het ferme besluit te nemen om een leegstaand cruiseschip in de Noordzee te leggen en om te bouwen tot corona­hospitaal?

Het derde probleem waardoor deze crisis ons zo tergt is het gebrek aan autoriteit. De afgelopen decennia vervaagden hiër­archische structuren, waardoor de baleinen uit de samenleving zijn getrokken. Structuur en ordening zijn verbleekt, terwijl die in crisistijd juist van levens­belang zijn. Ons prentenkabinet poldert, analyseert en debatteert vooral over het verleden of de utopische toekomst, terwijl het hier en nu ons overspoelt en we niet weten wie we kunnen vertrouwen.

Er is een tijd om lief te hebben, en een tijd om te haten; er is een tijd van oorlog, en een tijd van vrede, aldus het Bijbelboek Prediker. Generaal Ulysses Grant lag in vredestijd dronken onder tafel, maar was een succesvolle opperbevelhebber tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. We hebben behoefte aan ‘nieuw leiderschap’, maar dat kan alleen met nieuwe leiders. Gezagvoerders die ons door deze crisis heen loodsen met overzicht, zorgzaamheid en mededogen. Ze kunnen begrenzen als het moet en bieden daardoor veiligheid.

Als psychiater heb ik de verantwoordelijkheid om altijd te onderbouwen waarom ik wel of niet handel. Ik word afgerekend op mijn beleid, zeker als ik nalatig ben en niet op tijd ingrijp. Ik ben zorgzaam, begripvol en meegaand, maar tijdens een crisis moet ik autoritair zijn en kunnen begrenzen. Misschien kunnen politici van ons leren hoe je vanuit zorgzaam gezag ingrijpt bij wangedrag, chaos en ontreddering, om groot gevaar te voorkomen. 

Meer van Esther van Fenema

VERDER LEZEN?

U heeft gratis en volledig toegang als

  • Lid van een wetenschappelijke vereniging
  • Lid van De Geneeskundestudent
  • Abonnee
inloggen

Lid of abonnee maar nog geen inloggegevens?

registreren

Geen lid? Bekijk de abonnementen!

abonneren

Bent u geen lid en hebt u geen interesse in een abonnement? Zes weken na publicatie wordt dit artikel voor iedereen beschikbaar om te lezen.

    Cookies op Medisch Contact

    Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.