Inloggen
Blogs & columns
Blog

S10: ‘Hoor je dat ik lieg als ik zeg dat het goed gaat?’

5 reacties

Je kent ze vast wel, de Spotify Weekly-lijstjes die de grote muziekstreamingdienst ongevraagd iedere week voor je aanmaakt. De nummers in mijn wekelijkse lijstjes lopen meestal uiteen van jazz tot indie en techno. Ik laat me graag verrassen, maar moet geregeld wennen aan de wat bijzondere mix die ik voorgeschoteld krijg.

Ik weet nog goed dat ik, onderweg in de auto, opeens gegrepen werd door zo’n verrassende keuze. Een rap-/nederhopnummer van een voor mij nog onbekende zangeres: S10 (Stien den Hollander).

Een aanzienlijk deel van haar jeugd bracht S10 door in de psychiatrie, op haar 16de maakte ze hier haar eerste album Antipsychotica over, later volgden onder andere Lithium, Snowsniper en Vlinders. De nummers op haar eerste albums gaan over depressies, psychoses, suïcidaliteit en de stemmen in haar hoofd. Op haar nieuwe albums is er ruimte voor hoop en herstel, maar ook hier voert kwetsbaarheid de boventoon. Het tegelijk ruwe, directe en breekbare karakter van de nummers maakt haar muziek bijzonder intens. Dit verklaart waarom haar succes inmiddels allang niet meer beperkt is tot enkel liefhebbers van Nederlandstalige hiphop.

Ik hoorde haar nummer Sorry en de tekst raakte me. Uit de boxen klonk urgent, kwetsbaar en gedreven:

Hoor je dat ik lieg als ik zeg dat het goed gaat?

Voel je dat ik voel dat ik dingen niet meer snap?

Zie je dat ik breek als de moed in m’n schoen zakt?

Proef je aan een sfeer dat ik het echt niet meer weet?

Toen nog onwetend over haar lange voorgeschiedenis in de psychiatrie, voelde ik me, als psychiater, direct op een bijzondere manier door haar aangesproken. Ik vroeg me af: in hoeverre ben ik me bewust van de sfeer en weet ik echt wat er in de ander omgaat? Hoe vaak laat ik me leiden door de antwoorden die worden gegeven in plaats van het gevoel dat erachter schuilgaat? Welke onuitgesproken vragen heb ik gemist?

Interessant is dat wij als psychiaters voortdurend de vragen stellen in onze gesprekken. We willen alles weten, gaan vaak met een duidelijk doel onze gesprekken in en interpreteren gegeven antwoorden vanuit onze eigen invalshoek. Zelfs wanneer we geen antwoorden krijgen, kennen we hier waarde aan toe. Dit alles natuurlijk wel onder het mom van ‘de ander willen begrijpen’, maar doen we dat wel echt? Je kunt je eigen perspectief niet zomaar beschouwen als gelijk aan dat van de ander. Belangrijke inhoud gaat zo verloren.

Door continu de vragende rol aan te nemen, positioneren we onszelf daarbij in het middelpunt van het gesprek terwijl de patiënt eigenlijk centraal zou moeten staan. Vragen zoals die van S10 worden vaak niet uitgesproken, maar deze niet-gestelde vragen zijn minstens zo belangrijk als die vragen die wel worden gesteld. Ruimte is daar echter vaak niet voor en wordt waarschijnlijk vaak ook niet gevoeld door onze patiënten. Sorry maakte me er (aanvankelijk pijnlijk ) van bewust dat ik kostbare gesprekstijd vulde met mezelf. Tijd dus voor een nieuw perspectief.

Op 10 mei vertegenwoordigt S10 Nederland in de halve finale van het songfestival. Ook hierdoor draagt ze bij aan een veranderend perspectief op de psychiatrie. Een innemende, frêle, jonge vrouw met een ijzersterke performance. Die laat zien hoe kwetsbaarheid je kracht kan worden. Hoe je ondanks onrust in je hoofd nieuwe kansen kunt grijpen. Zij gebruikt de ruimte die haar toebehoort om haar bijzondere boodschap te delen, en daar is geen vraag meer voor nodig.

Lees ook
  • Lilian Kuipers

    Lilian Kuipers is psychiater. Ze werkte in diverse ggz-instellingen en een tbs-kliniek, en is al enkele jaren werkzaam als pro Justitia rapporteur en psychiater in het Pieter Baan Centrum. Daarnaast is ze plaatsvervangend opleider bij het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • S. de Groot

    Huisarts, niet praktiserend, Eelderwolde

    11-05-2022 22:53

    Lilian Kuipers legt de zere vinger op de wond van de psychiatrie. Teveel is daar nog sprake van hokjesgeest, vooringenomenheid en tunnelvisie. De psychiater denkt inderdaad bij het intervieuw teveel aan een eventuele diagnose, gekoppeld aan de bijb...el van de DSM-5 met richtlijn: bij stemmen antipsychotica en bij bipolaire klachten aan lithium, beide middelen met veel bijwerkingen. Te weinig wordt rekening gehouden met jeugdtraumata, karaktertrekken, kwetsbaarheid en mogelijkheid om de patiënt zelf aan te sporen zijn kwetsbaarheid te overwinnen. Als huisarts leerden wij dertig jaar geleden niet meteen de patiënt met een bepaalde klacht te onderzoeken, doch eerst te vragen wat hij of zij er zelf van vond. Dat leverde verrassende feiten op en niet zelden had de patiënt zelf al de diagnose gesteld. Ook kwamen bij deze vraag vaak emotionele problemen aan het licht en was het een opening om de patiënt zijn gevoelens bij zijn klacht te laten ventileren.
    Het is wonderlijk dat dat blijkbaar in de psychiatrie niet gebeurt.
    Ondergetekende had een uniek inkijkje op een psychiatrische afdeling. Het contact van psychiater, geflankeerd door een verpleegkundige, duurde bij alle patiënten niet langer dan 2x vijf minuten per week. De rest van de tijd werd besteed aan de ( gratis) sportschool( psychomotorische therapie) , schilderles( beeldende therapie) en les in houtbewerking( arbeidstherapie). Opvallend was dat juist een dominee wel veel tijd besteedde aan een patient( geestelijke verzorging).
    Gelukkig gaat Lilian Kuipers wel elke dag naar een bepaalde patient en wandelt met hem, maar ook zij zal dat niet met iedere patiënt kunnen.
    Hopenlijk kruipen psychiaters meer in de huid van hun cliënten en grijpen zij niet direct naar pillen en poeders. S 10 zal ons een mooi lied voorzingen op het songfestival
    Het valt te betwijfelen of zij veel gehad heeft aan de interventie van de medische stand in de Geestelijke Gezondheidszorg. Ik vermoed van niet. Ik denk dat ze haar kwetsbaarheid heeft overwonnen door zelf de regie over haar leven te nemen en weer opnieuw te beginnen. Ik denk dat psychiaters veel leren op de avond van het songfestival met een Nederlandse zangeres zonder antipsychotica en lithium.

  • H.M.C. K?rner-de monchy

    Oud Ok en verpleegkundige en fotograaf

    11-05-2022 10:24

    Het vraag en antwoord(spel).. hoe invoelbaar..(pijnlijk invoelbaar zelfs).

  • K.M. Nyckees

    waarnemend huisarts

    04-05-2022 21:53

    Ik volg het niet goed. Wat is er verkeerd aan vragen? Het lijkt me dat er geen beter middel is om te weten te komen wat er in de ander omgaat. Een simpele vraag kan in mijn ervaring een waterval aan woorden en verhalen uitlokken bij een patiënt. Dan... stel ik mezelf toch niet in het middelpunt? Wat stel je concreet voor in de omgang met "psychiatrische patiënten"?

    • H.C. van Gorsel

      Arts en ervaringsdeskundige

      13-05-2022 00:26

      Hier zit een belangrijk verschil tussen hoe (over het algemeen) een huisarts of een psychiater vragen stelt. Een huisarts probeert doorgaans met vragen te achterhalen waar iemand last van heeft, en gaat daar op in. Een psychiater probeert meestal voo...ral symptomen die bij bepaalde diagnoses horen boven water te krijgen, om die dan protocollair te kunnen behandelen. Zo hoor je alleen niet waar iemand nou echt last van heeft, en is het makkelijk om qua behandeling de plank mis te slaan.

  • Gepensioneerd psychiater, trainer herstelondersteunende zorg, Velp (NBr)

    04-05-2022 16:52

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.