Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Longkanker, het lelijke eendje onder de kankers - Marcel Canoy

5 reacties

Wanneer mensen zeggen dat ze kanker hebben zal medeleven doorgaans hun deel zijn. Wanneer mensen zeggen dat ze longkanker hebben, is de eerste vraag: heb je gerookt? Zes op de tien mensen vinden het eigen schuld dikke bult voor de longkankerpatiënten. Meer dan de helft van de artsen vindt dat mensen die ziek zijn geworden door gedrag een hogere ziektekostenpremie moeten betalen.

Ongeacht je mening over schuld of niet, longkanker is een vreselijke ziekte die jaarlijks tienduizend slachtoffers eist, ruim meer dan welke andere kankersoort dan ook. De kans dat een patiënt vijf jaar na diagnose nog in leven is niet meer dan 15 procent. Zo gaan er meer vrouwen dood aan longkanker dan aan borstkanker en het aantal is de laatste tien jaar verdubbeld. Tegelijk gaat er wereldwijd relatief weinig geld naar onderzoek voor longkanker. Niemand weet dat in ons land, want we staan stijf onderaan in Europa in de kennis over de gevolgen van tabak. Het persoonlijk leed gaat ook nog met enorme schuldgevoelens gepaard.  Schuldgevoelens die volgens onderzoek leiden tot meer depressie en onzichtbaarheid.

Op die schuldvraag is wel wat af te dingen. Ten eerste zijn veel patiënten begonnen met roken toen dat nog volkomen sociaal geaccepteerd was in alle maatschappelijke kringen. Bij mij op school rookten leraren in de klas en het waren er niet weinig. Moeten we dan de schuldvraag aan leeftijd koppelen? Ouder dan 50: onschuldig; jonger dan 50: schuldig? Kansloos.

Ten tweede zijn de meeste patiënten begonnen met roken toen ze minderjarig waren, niet zelden mede omdat hun ouders ook rookten. Moeten we dan de ouders ook maar meteen in de beklaagdenbank zetten? En als we toch bezig zijn, de overheid die veel te weinig deed in die tijd om roken te ontmoedigen? De tabaksindustrie? De horeca ? Of de burgers die stemden voor politieke partijen die te weinig deden? Als iedereen schuldig is, is niemand schuldig. 

Ten derde, ook bij jongere longkankerpatiënten kan de sociale druk in de klas of thuis groot zijn. Ten vierde heeft 20 procent van de longkankerpatiënten helemaal niet gerookt. In plaats van patiënten verder de put in te praten, is empathie meer op zijn plaats.

Dat laat onverlet dat mensen ook onder sociale druk hun eigen verantwoordelijkheden behouden. Nu veel meer informatie beschikbaar is over de ruïneuze gevolgen van roken en het zwaar verslavende effect van tabak, moet alles op alles gezet worden om roken verder terug te dringen. Vooral kinderen in de leeftijd 12-18 zijn hiervoor een geschikte doelgroep, omdat maar een heel klein percentage van mensen gaat roken na hun 18e. 

Als er al een vingertje uitgestoken moet worden, dan toch primair naar de overheid, die jaarlijks een slordige 2,5 miljard euro aan tabaksaccijnzen ontvangt en maar moeilijk afscheid lijkt te kunnen nemen van deze schonkige melkkoe, getuige het gedoe rond het rookverbod voor eenmanscafé’s, het stopzetten van subsidie voor antirookorganisatie Stivoro en de campagnes tegen roken die om mysterieuze redenen werden gestopt.

Tegelijk met het weghalen van longkanker uit de schuldhoek mag het tabaksontmoedigingsbeleid daarom veel steviger. Nederland is namelijk hekkensluiter in Europa. Zo is het in Duitsland, Hongarije, Portugal, Spanje, Portugal, Estland en Finland officieel verboden om onder de 18 jaar te roken, terwijl we hier niet eens in staat zijn het roken op het schoolplein structureel terug te dringen, omdat dat de ‘autonomie van scholen zou aantasten’.

Ook de industrie mag zijn verantwoordelijkheden niet blijven ontlopen. Zo ontkende VNO-NCW kort geleden nog, in weerwil van uitbundige evidentie en gezond verstand, dat tabaksreclame bijdraagt aan roken. De mate van verslaving is net zo erg als bij cocaïne en heroïne, terwijl op elke straathoek voor een paar euro een pakje verkrijgbaar is. De tabaksindustrie framet roken al decennia lang succesvol als de ultieme vrijheid, de roker is niet verslaafd maar een avonturier, ondanks het feit dat de stoere Camelman en zijn onfortuinlijke ´neefjes´ van Marlboro en Winston cynisch genoeg aan longkanker zijn overleden. 

Door de combinatie van slappe knieën van de overheid, een kapitaalkrachtige lobby van de tabaksindustrie en het imagoprobleem van longpatiënten, is longkanker het lelijke eendje onder de kankers geworden. Daar is niemand mee gediend, de patiënten al helemaal niet.

De belangen van patiënten zijn gediend bij een andere toekomst. Eén waarbij we het maatschappelijke belang van longkanker door het stigma niet achterstellen ten opzichte van andere vormen van kanker. Een toekomst waarbij we ook zonder vooroordelen kunnen praten over  nieuwe maar dure behandelingen zoals  immuuntherapie. Gezien de aantallen patiënten die daar baat bij  kunnen hebben, zal het een enorme impact hebben op de hele zorg in Nederland. 

Ooit zag ik een 2CV met een briljante sticker op de achterbumper: Een’d Ugly. Als patiëntenvereniging voor longkanker adopteren we deze sticker met liefde.

Marcel Canoy

 

  • Marcel Canoy

    Marcel Canoy is onderzoeker bij de VU, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, en columnist bij www.socialevraagstukken.nl.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • B.H. Kooistra, specialist ouderengeneeskunde, ALMERE Nederland 07-06-2015 02:00

    "Collega Keizer kan ik hier niet helemaal volgen. Ik heb geen "belangrijkste reden" nodig om niet lullig te doen tegen ernstig zieken, het lijkt mij nooit verdedigbaar. Al krijgt 100% van de rokers longkanker, dan nog niet, toch? Maar zullen we de statistiek daar buiten laten? De vele hardrijders die niet tegen een boom eindigen, zijn toch ook geen reden om degenen die wel met hoge snelheid sneuvelen een pechvogel te noemen? "

  • marcel canoy, econoom, Santpoort-Zuid 11-05-2015 02:00

    "deze reactie kreeg ik via de mail van Bert Keizer, goed punt, vind ik

    u vergeet de allerbelangrijkste reden om niet lullig te doen tegen mensen met longkanker:

    de meeste rokers krijgen namelijk GEEN longkanker, hoewel ze WEL 'schuldig' zijn. Sorry, dit wordt vrijwel altijd verzwegen, maar het is een feit, zelfs bij 20 sigaretten per dag ged. 40 jaar krijgt de overgrote meerderheid GEEN longkanker.

    Ik ken de percentages niet goed uit mijn hoofd, maar stel dat bij 20 sigaretten per dag ged. 40 jaar 20% longkanker krijgt (da's een hoog % hoor) dan nog blijft 80% in dit opzicht buiten schot.

    Wie van die 20% wil zeggen: eigen schuld, die moet ook iets vinden van de 80% ontsnapten.

    Longkanker is pech. daar gaat het om.

    vriendelijke groet van



    bert keizer


    "

  • J.J.P. Lamore, chirurg in ruste, NAALDWIJK Nederland 10-05-2015 02:00

    "Die laatste opmerking van collega Martens is wel heel raak. We hebben de problemen en van roken/ongezonde levensstijl verschoven naar gedoe over vetten, cholesterol, de Becel-campagne en nog meer van dergelijke gezondheidshypes. In de jaren '70 ontzettend veel vasculaire schade gezien als gevolg van roken.De schade door roken reikt veel verder dan alleen maar longkanker. Ik begrijp dat de schrijver van het voortreffelijke artikel zicht tot zijn onderwerp heeft beperkt.. "

  • G K Mitrasing, Vogelvrije Huisarts, Heerhugowaard 09-05-2015 02:00

    "Prima stuk! De mening van meer dan de helft der artsen nemen we maar niet al te serieus(voor zover uw stelling voortkomt uit een betrouwbaar onderzoek). Gaan de zorgprofessionals die met te veel glazen op tijdens hun gecombineerde wintersport/onderwijs arrangement hun been breken ook meer premie laten betalen?"

  • F. Martens, radioloog, OEGSTGEEST Nederland 09-05-2015 02:00

    "Wat een prachtig geschreven en rake blog.

    Is de kanker eenmaal vastgesteld, is het opvallend hoeveel patiënten menen zich te moeten verontschuldigen voor hun rookgedrag, het veronachtzamen van hun klachten of het late ontdekken van het knobbeltje.
    Helaas zal hun omgeving, zelfs zorgverleners, het met regelmaat niet nalaten dit schuldgevoel te bevestigen.

    De rol van de overheid is des te schrijnender als naast longkanker, ook de aan roken gerelateerde invaliderende longziekten en hart- en vaatziekten in het verhaal worden betrokken. Zoals zo vaak vertroebelen grote financiële belangen waar het werkelijk om gaat.

    F. Martens, radioloog
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.