Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Blogs & columns
Blog

Jan Pieterszoon Coen en de anti-kwak

15 reacties

Twee gezichtsbepalende leden van de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK), oud-voorzitter Cees Renckens en huidig voorzitter Nico Terpstra, zijn beiden inwoners van Hoorn. Dat lijkt me geen toeval.

Zij hebben zich daar vast gevestigd omdat VOC-held Jan Pieterszoon Coen daar ook vandaan kwam. Om samen anti-kwakinspiratiebijeenkomsten te kunnen houden aan de voeten van Coens standbeeld op de Hoornse kaasmarkt. Op de sokkel staat: een krachtdadig en visionair bestuurder. Dat is taal die past bij de VtdK. Dat geldt ook voor de in 2012 aan de tekst op de sokkel toegevoegde aanvulling dat Coen bekritiseerd was om zijn ‘gewelddadige optreden’. Want de toon van de VtdK is bewust agressief, zo begrijp ik uit het interview van Renckens in de Volkskrant naar aanleiding van diens recentelijk verschenen boek Kroniek van de kwakzalverij in Nederland.

Ik vermoed dat Coen de geheime schutspatroon van de vereniging is. Hij stond bekend als een strenggelovig calvinist die felle kritiek uitte op eenieder die het niet met hem eens was. Zijn agressieve beleid was erop gericht om een monopoliepositie te verwerven in de specerijenhandel in de Indische archipel. Datzelfde doet de VtdK voor de regulier-strengwetenschappelijke geneeskunde. 

Overigens is zijn alom bekende leuze ‘Dispereert niet’ (wanhoopt niet, hou vol) mij op allerlei manieren ingegoten. Met de paplepel van mijn moeder die deze woorden in sierlijke letters boven haar bureautje had hangen. Zij was opgegroeid op een suikerplantage op Java en net als haar ouders een groot bewonderaar van Jan Pieterszoon. Dat leverde een opvoedcultuur op die voor ons kinderen niet altijd prettig was.

En later met het bier dat ik dronk toen ik in Rotterdam lid werd van het corps. Ook daar klonk dit op het wapen van de club ingeschreven ‘Dispereert niet’ veelvuldig als wij elkaar als ferme jongens onder elkaar toedronken.   

In het eerdergenoemde interview lees ik ook dat collega Renckens dokters die zich met niet-reguliere, complementaire vormen van geneeskunst bezighouden ‘de warhoofden, de zwakke broeders uit de beroepsgroep’ noemt. Daar heb je het weer: ferme wij-zij-taal. Andersdenkenden worden naar de denkbeeldige brandstapel verwezen, net als de inquisiteurs dat in de middeleeuwen deden met de zogenaamde ketters. Er is maar één waarheid: de regulier-strengwetenschappelijke.

Dat er meer wegen naar Rome leiden, gaat aan de VtdK voorbij. Dat geldt zeker voor de weg van het midden die ik als dokter heb gekozen: het beste van twee werelden, regulier en complementair. In het belang van en tot tevredenheid van patiënten die dat graag zo willen. Waarbij voor een aantal niet-reguliere, complementaire interventies inmiddels een aanzienlijke body of evidence is opgebouwd.

De totalitaire visie van de VtdK leidt tot polarisatie en is bovendien bijzonder oncollegiaal. Wordt het niet eens tijd voor deze vereniging om de hatelijke en agressieve toon te verlaten en zich meer constructief en tot dialoog bereid op te stellen? Voordat het standbeeld van Coen alsnog van zijn sokkel gesleurd wordt.

meer van Bram Tjaden

  • Bram Tjaden

    Bram Tjaden is huisarts in Zeist en mindfulnesstrainer voor artsen.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Anita Kaemingk, psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht 13-08-2020 21:08

    "@Jan, je hebt natuurlijk helemaal gelijk. Dit zijn ook niet mijn woorden, het was een citaat over de kloof tussen dokter en patiënt (zelf ben ik overigens fervent anti-supplementer, op enkele uitzonderingen na, zoals EPA-DHA bij depressie/angst ;-) ). Ik probeer los te komen van de discussie welke behandeling wel of niet werkt.

    We willen allemaal de beste zorg voor de patiënt. Dat is niet hetzelfde als alleen maar kijken naar welke EBM-behandeling er op de plank ligt. Als de kloof kleiner is, zal de patiënt ook anders willen handelen.

    Om terug te komen op de agressieve antikwak-houding, deze doet niemand goed. Er zijn betere, fijnere en effectievere methoden om patiënten af te houden van onzinnige zorg. Grote winst is al te halen met goede gesprekstechnieken. Bijvoorbeeld: Praat met je patiënt en luister vooral. Geef goeie uitleg. Doe die paternalistische jas af en verbrand hem vanavond nog. Vraag gewoon eens waarom iemand iets wel of niet zou willen. Zonder oordelen. Etc. Veel oncologen doen dat ook al trouwens.

    En dan natuurlijk een visie op gezondheid ipv op ziekte. Ca 50% van de patiënten heeft niet eens een diagnose, groot deel heeft SOLK, van de rest is groot deel NCD. Al deze mensen worden te weinig adequaat geholpen binnen het huidige systeem. Tenzij de dokter eigenwijs is en toch integraal kijkt en luistert."

  • Jan keppel hesselink, pijnarts, Bosch en Duin 13-08-2020 16:55

    "@Anita - beste Anita, je schrijf: "patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’".

    Ik heb als natuurgeneeskundig georiënteerde arts vele patienten mogen begeleiden, en ik kan wel stellen dat de meeste supplementen die geslikt worden totaal zinloos zijn, en mogelijk zelfs schadelijk. Concentraties zijn te hoog, we kennen dat duidelijk van de B6 affaire, onduidelijke bijmengingen qua farmaceutische vullers, en geen enkele evidentie dat supplement X bij aandoening Y werkt. Ik ken zelf slechts een handvol supplementen die sort of evidence based zijn, en dan moet je ook nog precies weten welke formulering je moet kiezen. Bijvoorbeeld: de meeste Curcuma preparaten hebben een veel te lage biologische beschikbaarheid om werkzaam te zijn. Die kennis is bij de meeste artsen niet aanwezig, en totaal afwezig bij leken.

    Ik geloof dan ook niet dat het woord 'afgepoeierd' juist is, het klopt als collega's wijzen op de afwezigheid van bewijs voor de meeste supplementen. Sterker nog, misschien moeten die collega's meer wijzen op de kwaliteitsverschillen en de onzekerheid bij vele supplementen van bijmengingen van andere producten in die supplementen. Je weet misschien niet dat elk supplement op de markt mag komen als het tenminste 90% van de 'werkzame' stof bevat. Dus bevat het soms 10% van iets onduidelijks. Ik bedoel maar. "

  • Anita Kaemingk, psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht 13-08-2020 16:08

    "Toevallig lees ik net een column in VK van Gaston Remmers (directeur Stichting Mijn Data Onze Gezondheid/ Senior Expert Citizen Science Universiteit Twente):

    citaat "[..] In deze discussie openbaart zich een fenomeen dat vanuit patiëntenperspectief al lang bekend is, en dat we beschreven hebben in de KennisAgenda ‘Onderzoek door en voor Patiënten’. Dat fenomeen is het onvermogen van de medische sector om de complexiteit en ongrijpbaarheid van ziekte en gezondheid vanuit de praktijk te volgen. Patiënten die zelf willen bijdragen aan hun eigen herstel, met diëten, supplementen enzovoort, worden vaak afgepoeierd met ‘daar is geen bewijs voor’. En als een patiënt onverwachts toch succes lijkt te hebben met zijn of haar aanvullende behandeling, wordt dat afgedaan als ‘anekdotisch bewijs’. Het wrange is dat de artsen nog gelijk hebben ook. En tegelijk missen ze de compleet de boot. Want ze leren niets van de specifieke situatie van deze patiënt. Van de complexiteit van gezondheid die in het ene geval een bepaalde behandeling doeltreffend maakt, en in het andere niet.

    Maar vooral missen ze de aansluiting met de patiënt en negeren ze zijn of haar intense betrokkenheid om zelf bij te kunnen dragen. Juist die ontkenning werkt populisme en pseudowetenschap in de hand. Mensen verliezen hun vertrouwen in medische wetenschap, en zoeken hun heil elders, soms ook bij dubieuze behandelaars." einde citaat

    Ik sluit me hier van harte bij aan. Dit is de kern: het gat tussen wat de dokter biedt en wat het oplevert voor de patiënt is nogal groot. Dat moet kleiner. Remmers doet ook een suggestie. Wellicht dat het werkt.

    https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-erken-dat-burgers-soms-met-zeer-nuttige-inzichten-en-suggesties-komen~be2e9e11/

    "

  • Anita Kaemingk, psycholoog, docent Skillslab, patiënt, blogger, Maastricht 13-08-2020 14:32

    "Ik zou inderdaad de volgende 2 vragen boven alles willen stellen:
    - Wat heeft de patiënt eraan?
    - Wat heeft de zorgverlener eraan?
    Het antwoord op beide vragen is nogal teleurstellend, nl heel weinig.

    Discussie met termen als alternatief, regulier en complementair is onvruchtbaar. Grenzen zijn niet te trekken. Alsof we roepen: ‘kom we gaan de zolder opruimen’, terwijl het hele huis uitpuilt. In de vorige eeuw heeft het veel gebracht, nu zien we dat EBM zichzelf in de staart bijt. Het draagt bij aan het enorme waterhoofd van de huidige gezondheidszorg.

    Zorgverleners raken uitgeput en uitgeblust door de grote hoeveelheid niet-zorggerelateerde handelingen, de kosten zijn verbijsterend. En de patiënt … Nou, die schiet er bar weinig mee op. Te veel patiënten raken verstrikt in de fuik van de polyfarmacie zonder dat het lijden afneemt.

    We hebben een nieuwe visie nodig die niet uitgaat van makkelijk te testen behandelingen (aanbod), maar van de patiënt en de ondersteuning van diens gezondheid (vraag). Een EBM 2.0 dus. Maar omdat de discussie in Nederland zo traag gaat en steeds weer in de 20e eeuw lijkt te blijven hangen, kunnen we ondertussen beter streven naar een EBM 4.0.

    Als het dan niet voor het welzijn van de patiënt is (maar welke dokter zou dat niet willen?), laten we dan proberen het tij te keren voor de artsen van de komende decennia. Opdat ze niet massaal het onderspit delven in de op hol geslagen mallemolen.

    Overigens is het nieuwe Raamplan een mooie stap in de goede richting. https://www.nfu.nl/actueel/raamplan-artsopleiding-2020-arts-van-de-toekomst-bevordert-en-beschermt-gezondheid"

  • Els van Veen, huisarts 13-08-2020 12:37

    "@ Kooistra; volgens mij is het punt van collega Tjaden (ik heb het betreffende interview in de Volkskrant ook gelezen) dat er onnodig op de man wordt gespeeld door leden van de anti-kwak-beweging. En ik geloof (sic) dat niemand daar beter van wordt. Ik geloof zelf ook dat geloof en wetenschap helemaal niet op gespannen voet met elkaar hoeven staan. En ik geloof in de dialoog tussen verschillende groepen die er andere denkwijzen op na houden.

    Het denken van Descartes kun je niet los zien van de toenmalige tijd. Wat je mocht denken en geloven werd nog door 'de kerk' (de machthebbers) bepaald. er woedde in Nederland toen een heftige strijd tussen aanhangers van Gomarus en Arminius. Dat werkte toen in de wetenschap door. Zie het verhaal van Hugo de Groot versus prins Maurits.

    Je kunt geen strikte indeling maken van regulier versus 'alternatief'. Met sommige alternatief werkende mensen en zelfs artsen heb ik ook slechte ervaringen. Maar ik heb ook de ervaring, dat de reguliere geneeskunde soms nogal kil mensen in de kou laat staan als zij zijn uitbehandeld (vreselijk woord). Ik denk dat veel huisartsen daar wel ervaring mee hebben. Het is dan wel belangrijk dat in ieder geval de huisarts wel contact houdt, als mensen bijvoorbeeld voor therapie uitwijken naar Duitsland.

    Er is volgens mij wel een kentering gaande, zie ook bijvoorbeeld https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/nieuwsartikel/gezondheidsraad-maak-werk-van-integrale-zorg-voor-lichaam-en-geest-.htm
    En zie bijvoorbeeld voor wat betreft de GGZ http://www.denieuweggz.nl/
    "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.