Inloggen
Blogs & columns
Blog

Halve waarheden - Henriëtte van der Horst

3 reacties

Toen de Tweede Kamer zich naar aanleiding van een enquête van de Landelijke Huisartsen Vereniging zorgen maakte over ongewenste zorgmijding door het verhogen van het eigen risico, stuurde Schippers 28 juli de Kamer een brief waarin ze uitlegt dat het allemaal wel meevalt. Ze heeft vier onderzoeken laten uitvoeren naar zorgmijding door het verhogen van het eigen risico. Uit die onderzoeken ‘is niet gebleken dat er sprake is van een tendens dat patiënten om financiële redenen afzien van zorg’.

Dat klinkt vertrouwenwekkend. Niet één onderzoek, niet twee, nee, maar liefst vier onderzoeken. Elke onderzoeker is nu wel tevreden, een onderzoek is geen onderzoek tenslotte, twee onderzoeken is een half … , kortom, bijna genoeg materiaal voor een meta-analyse. Die huisartsen denken wel dat ze een toename zien van ongewenste zorgmijding, maar uit onderzoek blijkt dat niet.

Nieuwsgierig als ik ben heb ik die vier rapporten gelezen en dan lijkt het er toch wel erg op dat Schippers niet echt gelogen heeft. Maar ze heeft ook niet helemaal de waarheid gesproken.

Twee van de vier onderzoeken, dat van de NZA over betalingsregelingen en dat van Celsus over een internationale vergelijking tussen acht landen, gaan helemaal niet over zorgmijding. In de vraagstelling wordt niet over zorgmijding gerept, en de verzamelde data en verrichte analyses laten geen enkele conclusie toe over zorgmijding, laat staan over de vraag of verhoging van het eigen risico leidt tot meer ongewenste zorgmijding. Beetje curieus is dat wel.

In het derde onderzoek, uitgevoerd door Vektis, is gekeken naar gevolgen van de verhoging van het eigen risico voor het zorggebruik in de eerste lijn. Mensen gebruiken minder geneesmiddelen en hulpmiddelen maar andere kosten nemen toe. Een duidelijk patroon is er niet in te ontdekken, concluderen de onderzoekers. Een kleine kanttekening daarbij: een afname van de kosten voor aanvullend onderzoek (onduidelijk is of de onderzoekers daar naar gekeken hebben) en een daling van het aantal verwijzingen naar de tweede lijn (daar hebben de onderzoekers in elk geval niet naar gekeken) kunnen beide ook wijzen op ongewenste zorgmijding.

GFK Intomart, ten slotte, heeft expliciet naar ongewenste zorgmijding gekeken. De onderzoekers berekenen op basis van een ‘representatieve’ steekproef dat in 2013 zo’n 5 procent van de Nederlanders waarschijnlijk ongewenst hebben afgezien van zorg, waarbij voor 44 procent van hen kosten een (heel) belangrijke rol spelen. Dat percentage lag in 2012 iets hoger, namelijk 57%. Dus ja, Schippers heeft gelijk, er zijn niet meer mensen zorg gaan mijden uit financiële overwegingen, misschien zelfs iets minder, blijkt uit het GFK-onderzoek.

Dus er is geen probleem? Misschien moeten we daar toch even over doordenken. Die ongewenste zorgmijders vind je vooral onder mensen uit de lagere inkomensgroepen blijkt uit het CFK-onderzoek. Een paar kwetsbare groepen, zoals hoogbejaarden, eerstegeneratieallochtonen en natuurlijk de analfabeten, nemen niet deel aan het online panel van CFK. Volgens de onderzoekers zijn dit kleine groepen, die de resultaten en de conclusies niet wezenlijk beïnvloeden.

Als ruim 2 procent van de Nederlanders aangeeft dat kosten een (heel) belangrijke rol spelen in de overwegingen om wel of niet ‘gewenste’ – dat wil zeggen medisch gezien gewenste/noodzakelijke – zorg te vragen, dan praten we over zo’n 330.000 mensen, van wie een niet onaanzienlijk deel waarschijnlijk een slechtere gezondheidstoestand heeft dan we met z’n allen wenselijk vinden en waar de gevolgen van ongewenste zorgmijding groot kunnen zijn. Dan lijkt me dat er mogelijk sprake is van een probleem, dat op z’n minst zorgvuldige monitoring vereist. Om vast te stellen wat de aard en gevolgen van ongewenste zorgmijding zijn, moet je nader onderzoek (laten) uitvoeren en niet verwijzen naar onderzoeken die niet onderzocht hebben wat je zegt dat ze onderzocht hebben.

Henriëtte van der Horst

Blogs
  • Henriëtte van der Horst

    Prof. dr. Henriëtte van der Horst is huisarts en hoogleraar huisartsgeneeskunde en tevens hoofd afdeling huisartsgeneeskunde en ouderengeneeskunde aan het VUmc.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.