Inloggen
Blogs & columns
Blog

Dweilen met de kraan open

4 reacties

Zijn er strengere regels op komst voor arbeidsongeschiktheid? In de formatie blijft het er akelig stil over. Als we een aantal topambtenaren moeten geloven wél.

Volgens recent onderzoek schuilt er nog heel wat onbenutte arbeidscapaciteit in de WIA. 1 De gebruikelijke beleidsmatige reflex: aanscherpen van de arbeidsongeschiktheidscriteria! Maar aan het alsmaar uitdijend ziektebegrip wordt geen woord vuil gemaakt.2

Dat valt op te tekenen uit de dagelijkse praktijk: ik zie Trudy voor de tweede keer op het spreekuur. Ze is ziekenverzorgster. Loopt tegen de 60. Haar zorginstelling is failliet gegaan. Ze werkt nu op uitzendbasis. Tegen een lager uurloon. Trudy heeft zich ziekgemeld. Het gaat slecht met haar vader. Die is dement. Zij is de belangrijkste mantelzorger. De rest van de familie? Die vindt de afstand te ver. Het kost haar zeeën van tijd. Ze kan het niet meer aan. Piekeren, slecht slapen, niet kunnen concentreren. En moe, moe, moe. Ik noem het maar even ‘overspanning’.

Onzekerheid troef: ‘Hoe moet het verder, dokter? Ik weet het niet meer.’

De vorige keer heb ik het maar even zo gelaten. Moet Trudy een keuze maken? Knap lastig. Op haar vader is geen peil te trekken.

‘Minder uren gaan werken?’ opper ik.

‘Dat trek ik financieel niet’, zegt ze.

Eens kijken in het verzekeringsgeneeskundig handboek. Op zoek naar het hoofdstuk ‘coulance’. Niet te vinden. Een hardheidsclausule misschien? Ook niet. Ik zit ermee. Ik vraag het aan collega’s.

Antwoord: ‘Zorgtaken tellen niet mee in de beoordeling’. ‘Dat zegt de Centrale Raad van Beroep’. Met andere woorden: doe niet zo moeilijk, Jim. Wie zorgt kan immers ook werken. Dat is de redenering. Is het echt zo simpel? Je gumt de vader van Trudy gewoon weg. Je hele leven hard gewerkt? Doet er niet toe. Armoedeval? Niks mee te maken.

Ik sta voor een zaal vol bedrijfsartsen.

‘Hoe doen júllie dat? Houden jullie rekening met de belasting door zorgtaken?

‘Ik geef de ruimte’ roept iemand.

‘Hoeveel ruimte?’

‘Een paar weken’, zegt een collega.

Andere collega, streng: ‘wat er nodig is!’

Van achter uit de zaal: ‘het hangt er helemaal van af; is er ook sprake van ziekte?’

Ah, daar komt de aap uit de mouw: ziekte is wel voorwaarde voor verzuim!

Een nieuw geluid: ‘maar daar hebben we toch zorgverlof voor?’

Boegeroep: ‘… dat stelt helemaal niks voor…’

Iemand fluistert: ‘je kunt toch huishoudelijke hulp aanvragen of een pgb?’

Reactie: ‘moet je nog maar afwachten of je dat krijgt.’

Een goochemerd: ‘wat is de definitie van mantelzorg eigenlijk? telt het aantal uren, of dagen?’

De kwestie ‘belasting door zorgtaken’ blijkt borg te staan voor een gepieker en getob van jewelste tijdens legio spreekuren van bedrijfsartsen en verzekeringsartsen.

Maar wat voor de één geldt, geldt niet voor de ander. Truus mag gelegitimeerd verzuimen want zij heeft een depressie. Jaap ook want die dreigt te decompenseren. Margriet? Die niet, want zij kan het allemaal wel aan. Nog net ja dan. Ingrid kan zich de keuze voor minder uren permitteren, haar man verdient genoeg. Probleem opgelost. Maar Trudy écht niet, zij zal moeten doormodderen. Onvermijdelijk valt zij vroeg of laat om. Met een aanpassingsstoornis of een burn-out zijn we uit de brand, maar zijn die labels nou zo keihard? Eén ding is zeker: het aantal mantelzorgers met psychische problemen is groot.3-5

Medicalisering in de sociale zekerheid. Dagelijkse kost op het spreekuur. Druk je híer (op eender welk maatschappelijk probleem) dan doet het dáár (in de sociale zekerheid) pijn. De dokter zoekt het wel uit. Iedere casus weer opnieuw.

O ja, vervangt u belasting door mantelzorg gerust door: zieke huisgenoten, probleemkinderen, kinderloosheid, sterfgevallen, scheidingsperikelen, torenhoge schulden, keuzestress, teleurstellende carrières, onzeker flexwerk, boventalligheid, dreigend ontslag en niet te vergeten: langdurige werkloosheid. De lijst is eindeloos.6

Klopt en deugt dit systeem nog wel? Of blijven we gewoon dweilen met alle kranen op?

Voetnoten

1. IBO, ‘Geschikt voor de arbeidsmarkt, mogelijkheden om de arbeidsparticipatie in de WIA te verhogen”, interdepartementaal onderzoek, april 2017

2. Zie ook: ‘System meltdown’, column Jim Faas, Medisch Contact 2015 (15), 8 april 2015

3. CBS, ‘Een op de zeven mantelzorgers vindt zichzelf zwaar belast’, 9 november 2016

4. ZonMw, ‘Psychische klachten bij mantelzorgers’, 12 mei 2017

5. SCP, ‘Concurrentie tussen mantelzorg en betaald werk’, maart 2015

6. Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving, ‘Medicalisering van levensfasen’, maart 2017

Blogs
  • Jim Faas

    Jim Faas is verzekeringsarts, jurist, docent en onderzoeker.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.