Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Nieuws

RIVM-onderzoek: ook rol voor aerosolen bij covid-19

21 reacties

Er zijn aanwijzingen dat SARS-CoV-2 binnenshuis door de lucht kan worden overgedragen. Als het zich inderdaad verspreidt via aerosolen, heeft dit gevolgen voor maatregelen die zijn genomen om de transmissie te beperken. Dat blijkt uit een studie van Jack Schijven e.a (RIVM) verschenen op de preprintsite medRxiv.

De onderzoekers schatten in deze studie het aantal SARS-CoV-2-deeltjes in aerosolen zoals die worden uitgestoten tijdens ademen, spreken, hoesten en niezen door een geïnfecteerde persoon in een niet-geventileerde omgeving, en vervolgens worden ingeademd door een of meer personen in dezelfde ruimte. Het totale volume van uitgestoten aerosolen bleek het hoogst voor een nies, gevolgd door een hoest, en twintig minuten spreken en ademen. Ze onderzochten de kans op blootstelling aan het virus op basis van meerdere scenario's: een reeks virusconcentraties, kamerafmetingen en blootstellingstijden, steeds in ruimtes zonder ventilatie.

De kans op blootstelling was over het algemeen minder dan 1 procent bij een virusconcentratie in slijm van minder dan 105 per ml en nam sterk toe bij verschillende hogere concentraties.

Viroloog Erwin Duizer is een van de auteurs van de studie. ‘Er zit zeer veel variatie in alle factoren die van belang zijn’, constateert hij. En verduidelijkt: ‘De virusconcentratie in de druppels die mensen produceren varieert makkelijk met een factor honderd tot duizend tussen individuen. Bij driekwart van de covid-19-patiënten zitten er een miljoen virusdeeltjes of minder in een milliliter vocht. De hoeveelheid uitgescheiden druppels verschilt ook sterk. In het algemeen kun je stellen dat er bij de gemiddelde uitscheider niet genoeg virus in de aerosolen zit om via die route een infectie bij anderen te veroorzaken. Maar er zijn zeker uitschieters. Eén op de twintig patiënten heeft een hoge virusconcentratie van honderd miljoen of meer virusdeeltjes per milliliter vocht. Als dat nou net ook iemand is die met consumptie spreekt of veel aerosolen vormt bij het hoesten of niezen, dan is de kans dat diegene een ander besmet aanzienlijk.’

Hoe het komt dat sommige mensen superspreaders zijn, is onbekend. ‘Dat zouden we graag onderzoeken’, zegt Duizer. ‘Wat we wel weten is dat de meeste mensen aan het begin van de infectie – een dag voordat ze symptomen krijgen en de dag dat die zich voor het eerst voordoen –  een hogere virusload in keel en neus hebben dan in de dagen daarna. Superspreaders zouden we graag snel opsporen, om dan onmiddellijk onderzoek te kunnen doen naar de mate waarin ze hun directe omgeving blootstellen aan het virus. Overigens, voor Sars-CoV-1 werd ook al verondersteld dat er eigenlijk maar weinig mensen zijn die meedoen aan de transmissie. Dat lijkt voor het nieuwe virus nog iets extremer het geval.’

Wat Duizer betreft is het nog te vroeg om de coronarichtlijnen aan te passen. Uiteraard zou optimaal ventileren een goede zaak zijn, aldus de viroloog, want ‘verdunnen is prima, volgens het adagium “the solution to pollution is dilution”. Maar we hebben momenteel geen idee wat optimale ventilatie is. Die moet je per ruimte bepalen. Als je uitademt en praat is de lucht die aan je mond ontsnapt een klein beetje warmer. Als daar druppeltjes in zitten vallen ze eerst naar beneden, verdampen een beetje, worden minder zwaar en zouden daardoor weer op kunnen dwarrelen. Moet je dan de lucht boven of beneden afzuigen? Ik weet het niet.’ Duizer weet wel dat fysische inzichten in dat opzicht belangrijke input kunnen leveren. Zo is het onderscheid tussen aerosolen en grote druppels kunstmatig: ‘Het is een continuüm. De grens, die nu ligt bij 5 micrometer, is op geen enkele manier te onderbouwen.’

Duizer benadrukt de onzekerheden: ‘Omdat we niet precies weten hoeveel mensen via druppels worden geïnfecteerd, hetgeen velen als de belangrijkste route zien, kunnen we nu eigenlijk ook niet onderbouwd volhouden dat een andere route, die via de aerosolen, een minder grote of juist een grotere rol speelt. Strikt genomen weten we het niet.’ Wat we wel zeker weten is dat de anderhalve meter werkt, zegt hij: ‘Ook de aerosolconcentratie is binnen die afstand het hoogst.’

Voorlopige slotsom van de studie van Schijven e.a: ‘Zolang het niet zeker is welke fractie van de virusdeeltjes in de lucht besmettelijk is en zolang er geen dosis-responsrelatie is, wordt aanbevolen voorzichtig te zijn.’

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.07.02.20144832v1

lees ook
Nieuws Wetenschap RIVM covid-19
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Nico Terpstra, huisarts, Hoorn 09-07-2020 18:17

    "Geachte collega van Westreenen,

    Op de website van uw bedrijf was het stilliggen niet terug te vinden, maar nu ik dat fout heb ingeschat, bied ik mijn verontschuldigingen aan.

    In mijn beleving was het een inhoudelijke reactie, en wel hierom:

    Een enkele uitzondering daargelaten, ga ik er van uit dat ieder die een artsenopleiding op wetenschappelijke basis heeft voltooid, zich realiseert dat niks zeker is en dat niets zo moeilijk is als handelen op basis van een onduidelijk en nog niet voldoende doorgrond beeld. Ik ga echt niet beweren dat het RIVM en het OMT met de kennis van nu niet op enkele gebieden een verbeterpunt kunnen identificeren.

    Als frontsoldaat in een dorpje dat tgv Covid-19 overvallen werd door een sterfte van een kwart van de bewoners van het plaatselijke verzorgingshuis (en de ziekte en stress die Covid 19 bij het voltallige personeel opleverde), en de soms niet goed te begrijpen en zelfs tegenstrijdige adviezen van allerlei kanten, was het erg lastig.

    Maar anders dan u denk ik dat wetenschappers van ontwikkelingen leren, en de verantwoordelijken hebben dat snel en zeer goed gedaan (kijk wat verder over de grens voor hoe het niet moet).

    Wie zeurt en zeikt er nu over het RIVM en het OMT? Ik kan alleen maar denken aan beroepsquerulanten zoals bv Dick Bijl, ooit epidemioloog en hoofdredacteur van het GeBu, maar nu medewerker van complotblaadje De Andere Krant van het omstreden desinformatie-project Cafe Weltschmerz.
    Maar hoofdzakelijk komt de antiwetenschap van lieden die direct door de maatregelen in hun portomonnee getroffen worden bv horeca- en cultuurondernemers en -werkers. Compleet legitiem maar wel belangrijk om mee te wegen,"

  • Atta van Westreenen, Arts, Tilburg 09-07-2020 17:12

    "Beste collega Terpstra,

    Wat leuk dat u mijn LinkedIn hebt nagetrokken. Ik begrijp de brug die u slaat tussen mijn bedrijf en mijn visie. Ik kan u echter verzekeren dat mijn verkondigde visie alhier geheel losstaat van mijn zakelijke belangen; Ticketsupply ligt al zeker een jaar stil, en deze crisis is daarvoor compleet irrelevant.

    Nu dat uit de weg is, heeft u wellicht inhoudelijk ook een reactie?"

  • Jan B. Hommel, Neuroloog, Dalfsen 09-07-2020 16:55

    "@Terpstra:

    Tsja. Dit is natuurlijk weer een reactie op een zeer hoog niveau, deze serie dubieuze verdachtmakingen aan het adres van de nog jonge collega Van Westreenen.

    Boodschap en boodschapper, weet u nog?

    De boodschap is waarover de discussie dient te gaan, en het is niet zo als de boodschapper u niet aanstaat, de boodschap niet relevant meer is. "

  • Nico Terpstra, huisarts, Hoorn 09-07-2020 16:44

    "Een van de lastigste aspecten van deze discussie is het meespelen van onderliggende belangen. Ik zie die niet bij collegae Van Veen en Keppel Hesselink, maar van Westreenen is naast zijn huisartsenopleiding als CEO van Ticketsupply.com ook erg betrokken bij het verkopen van kaartjes voor evenementen, en die tak van sport ligt stil. Het lijkt me wel handig voor de discussie als hij die 'disclosure' erbij zet, zonder AvW daarmee van kwaadwillendheid te betichten. De beleving kan echter best ingekleurd zijn door verliezen die hij elders maakt. Zo zou viruswaanzin.nl gesponsord worden door horecatycoon Won Yip, die dit overigens in het FD ontkende. "

  • Jan B. Hommel, Neuroloog, Dalfsen 09-07-2020 11:43

    "En als ik dan toch op dreef ben: Dit kreeg ik van een collega. Ik noem zijn naam hier niet, ik weet niet of hij dat zou kunnen waarderen.

    Het artikel is voor een ieder vrij toegankelijk: Het ongemakkelijk huwelijk tussen wetenschap en crisis, uit ons eigen land en Belgie:

    "Staging Science: Authoritativeness and Fragility of Models and Measurement in the COVID-19 Crisis."

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7272834/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7272834/

    Steengoed!"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.