Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Nieuws

RIVM-onderzoek: ook rol voor aerosolen bij covid-19

20 reacties

Er zijn aanwijzingen dat SARS-CoV-2 binnenshuis door de lucht kan worden overgedragen. Als het zich inderdaad verspreidt via aerosolen, heeft dit gevolgen voor maatregelen die zijn genomen om de transmissie te beperken. Dat blijkt uit een studie van Jack Schijven e.a (RIVM) verschenen op de preprintsite medRxiv.

De onderzoekers schatten in deze studie het aantal SARS-CoV-2-deeltjes in aerosolen zoals die worden uitgestoten tijdens ademen, spreken, hoesten en niezen door een geïnfecteerde persoon in een niet-geventileerde omgeving, en vervolgens worden ingeademd door een of meer personen in dezelfde ruimte. Het totale volume van uitgestoten aerosolen bleek het hoogst voor een nies, gevolgd door een hoest, en twintig minuten spreken en ademen. Ze onderzochten de kans op blootstelling aan het virus op basis van meerdere scenario's: een reeks virusconcentraties, kamerafmetingen en blootstellingstijden, steeds in ruimtes zonder ventilatie.

De kans op blootstelling was over het algemeen minder dan 1 procent bij een virusconcentratie in slijm van minder dan 105 per ml en nam sterk toe bij verschillende hogere concentraties.

Viroloog Erwin Duizer is een van de auteurs van de studie. ‘Er zit zeer veel variatie in alle factoren die van belang zijn’, constateert hij. En verduidelijkt: ‘De virusconcentratie in de druppels die mensen produceren varieert makkelijk met een factor honderd tot duizend tussen individuen. Bij driekwart van de covid-19-patiënten zitten er een miljoen virusdeeltjes of minder in een milliliter vocht. De hoeveelheid uitgescheiden druppels verschilt ook sterk. In het algemeen kun je stellen dat er bij de gemiddelde uitscheider niet genoeg virus in de aerosolen zit om via die route een infectie bij anderen te veroorzaken. Maar er zijn zeker uitschieters. Eén op de twintig patiënten heeft een hoge virusconcentratie van honderd miljoen of meer virusdeeltjes per milliliter vocht. Als dat nou net ook iemand is die met consumptie spreekt of veel aerosolen vormt bij het hoesten of niezen, dan is de kans dat diegene een ander besmet aanzienlijk.’

Hoe het komt dat sommige mensen superspreaders zijn, is onbekend. ‘Dat zouden we graag onderzoeken’, zegt Duizer. ‘Wat we wel weten is dat de meeste mensen aan het begin van de infectie – een dag voordat ze symptomen krijgen en de dag dat die zich voor het eerst voordoen –  een hogere virusload in keel en neus hebben dan in de dagen daarna. Superspreaders zouden we graag snel opsporen, om dan onmiddellijk onderzoek te kunnen doen naar de mate waarin ze hun directe omgeving blootstellen aan het virus. Overigens, voor Sars-CoV-1 werd ook al verondersteld dat er eigenlijk maar weinig mensen zijn die meedoen aan de transmissie. Dat lijkt voor het nieuwe virus nog iets extremer het geval.’

Wat Duizer betreft is het nog te vroeg om de coronarichtlijnen aan te passen. Uiteraard zou optimaal ventileren een goede zaak zijn, aldus de viroloog, want ‘verdunnen is prima, volgens het adagium “the solution to pollution is dilution”. Maar we hebben momenteel geen idee wat optimale ventilatie is. Die moet je per ruimte bepalen. Als je uitademt en praat is de lucht die aan je mond ontsnapt een klein beetje warmer. Als daar druppeltjes in zitten vallen ze eerst naar beneden, verdampen een beetje, worden minder zwaar en zouden daardoor weer op kunnen dwarrelen. Moet je dan de lucht boven of beneden afzuigen? Ik weet het niet.’ Duizer weet wel dat fysische inzichten in dat opzicht belangrijke input kunnen leveren. Zo is het onderscheid tussen aerosolen en grote druppels kunstmatig: ‘Het is een continuüm. De grens, die nu ligt bij 5 micrometer, is op geen enkele manier te onderbouwen.’

Duizer benadrukt de onzekerheden: ‘Omdat we niet precies weten hoeveel mensen via druppels worden geïnfecteerd, hetgeen velen als de belangrijkste route zien, kunnen we nu eigenlijk ook niet onderbouwd volhouden dat een andere route, die via de aerosolen, een minder grote of juist een grotere rol speelt. Strikt genomen weten we het niet.’ Wat we wel zeker weten is dat de anderhalve meter werkt, zegt hij: ‘Ook de aerosolconcentratie is binnen die afstand het hoogst.’

Voorlopige slotsom van de studie van Schijven e.a: ‘Zolang het niet zeker is welke fractie van de virusdeeltjes in de lucht besmettelijk is en zolang er geen dosis-responsrelatie is, wordt aanbevolen voorzichtig te zijn.’

https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.07.02.20144832v1

lees ook
Nieuws Wetenschap RIVM covid-19
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Martin Boeree, Cecile Magis en Wouter Hoefsloot, hoogleraar en universitair docenten klinisch tuberculose , Nijmegen 15-07-2020 15:16

    "De discussie over de corona maatregelen verbaast ons. Er zijn drie manieren van virus transmissie, via grote druppels, via contact en via aërosolen. Bij SARS-COV-2 en bij vele andere virussen is de route onzeker. Wij tuberculose-specialisten kennen de route via aërosolen goed. Tbc kan via grotere druppels nauwelijks worden overgedragen, vanwege moeizame nesteling in de grote luchtwegen, maar wel via aërosolen in de perifere luchtwegen. We hanteren daarom als methode van preventie: goede hoest hygiëne, het dragen van mondmaskers bij patiënten en als hulpverlener een FFP2 masker. Daarnaast is goede ventilatie, bij voorkeur door onderdruk, en zonlicht belangrijk. Buiten is de transmissiekans aanzienlijk lager dan binnen. Aërosol transmissie van SARS-CoV-2 lijkt een belangrijke rol te spelen bij superspreading events met een relatie tussen langduriger expositie en ernst. In Nederland zijn de corona maatregelen vooral gericht op grote druppels en contact. Waarom niet óók inzetten op de aërosol transmissie: maximaal gebruik van mondmaskers en goede binnen-ventilatie vooral bij bijeenkomsten met veel mensen. Een aantal artikelen beschrijft het succes van deze strategie; veel landen en instituten sluiten zich hierbij aan (ECDC, CDC, het Robert Koch Institut en nu ook de WHO). Het gelijktijdig instellen van de hygiënemaatregelen, de anderhalve meter regel en de intelligente lockdown (vooral het verbieden van grote evenementen), maakt het moeilijk om het gewicht van elke maatregel apart te wegen. Het opstarten van grote evenementen zonder maskerplicht en goede ventilatie, is een gok met een self-fulfilling prophecy, want bij een tweede golf zal het publiek verweten worden zich niet te hebben gehouden aan de bestaande maatregelen. Er is een uitgesproken kamp dat aërosolen als belangrijkste transmissievorm ziet. Het RIVM houdt vast aan transmissie via grote druppels en contact. Zo zijn er twee kampen met hun eigen stellige gelijk, maar zitten we niet allemaal in hetzelfde kamp?"

  • Atta van Westreenen, Arts, Tilburg 13-07-2020 13:22

    "@ coll. Duits
    Ik licht er een zin uit waarin we elkaar denk ik uitstekend kunnen vinden: "Laten we wetenschappelijk transparant zijn, laten we publicaties die er zijn op hun waarde beoordelen."
    Mijn kritiek op het RIVM is, met name, dit niet naleven. "

  • W.J. Duits, bedrijfsarts, Houten 13-07-2020 09:18

    "Collega's "weet alles van tevoren en iedereen is rijk", achteraf kun je altijd aangeven dat iets anders had gemoeten. Maar soms moet je bewegen op de feiten die je kent, of denkt te kennen. Er is over deze Covid-19 een heleboel nog niet bekend. We beginnen nu pas inzichten te verwerven. Laten we het vooral wetenschappelijk houden, dat wil zeggen: We hebben een hypothese en door middel van onderzoek gaan we die accepteren, of verwerpen. Daarbij moeten we ons realiseren dat we bij het opstellen van die hypothese een sterke reductie toepassen van de "werkelijkheid", om iets te kunnen onderzoeken is dat nodig. Zo kun je een onderzoek dus op verschillende manieren aanvliegen, dat is hier ook gebeurd. Het kiezen voor een bepaalde benadering is nu eenmaal het gevolg van hoe je tegen iets aankijkt en hoe jij als wetenschapper denkt hoe het probleem is ontstaan. Een viroloog zal dat anders bekijken, dan een natuurkundige die naar luchtstromen kijkt. Misschien dat we achteraf moeten stellen dat we een te fragmentarische benadering hebben gehad van het probleem. Het lijkt me dan ook verstandig om met elkaar te zoeken wat er nu nog onderzocht kan worden op basis van wat we nog niet weten. Zullen we ophouden met elkaar te verketteren? Het is wetenschap onwaardig. Discussie voor je op inhoud en niet op basis van emoties. Het is geen kwestie van "gelijk of ongelijk", het is een kwestie van andere inzichten. Laten we wetenschappelijk transparant zijn, laten we publicaties die er zijn op hun waarde beoordelen. En laten we vooral kijken waar ligt nu het probleem? Als er sprake is van het verspreiden van druppels of aerosolen, hoe houdt je die tegen? En hoe voorkom je dat ze in de inademingszone van individuen komen? Misschien wel door mondmaskers te dragen, of door een bepaalde vorm van ventilatie, wie zal het zeggen? Een wetenschappelijke publicatie zal helpen, waarschijnlijk meerdere, want dit probleem kent meerdere invalshoeken en vraagt om multidisciplinaire benadering."

  • Jan B. Hommel, Neuroloog, Dalfsen 09-07-2020 19:05

    "@Van Westreenen: Bedankt, ik het het beide gevonden!

    Ik begin maar met het artikel, het boek ziet er inderdaad wel erg moeilijk uit. Bovendien is de stapel van boeken die ik nog wil lezen, nu al hoger dan het aantal jaren dat mij waarschijnlijk nog rest. Ik moet opschieten!

    Bovendien ben ik ook weer niet zo bijzonder snugger, dus het moet wel een beetje bij het Jip-en-Janneke niveau blijven. "

  • Atta van Westreenen, Arts, Tilburg 09-07-2020 18:56

    "@Hommel
    Strategy Selection: An Info-Gap Methodology
    Yakov Ben-Haim met link:
    https://mil-affairs-forum.net.technion.ac.il/files/2016/11/stratu08.pdf

    Mocht u dit trouwens erg interessant vinden, heb ik nog een boek superinteressant boek: Decision Making under Deep Uncertainty 2019, met downloadlink (=open source): http://library.oapen.org/handle/20.500.12657/22900
    Dit is wel wat taaiere kost dan het vorige paper. "

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.