Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Wetenschap

Atlas voor werkzame medicijncombinaties tegen kanker

Plaats een reactie

Wat is de beste manier om te komen tot gepersonaliseerde kankerbehandelingen met combinaties van geneesmiddelen? Het antwoord is een ‘geneesmiddelenatlas’, die de bekende dosis-responsgegevens van oncologische medicijnen in kaart brengt en vervolgens voorspelt van welke combinaties van deze medicijnen een synergetisch effect (het geheel is meer dan de som der delen) kan worden verwacht in de behandeling van een bepaalde kankersoort.

Ravi Narayan e.a. (onder andere Amsterdam UMC, locatie AMC) presenteren deze aanpak in Nature Communications. De onderzoekers menen dat dit vooral vruchten kan afwerpen bij die kankertypen die een grote mate van therapieresistentie vertonen, zoals glioblastoom, triple-negatieve borstkanker, en bepaalde vormen van melanoom en chronische myeloïde leukemie.

Het basisidee luidt aldus: als een bepaalde kankercellijn gevoelig is voor medicijn A en niet voor medicijn B, of andersom, dan zijn hier kennelijk onderliggende processen in het spel die onafhankelijk van elkaar werken. Is een derde cellijn daarentegen gevoelig voor beide geneesmiddelen, dan kunnen deze onafhankelijke processen of pathways waarschijnlijk gelijktijdig worden aangepakt. Zo kun je veelvoorkomende meervoudige kwetsbaarheden in kankercellijnen achterhalen. Als die vervolgens worden behandeld met de juiste combinatietherapieën, dan mag je, zeggen de onderzoekers, ‘meer dan additieve (synergetische) medicijneffecten’ verwachten.

Het is wel een hele toer om zover te komen. Want met name combinaties van meer dan twee  geneesmiddelen zijn moeilijk te identificeren. De onderzoekers berekenen dat er bijvoorbeeld voor zeshonderd door de FDA goedgekeurde kankergeneesmiddelen potentieel 54 × 106 mogelijke combinaties van drie geneesmiddelen per cellijn per patiënt bestaan.

Dat de aanpak niettemin kan werken, laten ze alvast zien in een ‘proof of concept’-onderzoek bij muizen. In 75 procent van de gevallen bleken de medicijncombinaties inderdaad het voorspelde, synergistische effect te hebben bij diermodellen van huidkanker, borstkanker, leukemie en gliobastoom.

Toch moet er nog veel water door de Rijn alvorens deze aanpak de kliniek bereikt. Een belangrijk obstakel is bijvoorbeeld, zo melden Narayan e.a. zelf, dat er behalve gunstige ook ongunstige synergetische effecten kunnen optreden, in casu: synergetische toxiciteiten. Bij de in vivo-experimenten constateerden ze overigens slechts geringe toxiciteit.

https://www.nature.com/articles/s41467-020-16735-2

lees ook
Wetenschap oncologie
  • Henk Maassen

    Henk Maassen (1958) is journalist bij Medisch Contact, met speciale belangstelling voor psychiatrie en neurowetenschappen, sociale geneeskunde en economie van de gezondheidszorg.  

Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.