Inloggen
Laatste nieuws
Toine Lagro-Janssen
4 minuten leestijd

Overtijdbehandeling beter door huisarts

5 reacties

dokter & patiënt

Veilige behandeling in vertrouwde omgeving voor vrouwen in nood

Het is huisartsen bij wet verboden om een ongewenste zwangerschap in een vroeg stadium met de overtijdpil af te breken. Daarmee wordt kwetsbare vrouwen een veilige behandeling in een vertrouwde omgeving onthouden, vinden de huisartsen Lagro-Janssen en Van den Hombergh.

Tot nu toe mogen huisartsen geen overtijdbehandeling (OTB) uitvoeren. Een OTB mag nu alleen worden uitgevoerd in klinieken met een WAZ-vergunning (Wet afbreking zwangerschap), zoals een abortuskliniek of een ziekenhuis. Die leveren prima zorg.1 Maar om vrouwen zorg op maat, zorg dicht bij huis en keuzevrijheid te kunnen bieden, pleiten wij ervoor OTB in de huisartspraktijk toe te staan.

Een overtijdbehandeling kan tot 17 dagen zwangerschap (6 weken + 2 dagen na de laatste menstruatie) worden uitgevoerd. Hoe vroeger de behandeling wordt gedaan, hoe minder lichamelijke en psychologische complicaties er optreden.1 2 Door deze zorg dicht bij de patiënt en in een vertrouwde omgeving aan te bieden, voorkom je dat de meisjes en vrouwen in nood de ingreep onnodig uitstellen en in een later stadium een abortus moeten ondergaan. Dat geldt in het bijzonder voor slachtoffers van seksueel misbruik en geweld.

Onnodig leed
Een medicamenteuze afbreking vroeg in de zwangerschap door de huisarts kan dus onnodig leed besparen. Over de uitvoering van de OTB in de ambulante setting bestaat veel (internationale) literatuur, die unaniem aangeeft dat de behandeling veilig en betrouwbaar in de eerste lijn en in de thuissituatie kan worden uitgevoerd.2 De overheid en ook IGZ hebben de onterechte opvatting dat voor de OBT een vergunning nodig is zoals bedoeld in art. 2 WAZ, en daar wringt de schoen.3

Het benodigde geneesmiddel Mifepriston, ook wel de overtijdpil, is in Nederland niet voor huisartsen verkrijgbaar. Opmerkelijk genoeg is de OTB door huisartsen op Curaçao wél toegestaan door een verruimde wetgeving. Het is daar een oplossing voor een groot maatschappelijk probleem.4

In landen waar aan Mifepriston minder beperkingen zijn opgelegd, neemt door de vroege behandeling ook het aantal abortussen af.5 Een voorbeeld is Spanje, waar het middel verkrijgbaar is via de apotheek. In Nederland mogen apothekers Mifepriston niet verstrekken op recept van de huisarts.

Er is geen juridische basis om huisartsen het vrij voorschrijven van de overtijdpil te ontzeggen.2 Toch hebben onze pogingen om dat te veranderen nog geen resultaat gehad en blijft een huisarts die het veilige Mifepriston wil voorschrijven, strafbaar. De politieke samenstelling van vorige kabinetten heeft alle besluiten op dit terrein geblokkeerd. De belangrijkste organisaties van professionals zoals KNMG, LHV, NHG en VNVA hebben eerder op inhoudelijke gronden aangegeven dat het wenselijk en verantwoord is dat de overtijdbehandeling in de huisartspraktijk wordt uitgevoerd. Dat is ook in het belang van de patiënt en werkt minder stigmatiserend. De overtijdpil c.q. een zwangerschapsafbreking met Mifepriston thuis is veilig, effectief en acceptabel gebleken. De kans op een doorgaande zwangerschap is 1,2 procent. De kans op ernstig bloedverlies is 0,88 per 1000 voor een medicamenteuze abortus bij 13 weken en ligt nog lager bij een vroege medicamenteuze onderbreking.6

Moeilijke beslissing
Indien de OTB binnen de huisartspraktijk wordt toegestaan, is het wenselijk om de effecten hiervan in kaart te brengen. Het gaat dan vooral om de acceptatie bij de patiënt in de huisartspraktijk, de mogelijke belemmeringen bij huisartsen en specialisten, de gerealiseerde substitutie en de tevredenheid met de verleende hulp. De kern van het onderzoek is of vrouwen met een zeer prille ongewenste zwangerschap veilige zorg in de eerste lijn kunnen ontvangen zonder een mogelijke vertraging door onbekendheid met de verder weg gelegen abortuskliniek. De huisartssetting biedt meer kans om een beslissing weloverwogen te maken. Van belang is dat de vrouw maximaal in de gelegenheid wordt gesteld om een juiste en zorgvuldige keuze te maken bij het nemen van deze moeilijke beslissing. De context is daarbij van groot belang evenals kennis van de patiënt bij eerdere hulpvragen. De OTB moet uit de WAZ zodat de huisarts de overtijdpil kan voorschrijven. Het is hoog tijd voor verandering.



Toine Lagro-Janssen,

huisarts, hoogleraar vrouwenstudies medische wetenschappen, UMC St Radboud Nijmegen

Pieter van den Hombergh,

huisarts, beleidsadviseur LHV

Correspondentieadres: a.lagro-janssen@elg.umcn.nl; c.c.: redactie@medischcontact.nl

Geen belangenverstrengeling gemeld.



Voetnoten

1. www.IGZ.nl
2. Kleiverda G, Swaab EH, Gomperts R. Huisartsen moeten toegang krijgen tot de abortuspil: de voorgestelde WAZ-wijziging maakt de overtijdbehandeling zonder vergunning niet strafbaar Nederlands Juristenblad 23; 2009.
3. RvS 3 mei 2006, nr. 200503100/1 (‘voor het verlenen van een vergunning is het van belang in welk stadium de zwangerschap zich bevindt. Voor de overtijdbehandeling, die tot 16 dagen na de laatste menstruatie plaatsvindt, is op zichzelf geen vergunning als bedoeld in art. 2 WAZ nodig.”
4. Boersma A. Reproductive health care for women in Curaçao. Induced abortion and contraception’. Thesis Groningen 2011
5. Rada Aser Garcia. Abortions in Spain fell for the first time in a decade in 2009. BMJ 2010;341:c7451
6. NHG-Richtlijn ‘Begeleiding van vrouwen die een zwangerschapsafbreking overwegen’

 

Een overtijdbehandeling kan tot 17 dagen zwangerschap (6 weken + 2 dagen na de laatste menstruatie) worden uitgevoerd.<BR>beeld: Getty Images
Een overtijdbehandeling kan tot 17 dagen zwangerschap (6 weken + 2 dagen na de laatste menstruatie) worden uitgevoerd.<BR>beeld: Getty Images
zwangerschap
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.