Inloggen
Laatste nieuws
Tuchtrecht

Openbaarmaking tuchtstraf maakt zorg niet beter

4 reacties
Getty Images
Getty Images

Burgers vinden openbaarmaking van tuchtmaatregelen belangrijk. Zorgverleners ervaren dit als zeer belastend, blijkt uit onderzoek van Nivel, en de gevolgen zijn zelden positief. Tijd voor verandering? Een arts – die anoniem wil blijven – vertelt.

De arts van dit verhaal kreeg een berisping. Naam en maatregel verschenen in een dagblad, en zijn via het BIG-register te vinden. Het ligt nog zo gevoelig dat diegene niet wil dat er herkenbare elementen in het relaas staan. De naam is bij de redactie bekend.

‘De uitspraak van het tuchtcollege, zes weken na de zitting, was een klap. Een berisping, en het oordeel was zo scherp, zo hard. Vervolgens komt de publicatie in de lokale krant, je volledige naam en een korte zin met de reden van de berisping. Het is de bedoeling dat de samenleving voor je gewaarschuwd wordt, maar uit die korte zin is niet op te maken wat er gebeurd is. Het is echt zinloze informatie. En waarom eigenlijk? Er zijn dokters tegen wie je wilt waarschuwen, mensen die grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond, fraude of ernstig wangedrag. Dan begrijp ik het nut van het publiceren van hun naam. Maar de meeste dokters die zijn berispt, doen elke dag hard hun best patiënten zo goed mogelijk te helpen, hebben een goede reputatie, maar zijn één keer de fout ingegaan. En daarom moeten ze voor de rest van hun leven op internet te vinden zijn? Van die BIG-lijst kom je na vijf jaar af, maar internet vergeet niets. Er bestaat een lasterwebsite waar je met naam en foto vermeld wordt; dat is een enorme inbreuk op je privacy en dat gaat nooit meer weg. Ik denk dat het feit dat je na een veroordeling door het tuchtcollege op internet te vinden bent, voor artsen een enorme negatieve dreiging is en eerder een belemmering is om meer open en transparant te zijn over dingen die niet goed gegaan zijn. Het creëert een angstcultuur.’

Bang en onzeker

‘Het heeft me hoe dan ook veranderd, en zeker niet per se ten goede. De negatieve effecten zijn niet te onderschatten. Ik ben mijn onbevangenheid kwijt, het natuurlijke gevoel dat ik goed in mijn vak was. Ik vraag meer onderzoek aan, overleg vaker met collega’s. Ik heb overwogen om te stoppen, terwijl ik daarvoor ambitieus was en me wilde ontwikkelen tot een steeds betere dokter.

Je dreigt in een vicieuze cirkel terecht te komen

Sommige mensen vinden dat dokters er maar aan moeten wennen dat er meer transparantie is, dat zij zich toetsbaar moeten opstellen. Maar zo’n tuchtzaak is echt van een heel ander kaliber. Zaken worden juridisch gemaakt, waardoor standpunten verharden, terwijl je dat niet wilt. Je zou juist willen verbinden, maar als er advocaten bij komen, is dat niet meer mogelijk en ga je noodgedwongen de verdediging in. Zo’n juridische procedure alleen al heeft een grote impact op je dagelijks functioneren. Je hebt slapeloze nachten, je wordt bang en onzeker, terwijl je dagelijks weer optimaal moet functioneren. Daardoor bestaat het gevaar dat je juist fouten gaat maken, terwijl je heel goed beseft hoe kwetsbaar je bent. Zo dreig je in een vicieuze cirkel terecht te komen. Dat voelt enorm bedreigend.’

Roland Friele (Nivel): ‘Het lijkt weinig te hebben opgeleverd’

Sinds 2012 worden alle tuchtmaatregelen behalve waarschuwingen gepubliceerd met naam en toenaam. Het Nivel bracht in kaart hoe zorgverleners die een maatregel kregen opgelegd en burgers daarover denken. De resultaten zullen niet verbazen: de meeste artsen ervaren een tuchtzaak als zeer belastend, en een openbaarmaking maakt alles nog erger. Hun omgeving raakt daardoor bij de zaak betrokken, en voor een deel van de dokters zijn er zakelijke gevolgen: minder (nieuwe) patiënten, en minder carrièremogelijkheden. De burgers daarentegen vinden het goed dat ze kunnen nagaan of hun dokter een maatregel heeft opgelegd gekregen. Niet verwonderlijk, zegt Roland Friele, hoofd van de onderzoeksafdeling van het Nivel, en in dit geval ook onderzoeksleider: ‘Als je vraagt of mensen willen weten wat er in hun polis staat, zeggen ze ook ja, maar ze kijken er vrijwel nooit in. Slechts een klein deel van de mensen zegt dat ze er conclusies aan zouden verbinden als ze wisten dat hun arts een maatregel kreeg. In praktische zin lijkt het dus weinig te hebben opgeleverd.’ Maar de vraag of mensen recht hebben op dit soort informatie, is meer een principiële dan een praktische kwestie, zegt Friele: ‘Een principe dat heel goed past bij de dominante, liberale waarde die minister Schippers aanhangt: dat keuzemogelijkheden voor mensen belangrijk zijn, en dat ze gebaat zijn bij zoveel mogelijk informatie.’

Lomp instrument

Friele is er voorzichtig uitgedrukt niet van overtuigd dat het bekendmaken van de namen van berispte artsen ook past bij het doel van het tuchtrecht. Namelijk: het verbeteren van de kwaliteit van de gezondheidszorg. Friele: ‘Het tuchtrecht is op zich al een vrij lomp instrument, een georganiseerd strijdperk, waarmee je vooral bereikt dat aangeklaagden in de verdediging schieten. Ze voelen zich aangevallen, machteloos, gecriminaliseerd en boos. Voor degenen die berispt waren, gold dat sterker dan degenen die een waarschuwing kregen.’ Afgaand op dit onderzoek lijkt het tuchtrecht van de aangeklaagden ook geen betere dokters te maken: bijna de helft van de ondervraagden zegt dat de procedure alleen een negatieve invloed op hun beroepsuitoefening heeft gehad. Van degenen met een berisping was dat zelfs 69 procent. Meer dan de helft van de berispten overwoog te stoppen als gevolg van de tuchtprocedure, en 12 procent deed dat ook. Dat waren overwegend 60-plussers.

Vertrouwen

Wat Friele betreft, bereik je meer met werken aan meer openheid binnen de zorg zelf: ‘Er zit meestal best wat tijd tussen hetgeen er gebeurd is en het indienen van een tuchtklacht. Gebruik die tijd om als de wiedeweerga met patiënten of familie te praten. Laat zien dat je ervan hebt geleerd, want dat willen de meeste mensen. Dat is niet makkelijk, maar voorkomt ellende. De procedures die we nu gebruiken, of het nu interne calamiteitencommissies zijn of tuchtrecht, werken niet goed, het is vaak wrijven in een vlek. Het feit dat mensen die openbaarheid van maatregelen willen, duidt erop dat ze geen vertrouwen hebben dat ziekenhuizen en andere instellingen gemaakte fouten goed afhandelen. Daar moet de sector zelf keihard aan werken, om het vertrouwen te verdienen. Het is aan de volgende minister om de afweging te maken of de bekendmaking genoeg oplevert.’

lees ook:

Tuchtrecht
  • Sophie Broersen

    Journalist en arts Sophie Broersen schrijft over geneeskunde en zorg in de volle breedte: van wetenschap tot werkvloer, van arts-patiëntrelatie tot zorg over de grens. Samen met de juristen van de KNMG becommentarieert zij tuchtzaken. Sinds eind 2020 werkt zij daarnaast als arts bij het team seksuele gezondheid van de GGD Hollands Midden.  

Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Er zijn nog geen reacties
 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.