Dagelijks opinie, nieuws en achtergronden

Inloggen
Laatste nieuws
Marcel Tóth Hannah Visser
21 januari 2021 5 minuten leestijd
opinie

Gezonde mensen maken elkaar niet ziek

Zonder coronaklachten is social distancing onnodig en funest

124 reacties
Getty Images
Getty Images

De aanname dat asymptomatische mensen elkaar gemakkelijk ernstig ziek kunnen maken door overdracht van het SARS-CoV-2-virus is een misvatting, aldus psychiater Marcel Tóth en internist Hannah Visser. De vergaande maatregelen die eruit voortvloeien zijn onnodig en zelfs destructief.

De collectieve angst die is ontstaan door de stelling dat asymptomatische personen, die drager zijn van het SARS-CoV-2-virus, besmettelijk kunnen zijn, met als gevolg ernstige of zelfs levens­bedreigende ziekteverschijnselen, is een ernstig maatschappelijk probleem.

Er zijn veel gezonde mensen die om deze reden hun sociale leven radicaal hebben ingeperkt. Met alle gevolgen van dien. Dit, terwijl het een aanname betreft die niet in overeenstemming is met gangbare inzichten over luchtweginfecties.

Transmissie zelfs noodzakelijk

De overdracht van een seizoensvirus van de ene op de andere persoon gaat in de praktijk samen met de aanwezigheid van klachten en/of symptomen bij degene die het luchtwegvirus overdraagt. Denk aan niezen of hoesten waarbij men een grotere virushoeveelheid (of viral load) verspreidt. Vlak voor het ontstaan van klachten loopt de virushoeveelheid op in de slijmvliezen van de bovenste luchtwegen. Gemiddeld wordt de hoogste piek van de viral load in de eerste vijf dagen na het ontstaan van de klachten bereikt.1

De klinische relevantie van een virus­overdracht ligt in essentie alleen bij de voorwaarden voor ziekmakende virusoverdracht. Maar overdracht van micro-organismen (waaronder luchtwegvirussen zoals SARS-CoV-2) vindt ook plaats tussen volkomen gezonde mensen, die in het geheel geen klachten of symptomen hebben. Sterker nog: dit gebeurt voort­durend, leidt niet tot ziekteverschijnselen en hoort gewoon bij het leven. Het gaat hierbij om een lichte tot matige onder­linge overdracht, met een lage viral load. Deze onderlinge transmissie is niet alleen geen probleem, ze is zelfs noodzakelijk voor het goed functioneren van het menselijk immuunsysteem. Dat heeft een voortdurende lichte tot matige prikkeling nodig om goed en alert te blijven functioneren. Bij personen met een gezond immuun­systeem is een dergelijk contact met luchtwegvirussen daarom klinisch niet van belang.

Kracht van het immuunsysteem

Het is opvallend dat er weinig aandacht is voor het onderscheid tussen asymptomatische en dus niet ziekmakende overdacht van SARS-CoV-2 en anderzijds de wel ziekmakende transmissie van het virus. Er is namelijk geen reden om aan te nemen dat dit onderscheid bij SARS-CoV-2 wezenlijk anders zou functioneren dan bij andere vergelijkbare luchtweg­virussen. Dit wordt bevestigd door de meest recente schatting van de global infection fatality rate van covid-19, die zich rond 0,15-0,20 procent (0,03-0,04% voor mensen <70) bevindt, vergelijkbaar met ziekten door een normaal seizoensvirus.2 Ook de risicogroepen zijn duidelijk te definiëren en grotendeels vergelijkbaar met die van andere luchtwegvirussen. Daarom kan ervan worden uitgegaan dat de hoogte van de viral load voor een ziekmakende overdracht bij dit virus even essentieel is als bij andere luchtwegvirussen. Dit blijkt ook uit een recente studie uit Wuhan, waar meer dan 10 miljoen mensen werden getest op SARS-CoV-2 middels RT-PCR. In deze studie was 0,3 procent van de deelnemers positief getest op SARS-CoV-2 en asymptomatisch. Alle directe contacten van deze asymptomatische deelnemers werden negatief getest op SARS-CoV-2. Het besmettingsrisico van asymptomatische personen was in deze studie dus nihil.3

Ook het immuunsysteem van ouderen is sterk genoeg om hen tegen virusoverdracht met een lage viral load te beschermen

Toch is er overal ter wereld in brede kring het idee ontstaan dat er alleen bij dit specifieke luchtwegvirus tussen gezonde personen zonder klachten een gevaarlijke pathogene virustransmissie kan plaatsvinden. Er wordt hierbij voorbijgegaan aan de kracht van het immuunsysteem van de ontvanger en de viral load ten tijde van overdracht. Deze overtuiging heeft ernstige maatschappelijke consequenties. Veel mensen durven niet meer op hun eigen lichaamsgevoel te vertrouwen en zien zichzelf als een gevaar voor anderen, ook al is hier geen enkele medische aanleiding voor. Dit leidt tot een ontwrichting van sociale, familie- en vriendschaps­relaties en soms zelfs tot verstoring van de intieme relaties tussen levenspartners en gezinsleden.

Maatschappelijke schade

Medische en psychologische autoriteiten stellen de maatschappelijke schade die door dit onjuiste idee wordt veroorzaakt helaas niet voldoende aan de orde. Dit is zorgelijk, omdat er een directe relatie is tussen dit idee en het inzetten van generieke maatregelen zoals social distancing, mondkapjes en lockdowns én de maatschappelijke acceptatie hiervan. Als gezonden elkaar niet ziek kunnen maken zijn afstand houden of mondkapjes dragen voor hen immers sowieso niet nodig, zélfs als aangenomen wordt dat die maatregelen werkelijk effectief zouden zijn om verspreiding van het virus tegen te gaan. Er wordt dan niet gehoest of geniest, de viral load in de hogere luchtwegen is vrijwel altijd laag of afwezig en het immuunsysteem van de ontvanger is optimaal werkzaam. Dit geldt ook voor ouderen: ook hun immuunsysteem is over het algemeen sterk genoeg om hen tegen een virusoverdracht met een lage viral load te beschermen. Alleen bij enkele specifieke risicogroepen, zoals ernstig verzwakte ouderen, patiënten met multimorbiditeit, een immuunstoornis of bij gebruik van immuunsuppressiva kan transmissie met een lage viral load wel een probleem zijn. Het is daarom maatschappelijk goed mogelijk om deze mensen te beschermen door hen zich tijdelijk te laten afzonderen, op vrijwillige basis. De rest van de bevolking hoeft zijn levenswijze niet aan te passen, zolang iedereen maar rekening houdt met de wens van deze specifieke kwetsbare groepen.

Bewijslast

De onderzoeken waaraan wij in dit artikel refereren zijn alle breed opgezet en – voor zover wij kunnen nagaan – zeer zorgvuldig uitgevoerd. Wij zijn ons ervan bewust dat er altijd artikelen in wetenschappelijke tijdschriften kunnen verschijnen met verschillende conclusies, waarbij de onderbouwing soms moeilijk is te controleren en niet ieder artikel even solide is. Het is onlangs zelfs gebleken dat gerenommeerde internationale tijdschriften kwetsbaar kunnen zijn voor publicatie van frauduleus onderzoek – zie bijvoorbeeld de ophef over The Lancet bij de discussie over HCQ vorig jaar.

Dit alles versterkt onze overtuiging dat het essentieel is om in het debat over covid-19 meer gewicht toe te kennen aan klinische en epidemiologische overwegingen die zijn gebaseerd op onderbouwde ‘medical common sense’. Wij zijn van mening dat deze benadering door de begrijpelijke paniek en ontbrekende kennis aan het begin van deze crisis uit het zicht is geraakt. De ingevoerde maatregelen zijn in belangrijke mate gebaseerd op de aanname van een maatschappelijk bedreigende asymptomatische ziekmakende transmissie van het SARS-CoV-2-virus. Deze aanname wijkt af van de algemeen geaccepteerde ‘medical common sense’ met betrekking tot vergelijkbare luchtwegvirussen. De bewijslast voor deze aanname moet dan ook zwaar zijn en ligt bij degenen die dit propageren. Met de kennis van vandaag is hieraan in geen enkel opzicht voldaan.

Intussen veroorzaken de wereldwijd ingrijpende generieke maatregelen, die dus medisch onnodig zijn, ernstige sociaal-economische, psychologische en medische schade. Medische en psychologische autoriteiten en instituties wereldwijd zouden zich hiertegen duidelijk moeten uitspreken. 

auteurs

Marcel Tóth, psychiater, zelfstandig gevestigd, Amsterdam

Hannah Visser, internist-infectioloog, Beatrixziekenhuis, Gorinchem

contact

martoth@xs4all.nl

cc: redactie@medischcontact.nl

Voetnoten

1. SARS-CoV-2, SARS-CoV, and MERS-CoV dynamics, duration of viral shedding, and infectiousness: a systematic review and meta-analysis, The Lancet, 19 november 2020.

2. John P. A. Ioannidis: Global perspective of COVID-19 epidemiology for a full-cycle pandemic, European Journal of Clinical Investigation: volume 50, issue 12, 7 oktober 2020.

3. Post-lockdown SARS-CoV-2 nucleic acid screening in nearly ten million residents of Wuhan, China, Nature Communications 11, Article number 5917, 20 november 2020.

Lees ook Download dit artikel (in pdf)
opinie covid-19
Dit artikel delen
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Gert van der Vlist, kinderarts, niet praktiserend, Bilthoven 03-02-2021 12:18

    "Het artikel van de collegae Toth en Visser heb ik met belangstelling, maar ook met enige verbazing gelezen. Uit de strekking van het artikel komt naar voren dat ze vinden dat de genomen maatregelen mbt de SARS-CoV-2-virusinfectie onnodig en schadelijk zijn. Ze gaan er daarbij van uit dat de infection fatality rate vergelijkbaar is van die van een normaal seizoensvirus maar voor zover ik kan nagaan is de infection mortality rate van SARS-CoV-2 aanzienlijk hoger. Vervolgens stellen ze dat bij een lage viral load het infectierisico voor grote groepen van de Nederlandse samenleving minimaal is maar dat lijkt toch echt in strijd met de werkelijkheid zoals we die op diverse plekken in de wereld zagen ( Wuhan, Bergamo, Spanje ) en nu ook weer zien ( Londen ). Ook in ons land was bij de eerste golf de toevloed in de ziekenhuizen en op de IC’s maar ternauwernood beheersbaar en ook nu was, zonder maatregelen, dat al lang het geval geweest. Ook quarantainemaatregelen worden niet noodzakelijk geacht. Asymptomatische verpleegkundigen kunnen dus, als ik u goed begrijp, gewoon in de ziekenhuizen en verzorgingshuizen aan het werk blijven, voor zover ze niet werkzaam zijn op afdelingen waar die paar door de auteurs benoemde risicogroepen zich bevinden. Dit lijkt me een experiment met wel heel grote gevaren.
    Ik deel en begrijp de zorgen omtrent de sociale en maatschappelijke gevolgen van de maatregelen, maar de stelling dat ze medisch onnodig en schadelijk zijn, lijkt mij niet houdbaar.
    Ik vrees dat wanneer de suggestie van de auteurs wordt opgevolgd, alle maatregelen worden losgelaten en alleen de risicogroepen zich vrijwillig gaan afzonderen we op zeer korte termijn niet alleen grote problemen zullen krijgen met de toegankelijkheid van de hele 1e- en 2e-lijnszorg maar dat ook allerlei andere, noodzakelijke, (nuts)voorzieningen niet langer gegarandeerd kunnen worden.

    "

  • J.R. Sikkema, Specialist ouderengeneeskunde, IJmuiden 01-02-2021 16:55

    "Marcel Tóth en Hannah Visser schrijven in hun reactie:
    "Gezien de nu bekende lage Infection Fatality Rate van Covid-19 (in de orde van grootte van een griepepidemie, of zelfs iets lager) vormt virusoverdracht van SARS-COV-2 géén maatschappelijk bedreigend probleem. Dit geldt nog veel meer voor asymptomatische virusoverdracht."

    Dit laat al direct de onwetendheid zien in hun reactie. De IFR van SARS-CoV-2 is niet in de orde van grootte van influenza, maar dit is circa een factor 5-6 groter. De IFR van SARS-CoV-2 wordt op 0.23% geschat, zie het artikel van Loannidis. De IFR van een normale influenza wordt op 0.04% geschat, zie https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(20)30484-9/fulltext onder het kopje "population-based mortality".

    Ten tweede wordt in de IFR niet de R-waarde meegenomen en het interval wanneer je besmettelijk bent en wanneer je symptomen ontwikkeld, zie ook het bovenstaande artikel. Deze zijn respectievelijk hoog en erg kort, waardoor wij nu met een pandemie en onvermijdelijke overbelasting van de zorg te maken hebben.

    Ten derde wordt hier een mening gepresenteerd als een feit. Dat deze orde van IFR geen maatschappelijk bedreigend probleem is. Om deze uitspraak te kunnen doen moet je m.i. een groot deel van de kwetsbare en oudere populatie negeren.

    Uit het originele opiniestuk was al op te maken dat de basis niet goed was. De feiten zo vervormen dat de conclusie "er is geen probleem" is, draagt niet bij aan de hele discussie en is een kwalijke zaak omdat dit voor waar wordt aangenomen door Jan en alleman. We leven niet in een sprookje. Als je de discussie wilt aan gaan of de maatregelen wel opwegen tegen de baten, doe dit dan met een degelijke basis. Als de maatregelen worden opgeheven zullen ook andere harde maatregelen getroffen moeten worden ter overbelasting van de zorg. En als we nog normale zorg willen blijven bieden, dan zal de selectie in het zwarte scenario in de thuissituatie plaats vinden en niet in het ziekenhuis"

  • Peter Neijenhuis, chirurg, Leiden 31-01-2021 21:15

    "Wat een goed artikel is dit.
    Eindelijk een ander geluid in de overwegend negatieve informatie die over het Corona virus in de mn de mainstream media terecht komt.
    Mn de “medical common sense” is inderdaad ver te zoeken en zo ook de lessen uit de geschiedenis.
    In tijde van de Pest en Lepra waren patiënten verplicht herkenbaar te zijn – met bel of witte stok- als zij zich in de maatschappij wilde mengen zodat zij of geweerd konden worden of dat er afstand gehouden kon worden.
    Nu lopen de Corona besmetters onherkenbaar met hun niet werkzame mondkapje gewoon rond waar ook nog steeds massaal de kwetsbare groepen zich ophouden bijv supermarkten.
    In de TBC tijd werden patiënten in sanatoria opgenomen die zich niet in overbevolkte steden bevonden maar juist buiten waar zuivere frisse lucht was zoals de kust, bergen of platteland.
    Maar nu wordt buitensport verboden waarmee je elk weekend tienduizenden mensen dwingt binnen te blijven en/of te gaan winkelen als alternatief en hun energie niet kwijt te kunnen zodat er Corona kilootjes worden gekweekt en frustratie wordt gevoed wat de immuniteit niet ten goede komt.
    Verder is het verbazingwekkend dat er maatregelen worden genomen waarvoor nauwelijks goed onderbouwd wetenschappelijk bewijs is zoals het heilig verklaarde mondkapje. Naast dat het door het winkelend publiek massaal niet volgens de rijksoverheid adviezen wordt gebruikt en dus zeker zijn effect verloren heeft, is met het invoeren ervan het afstand houden volledig verloren gegaan.
    Met elke nieuwe maatregel worden gezonde burgers verder letterlijk en figuurlijk in het nauw gedreven waardoor de besmettelijk eerder toe dan af zal nemen.
    “Mens sana in corpora sano” is al een heel oud gezegde maar nu ver te zoeken in het beleid. Uitgestelde zorg, frustrerende maatregelen, mondkapjes plicht waar ook ongezonde effecten van zijn beschreven, psychisch leed mn bij jongeren en uiteraard allen die eigen bedrijf de afgrond in zien gaan.
    Het moet anders!!!"

  • Dr. No, Arts 30-01-2021 22:39

    "Aanvulling:
    Het is volstrekt onrealistisch dat je de maatschappij zou kunnen scheiden in mensen die weinig risico hebben en mensen die hoog risico hebben op het doormaken van een ernstige COVID infectie. Er zijn in Nederland 3 miljoen 65 plussers en daarnaast nog 3 miljoen kwetsbaren die jonger zijn dan 65. Dit beslaat dus meer dan 1/3 van de totale bevolking. Hoe wil je deze mensen gericht beschermen? Wat is er mis mee om te wachten totdat deze mensen gevaccineerd zijn? Recente getallen uit Israël, waar alle ouderen reeds gevaccineerd zijn, tonen dat dit uitermate effectief is. Bovendien kunnen we met grootschalige vaccinatie het doel bereiken dat de auteurs voor ogen hebben: groepsimmuniteit. Maar dan op een gecontroleerde manier."

  • Dr. No, Arts 30-01-2021 18:03

    "De auteurs blijven hameren op de IFR. Deze is laag dus is COVID geen probleem. Dit is een verkeerde conclusie. COVID is niet te vergelijken met influenza dat al vele jaren door de populatie circuleert. COVID is een NIEUW virus. Het grootste probleem is de overbelasting van de zorg omdat veel mensen nog nooit in aanraking zijn geweest met het virus. Hierdoor wordt het vanzelf wel een maatschappelijk probleem.

    Daarnaast wordt gesuggereerd dat door het gericht beschermen van de kwetsbaren de samenleving weer open kan. Dit is een achterhaalde gedachte en blijkt in de praktijk niet te werken vanwege:
    1. Te weinig effect op IC-opnames (dit zijn met name 50’ers en 60’ers)
    2. Isoleren van bijv ouderen in zorginstellingen niet haalbaar is (door contact met bezoekers en personeel)
    3. Door de grote verspreiding van het virus bij loslaten van de maatregelen ook de zorgbelasting door niet-kwetsbaren te groot zal zijn

    Bovendien is het isoleren van ouderen en kwetsbaren ethisch gezien niet wenselijk en discriminerend.

    Zie ook: https://www.google.nl/amp/s/www.washingtonpost.com/opinions/2020/04/03/heres-why-it-wont-work-just-isolate-elderly-vulnerable/%3foutputType=amp"

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.