Inloggen
Federatienieuws
4 minuten leestijd
Federatienieuws

Nieuw praktijkdilemma

Veelgestelde vragen aan de KNMG Artseninfolijn

1 reactie

1. Mijn patiënt weigert zich in te schrijven bij een andere arts. Wat kan ik doen?

Casus

Een patiënt van mij heeft zich meerdere keren agressief gedragen. Ondanks waarschuwingen en het herhaaldelijk maken van afspraken, is er geen aanvaardbare verbetering opgetreden. Ik heb daarom de behandelingsovereenkomst eenzijdig beëindigd en de patiënt een termijn gesteld om zich in te schrijven bij een andere arts. De patiënt doet dit echter niet. Wat kan ik doen?

Advies

Ernstige agressie van een patiënt kan een gewichtige reden zijn om de behandelingsovereenkomst eenzijdig te beëindigen. Dit mag alleen als er geen mogelijkheid is om de relatie te herstellen. In paragraaf 3.1 onder b van de KNMG-richtlijn ‘Niet-aangaan of beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst’ vindt u hier meer informatie over.

Toelichting

Bij de beëindiging van de behandelingsovereenkomst moet u als arts voldoen aan diverse zorgvuldigheidseisen. Een belangrijke zorgvuldigheidseis is dat u noodzakelijke hulp blijft verlenen ­totdat de patiënt een nieuwe arts gevonden heeft. Dit om de continuïteit van de zorg te garanderen en ervoor te zorgen dat de patiënt niet verstoken raakt van medisch noodzakelijke zorg. U mag in deze situatie van de patiënt verlangen dat hij meewerkt. De patiënt mag bijvoorbeeld niet steeds weigeren om (noodzakelijke) zorg te ontvangen van een andere arts, als die zich bereid heeft verklaard om de behandeling over te nemen.

Schrijft de patiënt zich niet uit, terwijl er wel andere artsen bereid zijn om hem in te schrijven? Dan kunt u de patiënt berichten dat u hem binnen een redelijke termijn gaat uitschrijven. Welke termijn redelijk is, hangt af van de specifieke omstandigheden van de situatie. Door deze termijn te stellen geeft u de patiënt een laatste kans om in te gaan op de geboden alternatieven. Laat de patiënt daarna nog niets van zich horen, dan kunt u hem laten weten dat hij wordt uitgeschreven.

Tips

Soms lukt het de patiënt niet om zelf een nieuwe arts te vinden. U kunt dan als arts de volgende stappen zetten:

• U kunt bij collega’s in de buurt informeren of zij nog patiënten aannemen. Vervolgens kunt u de patiënt informeren bij welke praktijk(en) hij terecht kan. Daarbij geeft u de patiënt een redelijke termijn om over te stappen.

• Als de patiënt aangeeft dat hij geen andere arts kan vinden of dat hij niet door andere artsen wordt geaccepteerd, kunt u hem vragen om contact op te nemen met zijn zorgverzekeraar. Deze kan dan voor de patiënt bemiddelen bij een andere arts. Om die bemiddeling een kans te geven, geeft u de patiënt een redelijke termijn. Zo nodig kunt u helpen om het contact met de zorgver­zekeraar tot stand te brengen.

• Wordt de patiënt toch geweigerd en kan de zorgverzekeraar niets doen, dan zult u de continuïteit van de spoedzorg moeten blijven garanderen. Het is daarom van groot belang dat u weet of er alternatieven zijn en dat u deze ook goed documenteert in het dossier van de patiënt.

• Treedt er een uitzonderlijke situatie op, waarin u zelf geen (spoed)zorg meer kunt leveren? Dan kunt u bijvoorbeeld met de huisartsenpost en spoedeisende hulp afspreken dat de patiënt daar terecht kan voor de noodzakelijke zorg. Informeer de patiënt daarover en documenteer dit goed in zijn dossier.

2. Mag ik een behandelingsovereenkomst weigeren vanwege negatieve ervaringen van collega-artsen?

Casus

Collega-artsen hebben mij verteld over negatieve ervaringen met een bepaalde patiënt. Deze hebben er uiteindelijk toe geleid dat zij de behandelings­overeenkomst eenzijdig hebben beëindigd. Nu wil deze patiënt zich bij mij inschrijven. Omdat ik vermoed dat het bij mij ook fout gaat, wil ik dit weigeren. Mag dat?

Advies

U mag slechts bij hoge uitzondering weigeren om een behandelingsovereenkomst met een patiënt aan te gaan. Ervaringen van anderen zijn geen geldige reden om dit te weigeren.

Het advies is om direct goede afspraken met de patiënt te maken over wat wenselijk is binnen de behandelrelatie. Leg deze afspraken ook schriftelijk vast, zodat ze voor beide partijen helder zijn en u hierop kunt terugvallen.

Toelichting

Als een patiënt zich voor medische hulp tot u wendt, mag u niet zomaar weigeren om een behandelingsovereenkomst aan te gaan. Dat volgt uit de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Achtergrond hiervan is enerzijds de afhankelijke positie van de patiënt en anderzijds de algemene zorgplicht die op u als arts rust.

Alleen een eigen ervaring, bijvoorbeeld tijdens een waarneming, kan onder omstandigheden een geldige reden zijn om een behandelingsovereenkomst met een patiënt te weigeren. U mag hier niet lichtvaardig mee omgaan. Het moet echt gaan om (onoverbrugbare) problemen waardoor de vertrouwensbasis voor een behandelingsovereenkomst aantoonbaar ontbreekt. Meer informatie hierover vindt u in paragraaf 2.1 onder b van de KNMG-richtlijn ‘Niet-aangaan of beëindiging van de ­geneeskundige behandelingsovereenkomst’.

Roulatie

Voor sommige patiënten is het moeilijk om een andere arts te vinden, bijvoorbeeld omdat ze al meerdere keren van ­behandelend arts gewisseld zijn vanwege ongewenst gedrag. Mogelijk is er sprake van een psychisch probleem, al dan niet gediagnostiseerd, waardoor de patiënt er niet zo veel aan kan doen dat hij de zorg bemoeilijkt. Wellicht is deze ­problematiek juist reden tot zorg. Maar een patiënt mag natuurlijk niet collectief worden geweigerd en van zorg verstoken raken.

In zo’n geval kan een roulatiesysteem soms een oplossing bieden. Dat betekent dat u met de patiënt en de andere (huis)artsen in de regio afspreekt dat de patiënt om de zoveel maanden (denk aan 6 of 12 maanden) wordt overgedragen aan een andere (huis)arts. Vaak voorkomt een dergelijke roulatie dat patiënt en arts vastlopen in de behandelrelatie.

Uniforme procedure

Het is behulpzaam om binnen de praktijk (of zorginstelling) een uniforme procedure te hebben voor het omgaan met ongewenst gedrag van een patiënt. Dit geeft individuele zorgverleners ­houvast in lastige situaties en geeft de patiënt duidelijkheid.

Als het gaat om agressie van een patiënt kan bijvoorbeeld een systeem met gele en rode kaarten worden gehanteerd. Een gele kaart geldt dan als een officiële waarschuwing en een rode kaart heeft directe gevolgen voor de behandelingsovereenkomst. Dit laatste kan bijvoorbeeld betekenen dat de behandelings­overeenkomst voor een bepaalde periode wordt opgeschort en de patiënt een aantal maanden geen toegang krijgt tot de praktijk of instelling. Uiteraard moet de patiënt vooraf over een dergelijk systeem worden geïnformeerd. En ook hier geldt dat er altijd spoedeisende hulp moet worden geboden.

In feite vormt zo’n kaartensysteem een tussenvariant op het ­eenzijdig beëindigen van de behandelingsovereenkomst met de patiënt. De voorwaarden (‘gewichtige redenen’) en zorg­vuldigheidseisen voor schorsing komen overeen met die voor beëindiging van de behandelingsovereenkomst. Zie hiervoor paragraaf 3.2 van de KNMG-richtlijn ‘Niet-aangaan of ­beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst’.

Bekijk de KNMG-richtlijn ‘Niet-aangaan of beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst’ via knmg.nl/publicaties.
Federatienieuws
Op dit artikel reageren inloggen
Reacties
  • Voormalig huisarts, Rosmalen

    09-09-2021 14:02

    Ik ben blij dat deze thematiek nu bespreekbaar is. Toen ik hierover schreef in Medisch Contact leidde dat tot zeer veel negatieve reacties, kritiek van de hoofdredacteur, boosheid en scheldpartijen van collegae, en zelfs een anonieme bedreiging. “Las...tige” mensen bestaan en dus ook “lastige” dokters en “lastige” patiënten. Maar door de pluriformiteit onder mensen - en dus ook onder artsen en patiënten - hoeft een patiënt die door een arts als “lastig” wordt ervaren, bij een andere arts als helemaal niet “lastig” te worden ervaren. Vanuit dit perspectief heb ik “lastige” patiënten het advies gegeven om een andere huisarts te kiezen maar heb ik ook “lastige” patiënten aangenomen, met wie ik nooit problemen heb gehad. Ik hoop dat de KNMG iets aan deze overweging heeft. Wanneer het gaat om duurzame relaties - dus niet om spoedeisende gevallen - hoeft ook in een professionele setting niet iedereen goed met iedereen te kunnen omgaan.

    Ik ben blij dat deze thematiek nu bespreekbaar is. Toen ik hierover schreef in Medisch Contact leidde dat tot zeer veel negatieve reacties, kritiek van de hoofdredacteur, boosheid en scheldpartijen van collegae, en zelfs een anonieme bedreiging. “Lastige” mensen bestaan en dus ook “lastige” dokters en “lastige” patiënten. Maar door de pluriformiteit onder mensen - en dus ook onder artsen en patiënten - hoeft een patiënt die door een arts als “lastig” wordt ervaren, bij een andere arts als helemaal niet “lastig” te worden ervaren. Vanuit dit perspectief heb ik “lastige” patiënten het advies gegeven om een andere huisarts te kiezen maar heb ik ook “lastige” patiënten aangenomen, met wie ik nooit problemen heb gehad. Ik hoop dat de KNMG iets aan deze overweging heeft. Wanneer het gaat om duurzame relaties - dus niet om spoedeisende gevallen - hoeft ook in een professionele setting niet iedereen goed met iedereen te kunnen omgaan.

 

Cookies op Medisch Contact

Medisch Contact vraagt u om cookies te accepteren voor optimale werking van de site, kwaliteitsverbetering door geanonimiseerde analyse van het gebruik van de site en het tonen van relevante advertenties, video’s en andere multimediale inhoud. Meer informatie vindt u in onze privacy- en cookieverklaring.